Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Espainiako Errepide Sarea: Sarrera

Mapa honetan Espainiako errepide sarea ikus daiteke. Bertan, errepide kategoria ezberdinek osatzen duten sarearen ehuna ikus daiteke. Errepide sarearen banaketa irregularra dela erraz antzeman daiteke, ez baitago berdin garatuta leku guztietan. Hori biztanleriaren dentsitatearekin eta bigarren eta hirugarren sektoreen garapenarekin guztiz lotuta dago.

Garapen Historikoa eta Egitura Erradiala

Hain zuzen, Madril eta Bartzelonako metropoli-eremuak dira dentsitate handieneko sareak dituztenak. XX. mendeko bigarren erdialdetik aurrera –batez ere 1980tik aurrera–, azpiegitura hauek asko hobetu dira, izandako ekonomia eta gizarte aldaketen ondorioz, eta oraindik ere hazten jarraitzen dute.

Egitura Erradiala: Abantailak

Euskal Herriko industria-garapenean hainbat faktorek eragin dute, besteak beste, hiriburuan kokatzeagatik udalak lur industrialak egokitu izanak eta enpresei emandako abantaila fiskalek.

1975eko Industria Krisia eta EAEko Eragina

1975eko industria-krisiak EAE osoan eragin zuen, baina Bizkaia izan zen kaltetuen atera zena. Izan ere, ontzigintza eta metalen eraldaketa izan baitziren krisiak gogorren astindutako azpisektoreak. Horrek Bilbo Handiaren gainbehera eragin zuen. Eusko Jaurlaritzak Industriaren berregituraketa eta sustapen programak jarri zituen martxan, eta horien bitartez parke teknologikoak eratu zituen, Zamudiokoa esaterako.

Gipuzkoako Industria eta Berrikuntza

Gipuzkoako industriak Bizkaikoak baino txikiagoak dira tamainaz, eta krisiak...

Geografia eta Demografia: Oinarrizko Definizioak

Emaria

Ibai batek daraman ur kantitatea, euritik nahiz elurretik datorrena. Horregatik, ibaiek erregimen ezberdinak izan ditzakete: elur-erregimena, euri-erregimena, elur-euri erregimena eta euri-elur erregimena.

Arroa

Ibai batek eta bere ibaiadarrek drainatutako eskualdea.

Isurialdea

Itsaso berdinera urak isurtzen dituzten arroen multzoa. Espainian hiru isurialde nagusi daude: Atlantikoa, Mediterraneoa eta Kantaurikoa.

Banalerroa

Isurialde ezberdinak bereizteko egiten den irudizko marra.

Zentsua eta Errolda

Biztanleriaren datuak jasotzeko iturri demografikoak dira. Zentsua hamar urtetik behin eguneratzen da eta izaera pribatua du; errolda, berriz, urtero berritzen da eta publikoa da.

Populazio Dentsitatea

Toki

Espainiako Industria-Sektoreak

Espainian, birmoldaketa-prozesuan sektore helduek pisu handia dute. Sektore dinamikoenetan, berriz, atzerriko kapital ugari ezarri da goi-teknologiari lotutako sektoreetan, eta, kasu batzuetan, oraindik hasi berriak dira.

Industria-sektore helduak

Industria-sektore helduek gainbehera egin dute, hainbat arrazoirengatik:

• Eskaria murriztea eta lehiakortasuna gutxitzea.
• Teknologia atzeratua izatea edo beste estatu batzuetako eskulana merkeagoa izatea.
• Europako politiken eskakizunak, produkzioa murrizteko eta diru-laguntzak kentzeko.

Oinarrizko metalurgia eta eraldaketa metalikoa

Bi azpisektore ditu:

• Industria siderurgiko integrala: altzairua burdinatik lortzen du labe garaietan.
• Eraldaketa metalikoaren siderurgia: mota guztietako

Ekonomia eta Lurralde Garapeneko Kontzeptuak

Nekazaritza Intentsiboa

Nekazaritza intentsiboa: Nekazal-ustiapen honetan, lur-azalera txikia eta etekin handiak lortzen dira, inbertsio handiak eta teknika aurreratuak erabiltzen direlako.

Nekazaritza Estentsiboa

Nekazaritza estentsiboa: Nekazaritza-ustiapenaren forma honetan lur-hedadura handiak eta etekin txikiak lortzen dira, inbertsioak eskasak direlako edo teknika atzeratuak erabiltzen direlako.

Abeltzaintza Intentsiboa

Abeltzaintza intentsiboa: Granja edo esplotazio itxietan pentsu konposatuak emanda hazten dena, esnearen eta okelaren produkzio intentsiborako.

Abeltzaintza Estentsiboa

Abeltzaintza estentsiboa: Lursail handietan, batez ere bazka belar naturalak janez elikatzen dena.

Nekazaritza-ustiapena

Nekazaritza-

I. Baliabideen Aprobetxamendua

Balantze Hidrikoa eta Ondorioak

Ebroren urak hainbat tokitan ureztatzeko erabiltzen dira (hainbat ubideren bidez; Inperial edo Lodosako kasua). Hainbat urtegi ere badira (sedimentazioa galarazten dutenak; ondorioak hondartzetan eta Ebroko deltan). 300 zentral hidroelektriko baino gehiago ere badira, non indar elektrikoa sortzen duten.

II. Iberiar Penintsulako Landaretza Formazio Nagusiak

1. Itsasaldeko Landaretza (Ozeanikoa)

Landare-zona Euro-Siberiarra

Baso hostogalkorrak, zakardiak eta belardiak.

Baso hostogalkorra: Oihanpean iratzea eta goroldioa aurkitzen dira.

Gaur egun, haritzek eta pagoek lehengo zabaleraren %10 baino ez daukate. Gaur egun, pinua eta eukaliptoa dira nagusi. Lurra azidotzen eta pobretzen dute.

Zuhaitz

Nekazaritza Komertzial Mota Nagusiak

Plantazioetako Nekazaritza

Kokapena:

• Afrika
• Erdialdeko Amerika
• Hego Amerika
• Asia

Ezaugarriak:

• Labore bakarreko nekazaritza da.
• Produktu tropikalak ekoizten dira, herrialde garatuetara esportatzeko.
• Lursail erraldoiak erabiltzen dira, hau da, latifundioak.
• Jabeak herrialde garatuetako multinazional handiak dira, eta teknika modernoen bidez kudeatzen dituzte lursailak.
• Jende askok lan egiten du, baina soldatak urriak dira.
• Enpresek irabazi handiak lortzen dituzte.

Produktu nagusiak:

• Kafea
• Kotoia
• Banana
• Tea
• Tabakoa

Zerealen Nekazaritza Teknifikatua

• Errendimendu handiko nekazaritza estentsiboa da.
• AEBko, Kanadako eta Australiako ordokietan hedatuta dago.
• Lursailak erregularrak eta izugarri handiak dira, hau da, latifundioak.
• Produktibitate

Espainiako Industria

Industriaren Oinarriak

Lehengaiak

Industriak lehengaiak eraldatzen ditu produktu elaboratuak edo erdi-elaboratuak sortzeko. Hiru mota nagusi daude:

• Mineralak:
  • Metalikoak: Burdina, beruna, kobrea, zinka, manganesoa, nikela... Hertziniar zokaloaren inguruan (Galiziako Mendigunea, Kantabriar Mendikateko sektore paleozoikoa, Goi Lautadako zokaloa, Sierra Morenan) eta jatorri alpetarreko mendikateen ertzean (Euskal-Kantauriar Mendikateak, Iberiar Sistema, Mendikate Betikoak) aurkitzen dira nagusiki.
  • Ez-metalikoak: Feldespatoak, itsas gatza, potasak, fosfatoak, ikatza... Material paleozoikoetan eta tertziarioetan kokatzen dira.
• Begetalak: Linoa, kotoia, erremolatxa, mahatsa, egurra, etab.
• Animalienak: Larrua, artilea, zeta, esnea, etab.

Espainiako Trenbide Sarea

Tren garraioari dagokionez, Espainiako estatuaren eredu zentralistaren ondorioz (XVIII. mendetik aurrera eratua) trenbideen trazadurak eraketa erradiala du; hori ez da oso egokia eskualde arteko eta eskualde barruko harremanetarako.

XIX. mendearen bigarren erditik XX.aren hasierara bitartean, trena izan zen garraio nagusia. Ordutik beste garraio mota batzuen konpetentziak bigarren mailan eta finantza egoera larrian jarri du.

Espainiako trenbide sareen dentsitatea errepide sareen baino txikiagoa da, baita Europar Batasuneko beste estatuen trenbide sarea baino txikiagoa ere. Suediak eta Greziak bakarrik dute dentsitate txikiagoa. Sareen trazadura erradiala da eta bigarren zenbait zehar-adarrek osatzen dute.

Trenbide gehieneko...