Monarkia Hispanikoaren Gizartea eta Ekonomia (XVI-XVII. mendeak)

Gizarte Estamentala

Hiru estamentu zeuden, bakoitzak bere lege-ezaugarriak zituen:

• Noblezia: Botere politikoa galdu zuen monarken mesedetan, baina trukean beren pribilegioak bermatu zizkieten. Errege-erreginek gobernuan karguak eta jaurerriak ematen zizkieten nobleei.
• Kleroa: Botere handia zuen, batez ere Elizako goi-hierarkiak. Erlijio ordena ugari sortu ziren, eta Inkisizioak biztanleria zorrotz kontrolatu zuen.
• Hirugarren Estamentua: Bi taldetan banatzen zen:
  • Burgesia: Erregearen funtzionario izatera edo nobleziaren parte izatera iristea zuten helburu.
  • Nekazariak: Gizarte talderik ahulena osatzen zuten. Eskulana ez ezik, talde pribilegiatuaren eta koroaren soldaduak eta zergak ere talde horretatik ateratzen ziren.

Gizarte-pentsaeraren Oztopoak

Bi ezaugarri nagusik oztopatu zuten Espainiako gizartearen garapena:

• Odol-garbitasunarekiko obsesioa: Jatorri judu edo musulmanik ez izatea eskatzen zen. Kristau zaharrak gehiago balioesten ziren.
• Eskulana ez zen balioesten: Nobleziaren bizimodua transmititzen zitzaion gizarteari eredutzat.

Inperioaren Eragina Ekonomian

Gaztela izan zen Monarkia Hispanikoaren motor ekonomikoa. Inperioaren hedapen handiak abantaila nabarmenak ekarri zizkien Sevillari eta Madrili.

Amerikatik zilar eta urre kantitate handiak iristea ez zen guztiz ona izan, prezioen igoera eragin baitzuen, eta horrek Gaztelako industriaren lehiakortasuna zapuztu zuen. Metal horiek Europako gerretan borrokan zebiltzan tropak finantzatzeko eta gorteko gastu arranditsuak (eraikuntza handiak eta luxuzko objektuak) ordaintzeko bideratu ziren.

XVII. Mendeko Krisia

XVII. mendean Monarkia Hispanikoak krisi ekonomiko larria pairatu zuen. Arrazoi nagusiak hauek izan ziren:

• Demografiaren beherakada handia, epidemia ugariek, Amerikako emigrazioak eta gerrek eraginda.
• Nolabaiteko gainbehera gertatu zen Amerikarekin egiten zen merkataritzan. Ontzidiek ingelesen, frantsesen eta holandarren erasoak jasan zituzten, eta Kontratazio Etxearen monopolioa ahuldu egin zen itsaslapurren eta kortsarioen jardueren ondorioz.
• Monarkiaren gastuak nabarmen areagotu ziren, eta diru-sarrerek, aldiz, behera egin zuten.

Egoerari aurre egiteko zergak igo zituzten, baina horrek ezinegon soziala areagotu baino ez zuen egin.

Ekonomia Koloniala

Lehen konkistek urre eta zilar kantitate handiak ekarri zituzten. Metal preziatuen bilaketari esker, meatzaritza bilakatu zen Amerika kolonialeko jarduera nagusia (Zacatecas eta Potosín).

Lurraren garrantzi sozialak eta elikagai-eskariaren gorakadak ustiategi handiak sortu zituen. Plantazioak (kakaoa, azukrea eta tabakoa) beste kontinente batzuetara esportatzen ziren.

Produktuen Trukea

• Europatik Amerikara: Zerealak, barazkiak, mahatsondoak, olibondoak eta ganadua iritsi ziren.
• Amerikatik Mundu Osora: Artoa, patata, kakaoa, tomatea eta askotariko fruta tropikalak zabaldu ziren.

Espainiako merkataritzaren monopolioa Sevillako Kontratazio Etxearen bidez ziurtatu zen, baita Atlantikoa zeharkatzen zuten galeoiak biltzen zituen ontzidi-sistemaren bidez ere.