Batxilergoa mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Turismoa biztanleriaren aldi bateko mugimendua da, aisialdian egiten dena. Espainian garrantzi handiko jarduera ekonomikoa da turismoa, bai bisitarien kopuruagatik eta bai ematen duen etekinagatik.

Sektorearen eragina eta datu ekonomikoak

Espainian, 2006. urtean biztanleria aktiboaren % 19,6 sektore honetan aritzen zen. Izan ere, turismoari esker oreka daiteke hein batean merkataritza-balantza, defizitarioa izan ohi baita. Hain zuzen ere, turismoaren bidez lorturiko diru-sarrerak esportazioen % 30aren bestekoak dira.

Urte askotan, masa-turismoaren hazkundea jarraitua eta ikusgarria izan da Espainian, eta munduko sailkapenean bigarren lekuan dago, AEBren atzetik eta Frantziaren aurretik. Jarduera turistikoaren hazkundea hoteleko gelen kopuruaren...

Trenbide Sarea Espainian

Garraioak funtsezkoak dira ekonomia bat egituratzeko; produkzioguneak eta merkatuak lotzen dituzten azpiegiturak dira. Trenbidea XIX. mendearen bigarren erdia eta XX. mendearen hasiera bitartean garraiabide nagusia izan zen. Geroztik, beste garraio modu batzuen lehiak bigarren mailara eraman zuen; trenbide sareen dentsitatea errepide sareena baino txikiagoa da.

Egitura eta Kudeaketa

Espainiako trenbide sareak egitura erradiala du. Sarearen kudeaketa Estatuaren eta autonomia-erkidegoen artean banatzen da. Estatuaren sarea gehiengoa da eta autonomia-erkidegoak lotzen dituzten lineak eta nazioarteko sarearekin lotzen duten lineak biltzen ditu. 2005etik, ADIF izeneko enpresa publikoak sarea administratzen du, linea berriak...

Erregimen demografiko zaharra

• Jaiotza-tasa altua: Erregimen demografiko zaharrean, familiak ugariak ziren, antisorgailu eraginkorrik ez zegoelako eta seme-alabek, nekazaritza-lanetan laguntzeaz gain, gurasoak zahartzaroan mantentzen zituztelako.
• Heriotza-tasa altua: Heriotza-tasa altua zen, medikuntza eta higienea atzeratuta zeudelako.

Trantsizio demografikoa

• Jaiotza-tasa: Jaiotza-tasa poliki jaitsiz joan zen, eta suspertu ere egin zen.
• Heriotza-tasaren jaitsiera bortitza: Heriotza-tasak behera egin zuen. Lagungarria izan zen kliniketan erditzeko joera; horri esker, amen eta haurren heriotza-tasa jaitsi zen.
• Gerra Zibila (1936): Eragin handia izan zuen: jaiotza-tasa izugarri jaitsi eta heriotza-tasa igo zen.

Aurrerapen mediko eta sanitarioak

Garrantzitsuenak...

Lanaldi partzialeko baserri-jarduera

Lanaldi partzialeko baserri-jardueran, nekazaritzako edo abeltzaintzako lanak industrian, eraikuntzan edo zerbitzuetan lan egitearekin uztartzen dira. Espainiako baserri-zuzenbidearen arabera, ustiategi horietako titularrek beren lan-denboraren %20 eman beharko dute gutxienez baserri-jardueretan, eta %50 gehienez.

Baserri-jabetza eta ustiategia

Baserri-jabetza jabe batenak diren lur-sailen multzoa da. Baserri-ustiategia, berriz, baserri-titular edo ustiatzaile batek kudeatutako lur-sailen multzoa da:

• Txikiak: (10 hektareatik behera) gehiengoa dira (2009an, %67,4), baina azalera txikia hartzen dute (%8,5).
• Handiak: (100 hektareatik gora) gutxiengoak dira (%5,1), baina azalera handia hartzen dute (%55,1).

Baserri-

Industria-sektore helduek garrantzi nabarmena dute oraindik. Sektore dinamikoek, berriz, atzerriko kapitalaren indarra dute, baina goi-mailako teknologiakoak ez daude Europako beste herrialde batzuekin alderatuta hain garatuta.

Industria-sektore helduak

Lehiakortasunaren eta eskariaren beherakada jasaten dute. Arrazoiak: industria horien teknologia-intentsitate baxua eta produktu berriak merkeago ekoizten dituzten herrialdeen lehia dira.

• Metalurgia eta siderurgia: Metalak erabiltzen ditu. Siderurgiak bi azpisektore hartzen ditu: siderurgia integrala (labe garaietan burdin-mineraletik ateratzen du altzairua, soilik Asturiasen) eta siderurgia ez-integrala (txatarretik lortzen du altzairua labe elektrikoetan; iparraldean kokatzen da).
• Ontzigintza:

Penintsulako Klima Mediterraneoaren Aldaerak

Klima mediterraneo tipikoa

Mediterraneoko kostaldean prezipitazioak urriak izaten dira (300 mm-500 mm), Atlantikoko depresioek kostaldetik hurbil dauden mendietan hezetasuna galtzen dutelako. Prezipitazio ugarienak udazkenean izaten dira, Mediterraneoko uraren berotzearen eta lehorreko lurren hoztearen arteko kontraste handiak eragiten dituen ekaitzen ondorioz.

Mediterraneoko giro epelaren ondorioz, klima honek tenperatura-bitarte moderatua du (12 ºC-16 ºC). Batez besteko tenperatura beroa izaten da (17 ºC-tik gorakoa). Udak beroak dira (22 ºC edo gehiago) eta neguak leunak (inoiz ez 10 ºC-tik beherakoak).

Klima mediterraneo kontinentala (kontinentalizatua)

Klima honek Penintsularen barnealdea hartzen...

Hiri-Hedapena eta Auzo Motak

Zabalgune Burgesa: Espazio Berriak

Zabalgune burgesak espazio berriak dira, helburu hauekin sortuak:

• Ordena eta plano erregularra: Lauki-sare formako plano erregularra zuten hasieran.
• Higienea: Zoladurak, estolderia, ur-hornidura eta espazio berdeak.
• Etekin ekonomikoa: Etxebizitzak eraikitzearen, denden eta garraioen bidez.

Sortu zirenean, hiri-bilbea dentsitate baxukoa zen, eta burgesen jauregitxoak eta etxe lorategidunak ziren nagusi. Lurzorua etxebizitzak egiteko erabili zen batez ere.

Denbora igaro ahala, aldaketak izan ziren: Hiri-bilbea trinkoago egin zen, etxe-uharteen lau aldeetan eraiki baitzen, eta parke izateko proiektatutako espazio askotan ere eraiki egin zen. Eraikuntza bertikalagoa bihurtu zen.

Langile-Auzoak:

Turismoaren Garrantzia eta Sailkapena

Turismoa: Aisi, negozio edo beste arrazoiengatik urte 1 baino gutxiagoko bidaiak dira. Hiru mota nagusi daude:

• Hartzailea: Atzerritik datozen turistak.
• Barne-turismoa: Herrialdearen barruan egiten diren bidaiak.
• Igorlea: Atzerrira bidaiatzen dutenak.

Espainia turismo potentzia handia da.

Turismoaren Faktoreen Bilakaera

XX. mendeko hasieratik 1960ra arte

Turismo gutxi garatu zen. Hasieran, burgesiaren eta aristokraziaren kontua zen. Geroago, Frankoren isolamenduak eragina izan zuen.

1960tik aurrera: Hazkunde Izugarria

Turismoa masa fenomeno bihurtu zen.

2.1. Turismo Eredu Tradizionala eta Faktoreak (1960-1975 inguruan)

Gorakada bortitza izan zen aldi honetan. Faktoreak bi motatakoak izan ziren:

Kanpoko Faktoreak:

1. Mendebaldeko

Hona hemen iturri kartografiko bat. Oinarrizko mapa honek Espainiako trenbide-sareak irudikatzen ditu. Bertan ikus ditzakegu sare konbentzionala, abiadura handikoa eta bide estuko sareak. Sare erradiala da, Madril erdigunea delarik.

Garraio-sistema eta Bere Ezaugarriak

Garraioa pertsonak eta salgaiak leku geografikoen artean aldatzeko jarduera da. Garraio-sistema garraioa ahalbidetzen duten baliabideen eta azpiegituren multzoa da; finkoak (errepideak eta trenbideak…) eta mugikorrak (hegazkinak, trenak, autoak…) izan daitezke.

Garraio-sistemaren ezaugarri nagusiak

• Inguru fisikoa: Erliebea oso gorabeheratsua denez, horrek zaildu eta garestitu egiten du garraio-sistema. Ondorioz, errentagarritasuna murriztu egiten da.
• Lehorreko sarea: Erradiala

Demografia: Migrazio-Mugimenduak Espainian

Migrazioak: Definizioa eta Kontzeptuak

Migrazioak biztanleriaren lekualdatzeak dira.

Termino hauek bereiz daitezke:

• Emigrazioa: Biztanleria bere jatorrizko lekutik irtetea.
• Immigrazioa: Biztanleria helmuga batera iristea.
• Migrazio-saldoa: Immigrazioaren eta emigrazioaren arteko balantzea.

Espainian migrazioek garrantzi handia izan dute eta oraindik biztanleriaren ezaugarri asko baldintzatzen dituzte.

Barne-Migrazioak Espainian

Herrialde baten mugen barruan gertatzen diren biztanleria-mugimenduak dira. Bi fase garrantzitsu bereiz daitezke:

1. XIX. mendetik 1975era arte.
2. 1975etik aurrera.

XIX. mendetik 1975era arteko barne-migrazioak

Bereziki XIX. mendearen azken herenean hasi ziren. Bolumena oso handia izan zen, 11...