Filosofia Existentzialista: Askatasuna, Bestea eta Etika Anbigua

Filosofia Existentzialistaren Ideia Nagusiak

Filosofia existentzialistaren ezaugarri nagusia giza izaerari buruzko hausnarketa sakona da, norbanakoaren esperientzia eta askatasuna azpimarratzen dituena, mugapen eta dilema existentzialen aurrean. Ikuspegi horretan, gizabanako bakoitzak bere bizi-asmoa definitzeko zeregin bakarrari aurre egin behar dio, existentziak dakartzan larritasun eta hutsaltasun-sentsazioari aurre eginez. Korronte filosofiko honek bizitzaren eta moralaren zentzuari buruzko aurrez ezarritako erantzunak baztertzen ditu, benetakotasuna eta hautapen pertsonala funtsezko oinarri gisa aldarrikatuz. Izatearen kontzientzia eta ezerezarekiko konfrontazioa dira alderdi nagusiak, Jean-Paul Sartre eta Martin Heidegger bezalako pentsalariek sakonki aztertu dituztenak. Pentsalari horien ideiek arrasto esanguratsua utzi dute etika, politika eta psikologia bezalako arloetan.

Bestearen Filosofia: Genero Harremanak

Gizonaren eta Emakumearen arteko ezberdintasuna da gizarte guztietan emakumea 'Bestea' bezala azaltzeko lehentasuna dagoela; gizonaren ezaugarriekin ez da berdina gertatzen, ez baitute justifikatu beharrik. Gizon eta Emakumea definitu ezin diren bi kategoria dira, eta gizona emakumea bere lekuan jartzen du, 'bestea' bezala ulertuz. Ondorioz, zein kategoria esleitzen zaion arabera, harreman mota bat edo beste bat ezarriko da. Emakumea kategoria jasotzen duenak mendekotasun eta gutxiagotasun egoeran egongo da gizonarekiko.

Subjektuak bere buruaren kontzientzia hartzen du beste kontzientzia ukatuz, eta bi norabide daude:

1. Subjektuari, bere burua berretsi nahian, ezinbestekoa zaio bera mugatzen eta ukatzen duen Bestea.
2. Besteak, subjektu bilakatzen da bere perspektiba erreferentzia moduan hartzen duenean.

Baina arazo bat dago: Gizonaren eta Emakumearen arteko harremanean, ez daude bi norabide horiek. Emakumeak ez du buelta hori egiten, ez baitu bere burua subjektu bezala ikusten, eta horren ondorioz, esklabu gisa agertzen da.

Gizonaren eta Emakumearen arteko harremanean, hiru haustura dialektiko gertatzen dira:

1. Arriskua / Askatasuna: Gizonak bere bizitza arriskuan jartzen du, eta ondorioz, ez da bizitza galtzeko beldur.
2. Onarpena / Bestelakotasuna: Emakumeak ezin du ekintza arriskutsuetan parte hartu, eta ondorioz, gizonak prestigioa lortzen du emakumearen aurrean.
3. Azpiratzea / Babesa: Gizonak emakumea dominatzen du bere izen ona erabiliz, eta ondorioz, gizonak babesa ematen dio emakumeari.

Moral Anbiguo Baten Alde

Bigarren Mundu Gerrako gertakariak ikusita, bi gai nagusi azpimarratzen dira:

Giza Existentziaren Helburuak

Askatasuna da gizakien ekintzak justifikatzeko gai dena, eta balio guztiak askatasunean oinarritzen dira. Gizakiak existitzeko, helburuak ezarri behar ditu, eta horiek lortu ondoren, beste helburu batzuk jarri. Helburuak gainditu behar dira, 'askatasunaren anbiguotasuna' sortzeko.

Subjektuen Arteko Harremanak

Gizaki guztiok lotuta gaude, eta bi printzipio aurkitzen ditugu:

1. Norberak aske izan nahi izatea.
2. Besteak aske izatea nahi izatea.

Gai etikoak askatasunaren ikuspegitik planteatu behar dira. Gizakia ekintzei esker bere existentzia justifikatzeko gai da; horregatik, beste ekintza batzuk existitu behar dira, bere ekintzak guztien ekintzak bihurtzeko. Etikak metodoak baino ez ditu proposatzen. Ekintzek ezin dituzte helburuak kontraesan.