Batxilergoa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Seiurteko Demokratikoa (1868-1874)

1868ko Iraultza Loriatsua eta Behin-behineko Gobernua

1868ko irailaren 18an, “Gora Espainia ohorez” lelopean, soldadu talde batzuk matxinatu ziren Cadizen, Juan B. Topete brigadierraren agintepean, eta Prim nahiz Serrano jeneralen babesa lortu zuten. Irailaren 28an, matxinatuek gobernuak bidalitako tropei aurre egin zieten Alcoleako guduan, eta azken hauek porrot handia izan zuten. Gobernuak dimititu behar izan zuen, eta Isabel II.a (Lekeition zegoen) laguntza gabe gelditu eta Frantziara alde egin behar izan zuen.

Serrano jenerala, Batasun Liberaleko kidea, erregeorde izendatu zuten, eta Prim jenerala, alderdi progresistako kidea, behin-behineko gobernu-buru. Dekretu berriak onartu ziren: biltzeko askatasuna,...

KOKAPENA

AZTERKETA

Sabino Arana (1865-1903)

Sabino Aranaren ideologia

Sabino Aranaren pentsamendua karlismoa eta foruzaletasunaren barnean eratu bazen ere, izaera erradikalagoa hartu eta independentismora jo zuen. Nazioaren kontzeptu sabindarra alemaniar erromantizismoan oinarritu zen, hau da, Bizkaia (eta, geroago, Euzkadi) nazioa zen berez, nazio gisa objektiboki zedarritzen zuten ezaugarri nahikoa baitzuen:

1. Arraza: Nazio-eragile nagusia, bera baitzen nazio-ezaugarririk garrantzitsuena. Aberria ez zen lurraldea, arraza baizik. Honen garbitasuna Euskal Herriaren salbaziorako faktore nagusia izango litzateke. “Arraza iraungitzen bada, aberria galdu egiten d".
2. Hizkuntza: Arrazaren jatortasun eta garbitasunaren lekukotza. Hori ez ezik, hizkuntzari atxiki zitzaion

Hemen agertzen den testua 1855. urtean izandako desamortizazio orokorrari buruzkoa da.

Testuaren izaera eta egitura

Lege bat adierazten duen testua da, izaera juridikokoa beraz, eta lehen mailako iturria. Honen egilea Gorte Konstituziogileak izan ziren, Pascual Madozen ideiari jarraituz.

Egiturari dagokionez, testuaren lehen lerroetan Isabel II.a erreginak egindako legearen aurkezpena agertzen da. Bestetik, I. eta IV. atalak agertzen dira.

Atalen edukia

• I. atala: Bi azpiatal ditu. Lehenengoan salmentan dauden lurrak zehazten dira, eta bigarrenean salbuespenak.
• IV. atala: Salmenten ondorioz lortutako irabaziekin zer egingo den azaltzen da.

Desamortizazioa zer den eta zergatiak

Testua ulertzeko, lehenik eta behin desamortizazioa zer den ulertu behar...

Krisi Militarra (1916-1917)

Arazo militarrak zeuden, eta 1916an Defentsa Juntak sortu ziren, errebindikazioak eskatzeko. 1917an, helburua lortuta, langile eta oposizioaren kontra jarri ziren.

Krisi Politikoa (1917)

Alderdi politikoak ugaritu egin ziren, eta katolikoen hainbat eskabide ukatu ziren. Gobernuak Parlamentarien Batzar Nazionala bilatu zuen, hiru arazoak aztertuko zituen deialdia egiteko. Euskal Herrian, autonomiaren alde egin zen.

Krisi Soziala (1917)

1917an, hainbat talde sozialek greba orokorra deitu zuten. Greba Espainia osora hedatu zen, baina buruzagiak atxilotu zituzten, eta porrot egin zuen, goizegi deitu zutelako, sindikatuen batasun ezagatik eta parte-hartze baxuagatik, besteak beste.

Grebaren Ondorioak eta Diktadura Militarrerako

Despotismo industriala: erreformak egitea herriaren ekonomia igotzeko baina...

NEKAZARITZA-UREZTAPEN SISTEMA/MERKATARITZA-KOMPANIAK BULTZATU/INDOSTRIAN-ERREGE MANUFAKTURAK/OSASUNEAN-HIJIENEA ZAINDU/HEZIKETAN-AKADEMIAK,ESKOLAK SORTU/HERRI LANETAN-GARRAIOBIDEAK.

Foruen aurkako erasoak

Zentralismoaren ezarpena Espainian

Espainiako Koroak eredu zentralista inposatu zuen monarkia osoan. Aragoiko Koroako foruak ezabatu zituzten Oin Berriko Dekretuen bidez. Aragoin, Katalunian, Valentzian eta Mallorcan Gaztelako legea eta eredu administratiboa ezarri zituzten.

Aduanen auzia Euskal Herrian

Euskal Herrian, aduanak kostaldera eta Frantziako Erresumako mugara eramateko saio bat egin zen, baina matxinada herritar bat gertatu zen eta aduanak betiko lekura itzultzea erabaki zen.

Godoy eta Zamakolada: Zerbitzu militarraren aurka

Madrilgo Gortean uste zuten foruak erregearen kontzesioak zirela, eta ez euskaldunen berezko eskubideak. Godoyk, Karlos IV.aren ministroak, nahitaezko zerbitzu militarra ezarri nahi izan zuen...

Isabel II.aren Erregealdiaren Aurrekariak

Foruen Murrizketa eta Ondorioak (1841)

Horren arabera, hiru probintzietako administrazioa, legedia eta aduanak estatuaren menpe geratu ziren. Gainera, foru baimenak, aldundiak eta batzar tradizionalak kendu ziren; aduanak portu eta mugetara eraman zituzten, eta estatuko legeak aplikatu ziren udal antolamendu guztietan. Foruak, dena den, ez ziren erabat baliogabeturik geratu: bereizitasun militar eta fiskalak gorde egin baitziren.

Esparteroren Erregeordetza (1840-1843)

Esparterok bere erregeordetzan politika pertsonalista eta autoritarioa bultzatu zuen, eta horrek bere alderdia ere bere aurka jarri zuen. Progresistek eta moderatuek egindako oposizioaren aurrean, eta armadaren eta zenbait hiriren altxamenduen...