Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

5 aldi bereizten dira: Aldi kosmolo., aldi antropo., sistema handien aldia, aldi helenis., erligiosoa. Aldi antropologikoa: gizakia bere buruaz hausnartzen hasiko da, kanpokoari behatzen utzi, Sokrates eta Protagoras,sofistak erretorika. Aldi hele. 2 korronte epikureismo eta estoizismo. Filosofiaren zienzia aldatu,zoriontasuna ekar dezakeetela.

er-ar helburua: arrazoia eta fedea ustartzea, gai nagusia filosofia eta teologia ustartzea zen.

ar-mod: teozentrismoa alde batera eta antropozentrismoa zentratu. Mate, fisika eta astronomia garapen handia.

ar-mod korrontea: 2 arrazionali. Enpirinismo. Arrazio: Matematika oinarrizko printzipioetatik Axiometatik etortzen da eta egia errebelatzen zuela. Beharrezkoa eta unibertsala da

defendatzen existentz.,...

Dualismo Ontologikoa: Ideien Teoria

Platonen idealismoa ondo ulertzeko, Atenasek sufritutako erabateko krisia kontutan izan behar dugu (biolentzia, ustelkeria, diskriminazioa…). Demokraziaren garairik hoberenak Periklesekin batera joan ziren eta militarrek agintea eskuratu ondoren gizartearen haustura gero eta larriagoa zen. Idealismoak gizarte egoera goitik behera eraldatzeko esfortzuari ekin zion. Platonek, amore eman gabe, ideien garrantzia azpimarratu zuen. Injustiziaren, sufrimenduaren edo desesperazioaren aurka, ideien itxaropena aurkezten digu. Platonen iritzirako ideiek kapazitate eraldatzailea edo iraultzailea dute. Ideiak injustiziaren antidotoa dira, eta garrantzi bizikoa da pertsonek ideien indarraz jabetzea.

Ideiek hiru funtzio...

Mundu sentikorra

Zer da?

Gure sentimenek hautematen duten errealitatea da. Errealitate hori aldagarria da; ez da ideien bezain betierekoa. Alde batetik ideiak daude, bestetik materia, eta bi horiek ez ziren inoiz berez harremanetan jarriko.

Demiurgo

Zer da?

"Timeo" elkarrizketan azaltzen denez, Demiurgoak arkitekto baten funtzioa betetzen du. Izenak arkitekto bat adierazten du. Demiurgoak ideien menpe jarduten du, baina jainko guztien gainetik kokatzen da; beraz, nolabait betierekoaren zerbait du.

Zergatik eta nola sortu zuen mundua?

Demiurgoak, ona eta bekaitzik gabekoa izanik, onaren zabalkundea nahi izan zuen eta hori komunikatu egin behar izan zuen. Materia bere egoera zaharretik atera zuen ideiak eredutzat hartuta.

Zergatik da mundu hau inperfektua?

John Dewey (1859-1952)

Pentsamendua eta Pragmatismoa

• Pragmatismoan eta funtzionalismoan kokatzen da (arrazoia instrumentala da).
• Adimena, pentsamendua edo teoria ezagutza bihur dadin, ekintzaren bidez frogatu behar da; horregatik esaten dugu funtzionala eta instrumentala dela.
• Adimena gizakiek bizitzaren arazo praktikoak gainditzeko erabiltzen duten tresna da. Funtzio instrumentala egozten dio adimenari.
• Bizitza ekintza da. Bizitza esperientzian oinarritzen da: ekintzen egokitasuna eta ondorioen inguruko etengabeko ikerketa. Ekintzaren bidez eskuratzen dugu ezagutza.
• Bere filosofia “jakituria” da, hobeto bizi ahal izateko jakintza.
• Ezagutza arazoei aurre egiteko garatzen den jakintza da (ezagutza metaketa).
• Teoria eta praktika uztartzen ahalegindu

Kategoria Etikoak

Etika Materiala

Eduki moralak eskaintzen dituzte; hau da, jarraitu behar ditugun printzipioak zehazten dituzte. Etika materialen ideia nagusia zoriontasuna da.

• Heteronomoa: Gizarte edo taldeko printzipioak jarraitzen ditugu. Arau moralaren oinarria subjektutik at dago. Ez du pertsonak berak garatzen.
• Hipotetikoa: Arauak betetzen dira helburu bat lortzeko. Helburua lortu nahi bada, ekintza edo bitarteko batzuk bete behar dira aurretik.
• A posteriori: Araua oinarritzeko esperientzia sentikorrera jo behar dugu. Hau da, munduan ikusitakoan oinarritzen dira, esperientzian.

Etika Formala

Etika formalen helburua printzipioek izan behar duten forma edo bete behar dituzten baldintzak eskaintzea da. Etika materialak ez bezala, ez digute esaten...

Sokrates eta Sofistak: Egiaren Bilaketa eta Metodoa

Sokratesek ez zuen inoiz irakaskuntza erregularrik praktikatu, ez zioten klaseengatik ordaintzen. Bere irakaskuntza era anarkiko batean ematen zuen, Atenaseko kaleetatik paseatuz eta bidean topatzen zituen pertsonekin mintzatuz. Egia aurkitzeko biderik onena elkarrizketa iruditzen zitzaion.

Sofistengandik bereizten duena egia bilatzea da, eta ez hitzen edertasuna, hain zuzen ere. Sokratesek hizkuntzari bere duintasuna itzuli nahi zion, egia bilatzeko tresna gisa erabiliz, eta ez besteak konbentzitzeko soilik.

Sofisten ustez, legea ez da pribatuan bete behar. Sokrates, aldiz, hiltzera kondenatua izan zen eta ez zuen ihesik egin, heriotzari beldurrik ez ziolako eta bere bizitza osoan legeak errespetatu...

Gizakia: Animalia Kulturala

1. Kultura eta Natura

Naturan parte diren izaki guztiak haren pean daude. Biziraupena eta bizitza naturak ematen dituen aukeraz baliatuz eta zailtasunei aurre eginez gauzatzen dira.

Gizakiok ez gara besterik gabe naturan bizi. Aitzitik, berau batzuetan, ulertzen eta kontrolatzen saiatzen gara eta, maila batean, baita lortu ere. Bide horretan sortu izan ditugun eta sortzen jarraitzen ditugun elementu multzoari kultura deritzo. Zentzu honetan, kultura eta natura kontzeptu kontrajarriak dira.

Kultura: pentsatzeko, sinesteko, sentitzeko eta ekiteko modua da.

2. Kulturaren Ezaugarriak (4)

1. Partaidatua

Gizarteak ez dio aurre egiten bere errealitateari era isolatuan, komunitatean baizik. Enkulturazioa: Partaide berriek komunitatearen...

Askatasun motak: Kanpokoa eta barnekoa

Kanpoko askatasuna: Nahi dugun lekura oztoporik gabe joatean eta nahi duguna egiteko aukera izatean datza. Baina, betiere legeek eta gizarteko ohiturek onartzen dutenean.

Barneko askatasuna: Gauza bat edo bestea nahi izateko aukeran datza; hau da, nahimenean. Nahimenaren askatasuna ere deitu izan zaio. Norbaiti bere askatasuna kentzeko teknika batzuk erabiltzen dira, adibidez, drogak edo hipnosia.

Etika motak: Uste osoa eta erantzukizuna

• Uste osoaren etika: Moralaren aldetik nork bere printzipioen eta balioen arabera jokatzea, ekintza horrek edukiko dituen ondorioei erreparatu gabe.
• Erantzukizunaren etika: Ekintza batek izan ditzakeen ondorioak aurreikusten ditu eta haien arabera jokatzen du, printzipioak eta

Arrazionalismo modernoa XVII. mendearen lehen erdian sortutako korronte filosofikoa da. Ezagutza ez dator esperientziatik, ez pertzepziotik edo zentzumenetik; aitzitik, arrazoimenean dago. Hauek izan ziren ezaugarri nagusiak:

1. Giza arrazoimenaren erabateko konfiantza

   Arrazoimena gizakiak egia aurkitzeko duen fakultate bakarra dela uste zuten. Hori da ezagutza berri fidagarriak lortzeko eta lortutakoak baieztatzeko erabili behar den bidea. Erdi Aroan izan zen fedearen eta arrazoimenaren arteko posizioaren garrantzia nagusi izan zenean, orduan arrazoimenaren balioa nagusitu zen.

2. Jatorrizko ideien existentzia

   Jatorrizko ideiak: Egiaren oinarri diren edukiak edo ideiak ditu giza adimenak. Adimenaren jatorrizko izaera duten ideia horietatik abiatuta,

Nietzsche: Botere-Nahimena eta Betiereko Itzulera

Nietzscheren kezka morala betiereko itzuleraren kontzepzioan agertzen da argien. Judu-kristauen denboraren ikuspegi linealaren aurrean, bizitza zirkularra dela zioen; behin eta berriz errepikatzen ari da, memento bakoitza betierekoa izanik. Ez dago hasierarik, ezta bukaerarik ere. Inongo Jainkok ez zuen dena sortu ezerezetik, eta munduak ez du haren nahia eta helburua betetzen azken egunera arte.

Beste bizitzarik ez dagoela onartzean, daukagun bakarra ez dugula alferrik galdu behar pentsatzen zuen Nietzschek. Mundua den bezalakoa da, eta horrela onartu behar da. Bizitzaren une bakoitza behin eta berriz errepikatuko dela pentsatuz bizi behar da. Aukeratutakoa behin eta berriz bizi beharko duela...