DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Sarrera: Protekzionismoaren auzia

Erabateko merkataritza-lehian, argi dago estatu ahulenek desabantailak dituztela besteekiko. Badirudi garapenerako bideak trantsizio-aldi bat behar duela, neurri batean barneko industriak sustatzeko muga-zergen bidez. Arazoa da, ordea, babesa gehiegizkoa izan daitekeela eta, ondorioz, industria berrien atzerapen teknologikoa gaindiezina bihur daitekeela.

Kartel eta monopolioen sorrera

Espainia kartel-egoera batetik monopolio-egoera batera igaro zen. Lehenik, enpresa handien artean (AHB, Vizcaya, Mieres, Felguera) prezioak adostu zituzten 1893an eta 1896an. Gero, 1902an “Altos Hornos de Vizcaya” (AHV) sortu zenetik, monopolioa finkatu zen, enpresa horrek Espainiako produkzio siderurgikoaren % 60 ekoizten baitzuen....

Testuaren Laburpena eta Analisia

Testua ulertzeko zenbait ideia azalduko ditugu.

Gerra Zibila eta Industria Garrantzia

Lehenengo paragrafoaren arabera, Gerra Zibilaren baitan konturatu ziren lehengaiek eta industriek zuten garrantziaz.

Autarkia eta Inportazioen Murrizketa

Horrela, bigarren paragrafoak dio ezinbestekoa dela Espainia kanpoko produktuen inportaziotik askatzea, hemen ekoitzi ahal izateko. Hau da, Espainiako industria suspertu nahi bada, beharrezkoa da produktu inportatuei ateak ixtea (mugatzea).

Ondoren, aipatzen da orain arte ez dela lortu barne merkatua indartzea, baina orain, lege honen bidez, nazio intereseko industria dela ikusten bada, laguntzak eta onurak izango dituzte. Nazio interesekoa izateko, industria horren premia ikusi...

Gertaera Historiko Garrantzitsuak eta Kontzeptuak

Maine Koraza-ontzia

Maine koraza-ontzia: 1897. urtean, lehertu egin zen itsas-ontzia izan zen, AEBk gerran sartzeko aitzakitzat hartu zuena.

1898ko Hondamendia

1898ko hondamendia: Espainiak bere azken koloniak (Kuba, Filipinak eta Puerto Rico) galdu zituen, eta gerra kolonialek ekonomian eta animoan eragin handia izan zuten.

Erregenerazionismoa eta Erreformak

Erregenerazionismoa: XIX. mende bukaeran Espainian eman zen mugimendu ideologikoa, gainbeherak eta kolonien galerak eragin zituena, eta Espainiako Gizartearen bizitza politiko eta soziala berreraikitzearen aldekoa zena.

• Joaquín Costa: Idazle, politikari, legegizon eta historialari espainiarra izan zen, erregenerazionismoaren pertsonaiarik garrantzitsuena

Leninen Ondorengotza eta Botere Borroka

1922tik aurrera, Lenin oso gaixorik zegoen. Buruzagi boltxebike nagusien arteko liskarra hasi zen. Bi buruzagi lehiatu ziren bereziki: Trotski eta Stalin.

Trotski: Iraultzaren Antolatzailea

• Trotskik frogatu zuen politikarako gaitasuna zuela.
• Urriko Iraultza antolatu zuen, Armada Gorria eratu eta Gerrako Komisario izan zen.
• Baina ez zuen Leninen babesa lortu.

Stalin: Alderdi Idazkari Orokorra

• Lenin berak proposatu zuen alderdiko idazkari orokorra izateko 1922an.
• Beste hiru buruzagiren laguntza eskatu zuen Trotski bakartzeko: Kamenev, Zinoviev eta Bujarinena.

Leninen Testamentua: Stalinen Abisua

Lenin hil baino lehen, gutun bat idatzi zuen, testamentu politikotzat jotzen dena. Bertan, oso kezkatuta zegoela adierazten...

Sistemaren Amaierako Krisia: Langile Gatazkak eta Marokoko Auzia

1917ko krisiaren ondoren, Berrezarkuntzako erregimena krisian zegoen. Alderdi dinastikoen barruan barne-gatazkak izan ziren, eta iruzurra mantendu zen. Hortaz, haien gehiengoa mantentzeko esperantzarekin, kontzentrazio-gobernuak sortu zituzten, baina hauek porrot egiten zutela ikusita, antzinako txandaketa-sistemara bueltatzea proposatu zuten. Dena den, ez zen egonkortasunik lortu, eta horregatik konstituzio-bermeak bertan behera utzi eta parlamentua itxi behar izan zuten.

I. Mundu Gerraren Osteko Egoera Ekonomikoa eta Langile Mugimenduak

I. Mundu Gerra bukatu ondoren, egoera ekonomikoa okerrera joan zen prezioen gorakadaren ondorioz. Gainera, produkzioak ez zuen gora egiten, eta...

Erregimen Zaharra

Erregimen feudala sortu zen erakunde sozial, politiko eta ekonomikoa da Europan, Aro Modernoan zehar (XVI., XVII. eta XVIII. mendeak).

Garai horretan, Ilustrazioaren ideiek izan zuten hedapen handiena, Erregimen Zaharra suntsitu eta Erregimen Liberala ezarri zuten iraultza liberal burgesen bidez.

Espainian eta Euskal Herrian, Erregimen Zaharraren krisia Karlos IV.aren erregealdian gertatu zen (1788-1808).

Ezaugarriak

• Politikoak: Monarkia absolutua. Erregeari dagokio subiranotasuna; herriak ez du politikan parte hartzeko eskubiderik. Erregeak botere guztiak biltzen ditu, eta sistema politikoaren arauak alda ditzake.
• Sozialak: Gizartea banatuta zegoen. Alde batetik, noblezia eta kleroa zeuden, eta bestetik, herri xehea. Pribilegiatuek

Moderatuek zuten gobernuan indar gehien, baina asaldatuek aginte paralelo bat antolatu zuten armadaren eta elkarte abertzaleen bidez.

Gobernu moderatua Cadizko legeak aplikatzen hasi zen herrialdearen arazoak konpontzeko. Bertan behera utzi zituen jaunen erregimena, maiorazkoak, Inkisizioa eta elizaren ondasunak salgai jarri zituen. Bestalde, inprimatzeko askatasuna lortu eta foruak indargabetu ziren.

Kontrairaultza indartzea

Politika liberalek erabateko oposizioa sortu zuten kleroaren, noble lur-jabeen eta herritar batzuen artean. 1821etik aurrera, nekazari inguruetan, batez ere, erregimen absolutistaren aldeko erregezaleek oposizio armatua sortu zuten. Fernando VII.ak laguntza eskatu zion Aliantza Santuari. 1823an, San Luisen Ehun Mila Semeak...

Europar Batasuna: Jatorria eta Historia

• Bakea sendotzea eta Europan gerrak areagotzea saihestea.
• Superpotentzia nagusien aurka lehiatzea.

Hamarkada Moderatua (1844-1854)

González Bravo zen gobernuko presidentea, baina Narváez jenerala zen benetako agintaria. Matxinada progresistak eta egunkariak zapaldu zituzten. Guardia Zibila sortu zuten, batez ere nekazaritza-eremuak kontrolatzeko. 1844an, Elisabet II.a adin-nagusikoa izendatu ondoren, Narváezek hartu zuen boterea.

Narváezen gobernuak estatu zentralizatu eta uniforme bat lortu nahi zuen. Horretarako, tresna hauek erabili zituen: 1845eko Konstituzioa, batasun katolikoa eta sufragio zentsitarioa (soilik aberatsenek bozkatzen zuten). Ikasketa-plan berriak sortu eta desamortizatutako ondasunen salmenta eten egin zuen. 1845ean probintzia-legeak sortu zituen tokiko boterea kontrolatzeko. Urte horretan bertan, zerga-sistema sinplifikatu...

Iraultzaren Arrazoiak

• Nekazaritza krisia: 1706tik aurrera uzta txar ugari egon ziren, jakien prezioen gorakada eta herriaren haserrea eraginez.
• Politika eta Burgesia: Hazkunde ekonomikoaren ondorioz, burgesia gero eta aberatsagoa zen. Hala ere, baztertze politikoa zela eta, karguak pribilegiatuentzat ziren. Ilustrazioaren alde zegoen burgesiak absolutismoarekin amaitu nahi zuen.
• Finantza krisia: Monarkiaren gastu handiak (Estatuko eta gorteko gehiegizko gastuak, eta Estatu Batuen independentziari emandako laguntza) zirela medio.

Iraultzaren Hasiera (1789)

Estatu Orokorrak eta Batzar Nazionala

Aristokraziaren matxinadarekin hasi zen, zergak ordaintzeari uko egin ziotelako. Luis XVI.ari Estatu Orokorrak (Aristokrazia, Kleroa eta Hirugarren Estatuak...