Espainiako Historia Garrantzitsua: Gertaerak eta Kontzeptuak

Gertaera Historiko Garrantzitsuak eta Kontzeptuak

Maine Koraza-ontzia

Maine koraza-ontzia: 1897. urtean, lehertu egin zen itsas-ontzia izan zen, AEBk gerran sartzeko aitzakitzat hartu zuena.

1898ko Hondamendia

1898ko hondamendia: Espainiak bere azken koloniak (Kuba, Filipinak eta Puerto Rico) galdu zituen, eta gerra kolonialek ekonomian eta animoan eragin handia izan zuten.

Erregenerazionismoa eta Erreformak

Erregenerazionismoa: XIX. mende bukaeran Espainian eman zen mugimendu ideologikoa, gainbeherak eta kolonien galerak eragin zituena, eta Espainiako Gizartearen bizitza politiko eta soziala berreraikitzearen aldekoa zena.

• Joaquín Costa: Idazle, politikari, legegizon eta historialari espainiarra izan zen, erregenerazionismoaren pertsonaiarik garrantzitsuena (1989an aipatua, ziurrenik 1898 ingurukoa izan beharko luke), erreformak egitea proposatu zituena.

Giltzarrapoaren Legea: Erregenerazionismoan Canalejasek egin zuen legea izan zen, zeinak Espainian erlijio-ordena berriak kokatzea debekatzen zuen.

Matxinadak eta Iraultzak

Aste Tragikoa: 1909an Bartzelonan gertatutako herri matxinadak izan ziren.

Urriko Iraultza: 1934an, ezkerreko alderdiek gaizki hartu zuten CEDA alderdiko kideak gobernuko ministro izendatzea, eta boterea modu ez-demokratikoan eskuratzea erabaki zuten. Hori dela eta, Urriko Iraultza piztu zen.

Gerra Zibila (1936-1939)

1936ko uztailaren 18an: Afrikako armadak penintsulan jarraitu zuten egun horretan matxinatzen.

Indarrak eta Boluntarioak

• Brigada Internazionala: Errepublikaren alde borrokatzeko munduko hainbat herrialdeetatik Espainiara joandako boluntarioak ziren.
• Herri-miliziak: Gehienbat zibilez osaturiko talde armatuak ziren eta Errepublika defendatzeko armak hartu zituzten.

Gudu Nagusiak

• Jaramako Gudua: 1937ko otsailean tropa frankistek matxinadan porrota izan zuten gertaerari deritzo.
• Guadalajarako Gudua: 1937ko martxoan tropa frankistek matxinadan porrota izan zuten gertaerari deritzo.
• Gernikako Bonbardaketa: 1937ko apirilaren 26an Espainiako Gerra Zibilean gertatutako bonbardaketa izan zen.
• Ebro ibaiko Gudua: 1937ko amaieran hiru hilabete luze iraun zuen guda odoltsua izan zen, non errepublikanoen armada ia guztiz suntsituta geratu zen.

Beste Gertaera Garrantzitsuak

Burdinazko Gerrikoa: 1937ko ekainean, Francoren armadak Bilbo konkistatzeari ekin zion; tropa frankistek Burdinazko Gerrikoa zeharkatu eta hiria konkistatu zuten.

Donostiako Ituna: 1930ko abuztuaren 17an Donostian egindako bilera bat izan zen, non Espainiako monarkiaren aurka eta errepublika ezartzearen aldeko indar guztiak bildu ziren.

Kontzeptu Gehigarriak

Desjabetzea: Pertsona bati ondasun edo eskubide bat kentzea, interes publikoko arrazoiengatik. Ondasun edo eskubidearen truke, diru kopuru bat ematen zaio: Kalte-ordaina.

Politika Errepublikarra

• CEDA: 1933ko iraileko hauteskundeetan aurkeztu zen alderdia (boterea) da, eta bertan eskuineko alderdiak elkartuta zeuden.
• Manuel Azaña: 1931tik 1933ra arte egon zen gobernuko presidentea, erreformak egin zituena.

Kristal Hautsien Gaua (Testuinguru Orokorra)

Kristal hautsien gaua: 1938. urtean, erregimen nazian, naziak juduak hil zituzten, haien dendetan lapurtu zuten eta 26.000 judutar kontzentrazio-esparruetan sartu zituzten aldia izan zen.