Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Hirugarren Sektorea

Ondasun materialak sortzen ez dituzten, baina pertsonen edo beste produkzio-sektore batzuen beharrak asetzen dituzten zerbitzuak sartzen dira.

Zerbitzuen Sailkapena

• Banaketa-zerbitzuak: Ondasunak, aldaketarik egin gabe, ekoizlearengandik kontsumitzailearengana eramaten dituztenak dira.
• Enpresa-zerbitzuak: Enpresa batek beste enpresa batzuei ematen dizkienak dira.
• Gizarte-zerbitzuak: Pertsonentzat direnak dira.

Merkataritza eta Merkataritza-Tresnak

Ekoizleen eta kontsumitzaileen arteko salgaien eta zerbitzuen salerosketa da.

• Salerosketa: Erosteko edo saltzeko egintza da.
• Merkatua: Merkataritza-salerosketak egiten diren lekua da.

Barruko Merkataritza

• Handizkakoa: Salgai-kantitate handiak erosten dizkiete ekoizleei.
• Txikizkakoa: Kontsumitzaileei

Banaketaren Ezaugarriak

• Efektiboa: 46 milioi biztanle 2008an.
• Banaketa (biztanle-dentsitatea): 91,1 biztanle/km² 2008an.
• Desorekak: dentsitate handiko eta txikiko inguruen artean.

Banaketa Azaltzen duten Faktoreak

a) Industria aurreko aldia (oinarria nekazaritza)

• XVI. mendea
• XVII. mendea
• XVIII. mendea

b) Industria-aldia (XIX. mendetik 1975era)

• Faktore naturalek garrantzia galdu zuten.
• Periferiako eskualdeek biztanleria irabazi zuten.

c) Industria osteko aldia (1975eko krisitik aurrera)

• Kontraste demografikoak leundu egin ziren.
• Industrializazio-inguruek biztanleria galdu zuten.

Erregimen Demografiko Zaharra

Jaiotza-tasa altua

• Landako ekonomia eta gizartea zen nagusi.
• Ez zegoen jaiotzak kontrolatzeko sistemarik.

Heriotza-tasa handia eta gorabeheratsua

• Elikadura

Nekazaritza Tradizionala Herrialde Azpigaratuetan

Nekazaritza tradizionalean, jarduten duten nekazariek baliabide gutxi izaten dituzte, eta familiaren mantenua eskuratzea da helburua. Toki askotan, ordea, enpresa multinazionalek sail handiak sortu dituzte, beren interes ekonomikoekin lotuta.

Nolakoa da Nekazaritza Tradizionala? Ezaugarriak

• Biziraupeneko nekazaritza da, jabetza txikiekin, eta nekazari familia elikatzea da bere helburua.
• Urte osoan elikagaiak izateko, polilaborantza erabiltzen dute, elikagai ugariak lortzeko.
• Teknika nahiz lanabesak oso oinarrizkoak dira, eta produktibitate txikia lortzen da.
• Faktore fisikoek eragin izugarria dute, teknologia aurrerapenak eskueran ez izateagatik.

Nolakoa da Sail Handietako Nekazaritza?

Oro har, herrialde...

1. HIRI SAREAK: HIRI SISTEMA ETA HIERARKIA

EspainianSarrera: Hiriek harreman ekonomiko, sozial eta kulturalak izaten dituzte inguruko eremuekin. Izan ere, hirietako zerbitzu, hornidura eta azpiegiturak inguruko eremuetako biztanleek ere erabiltzen dituzte. Garraiobideen garapenaren eraginez, hainbat hiri-jarduera kanpoaldera eramateko joera nagusitu da. Horrela, hiriak erdigune bihurtu dira, eta inguruko esparruak edo eragin-eremuak ondasunez eta zerbitzuz hornitzen dituzte. Gune horiek guztiek hiri-sarea osatzen dute. Hiri sistema baten barruan hiriek kokapen hierarkikoa dute.

Hiri Sistemak

Espainiako hiri sistemak 4 ardatz ditu (+Madril):

• Iparraldeko ardatza: Galiziatik Euskadiraino datorrena.
• Ebro haraneko ardatza: Eremu kantauriarra eta mediterraneoa

PENINTSULA BARRUALDEA: Inguru fisikoak: Bi mesetak, eta Ebroren sakonunea inguru lauetan. Klima mediterranear kontinentalizatua.

Nekazaritza Egitura

Populazioa galdu du azken urteotan, baina beste eremuetan baino gehiago. Populaketa bildua orokorrean. Minifundioa nagusi: Ipar Mesetan. Latifundioak: Gaztela-Mantxa, Aragoi, Extremadura, Salamancan.

Nekazaritza

Lurraren %44. Lehorreko sailak: mesetako eremuetan, Ebroren haranean. Gaur egun lehorra: garagarra, garia, olibondoak, mahastiak (trilogia mediterranearra). Lugorri erdia ekilorearekin. NBP-en politikarekin lugorri gehiago. Ureztaketari esker ustiaketa intentsiboagoa: Industria-landareak: azukre erremolatxa (Dueroren haranean), lupulua, tabakoa. Bazkak: alpapa, artoa. Frutak eta barazkiak:...

Geografia Ekonomikoko Oinarrizko Kontzeptuak

Hona hemen geografia ekonomikoan ohikoak diren hainbat kontzepturen definizioak:

Hiri-hierarkia

Hiri-sistema baten barruan ematen den mailakatzea da, funtzio, tamaina eta eraginaren araberakoa. Honela, bost mota bereizten dira: nazio-metropoliak, lehen mailako eskualde-metropoliak, bigarren mailako eskualde-metropoliak, hiri ertainak eta hiri txikiak.

Nekazaritza intentsiboa

Lurra ustiatzeko metodo bat da, lurrari ahalik eta etekin handiena denbora gutxian ateratzen saiatzean datzana. Helburu gisa uzta bat baino gehiago lortzea du, eta normalean ureztaturiko polilaborantzarekin lotzen da.

Nekazaritza estentsiboa

Lurrak berak eman dezakeena baino gutxiago ateratzen zaionean ematen den lantze-metodoa da,...

Espainiako Industria-Eskualdeak

Espainiako industria-banaketa aztertzean, bi ingurune mota nagusi bereiz daitezke:

Industria Induzituko Eskualdeak

• Aragoi, Gaztela eta Leon eta Andaluzia dira eskualde horietako batzuk.
• 1960ko hamarkadatik industria sustatzeko ekimenak jasan dituzte.
• Industria dute beren kokapenagatik (kostaldea, komunikabideak, etab.).
• Ez dira gai industria-ehuna zabaltzeko.
• Adibidez: Cadiz, Sevilla, Huelva. Hala ere, mapan ikusten da Guadalquivir ibaiaren haranean industria-gune batzuk daudela, La Carolinatik Sevilla eta Huelvaraino.

Industria Gutxiko Eskualdeak

• Gaztela-Mantxa, Extremadura, Balearrak eta Kanariak dira eskualde horietako batzuk.
• Ez dira bereziki lehiakorrak beren kokapenagatik.
• Industria handiak urriak dira.
• Balio erantsi

GAUR EGUNGO INDUSTRIA-INGURUAK: Daukagun mapak Espainiako eskualde industrialen banaketa eta haien egoera adierazten du. Honek adierazteko bi baliabide erabiltzen dira: alde batetik kolorea eta bestetik puntuak. Adierazten duten egoera hau Industria Krisia eta birmoldaketa garai osteko gaurko garaiarekin bat dator. Horrela, ikus dezakegu industrialde garatuenak Metropoli handietan, hau da, Madrilen eta Bartzelonan kokatzen direla eta gainerako industria-guneak modu ezberdinetan eta oso polarizatuta banatzen direla penintsulatik.

1. Sarrera eta Maparen Azterketa

Aurrean dugun mapa Euskal Autonomia Erkidegoaren industria-enpleguaren dentsitateari dagokio, 2006. urtekoa. Mapa tematikoa eta koropleta-mapa da, hau da, mapan, kolore intentsitate desberdinez, fenomeno bat adierazten da, industria-enpleguaren dentsitatea, hain zuzen. Kolore leunagoa duten eskualdeek industria gutxiago dute; aldiz, kolore ilunagoek industria-dentsitate handiagoa adierazten dute.

Oro har, EAEko industria-enpleguaren dentsitate-mapak hiruki alderantzikatu baten itxura hartzen du. Erkidegoaren kostaldeko probintzietan industria-kontzentrazio handiagoa dago. Gainera, continuum bat sortzen da: Bilbo Handitik, Ibaizabalen arroan zehar jarraitu, barnealdetik Durangaldea eta Deba Goiena loturaren bidez...