Hiri-Egitura eta Auzoen Garapena: Zabalguneak eta Periferia

Hiri-Hedapena eta Auzo Motak

Zabalgune Burgesa: Espazio Berriak

Zabalgune burgesak espazio berriak dira, helburu hauekin sortuak:

• Ordena eta plano erregularra: Lauki-sare formako plano erregularra zuten hasieran.
• Higienea: Zoladurak, estolderia, ur-hornidura eta espazio berdeak.
• Etekin ekonomikoa: Etxebizitzak eraikitzearen, denden eta garraioen bidez.

Sortu zirenean, hiri-bilbea dentsitate baxukoa zen, eta burgesen jauregitxoak eta etxe lorategidunak ziren nagusi. Lurzorua etxebizitzak egiteko erabili zen batez ere.

Denbora igaro ahala, aldaketak izan ziren: Hiri-bilbea trinkoago egin zen, etxe-uharteen lau aldeetan eraiki baitzen, eta parke izateko proiektatutako espazio askotan ere eraiki egin zen. Eraikuntza bertikalagoa bihurtu zen.

Langile-Auzoak: Industria eta Marginazioa

Industria-instalazioak aldirietan jarri ziren, bide nagusien, portuen edo tren-geltokien ondoan. Emigratutako langileak ezin zirenez alde zaharrean bizitzen jarri, horregatik, zabalgunearen aldirietan sortutako auzo marjinaletan eta industrien ondoan kokatu ziren.

Auzo hauen ezaugarriak:

• Antolatu gabeko planoak.
• Hiri-bilbea itxia eta trinkoa.
• Kalitate eskaseko eraikuntzak.

Lorategi-Auzoak: Ideia Naturalistak eta Higienistak

XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen lehen herenean sortu ziren, ideia naturalista eta higienistak hedatzearen ondorioz:

Naturalismoa

Naturara hurbiltzearen alde egin zuten.

Higienismoa

Eguzkiak eta aire zabalean ibiltzeak osasunean zituzten ondorio positiboak hartu zituzten kontuan.

Hiri-Periferia: XX. Mendeko Hedapena

Hiriaren kanpoaldeko zerrenda da, XX. mendearen hasieratik gaur egunera arteko hiri-hedapenari dagokiona. Bi etapa bereizten dira:

1. etapa: 1955-1975 Garaia

Handia izan zen hirietako hazkundea, berezko hazkundeak eta nekazarien immigrazioak eraginda, industriaren gorakadaren ondorioz. Etapa horretan, periferiak hirien aldamenean ez ezik, komunikabideen alboetan zehar ere hedatu ziren.

Ezaugarriak:

• Eredu trinkoa.
• Urbanizazioaren dentsitate handia.
• Eraikin bertikalak.
• Lurzorua erabilera-eremu desberdinetan banatuta zegoen, baina gaizki komunikatuta.

2. etapa: 1975etik Aurrera

Hiriek murriztu egin dute hazkunde-erritmoa krisiaren eraginez. Eraikuntza-eredua sakabanatua da, eta hiri sakabanatu esaten zaio.

Ezaugarriak:

• Urbanizazio-dentsitate baxua.
• Lurzorua erabilera desberdinen araberako zonifikazioa du.
• Zonaldeak ondo konektatuta daude elkarren artean eta hirigunearekin, bide-sare dentso baten bitartez.