Marx eta Alienazioa: Gizartearen Azterketa Kritikoa
Marxek, gizartearen azterketan, filosofiak gizakiaren askapena lortzeko egin beharreko bidea zehazten duela adierazten du. Hor kokatzen dira alienazio desberdinak baliogabetzeko saiakera zehatzak.
Alienazio kontzeptuaren bidez, gizakiak bere buruaren zerbait galtzen duen egoera adierazten dugu, hau da, bere burua arrotz bihurtzen duenean. Marxen ustez, alienazio nagusia lanarena da, eta hortik sortzen dira besteak, sustrai ekonomikoa dutelako.
Lan-alienazioa: Gizakiaren Giza Esentziaren Galera
Sistema kapitalistan, gizakia gauza bihurtzen da, bere giza esentzia galdu eta lan-indar hutsa bihurtzen da. Gizakiak lanean zerbait eraldatzean sortzen duen produktua, bere produktutzat hartzen du. Edonola ere, gizakiak sortutako emaitza hori beste pertsona baten jabetza bihurtzen da; horrela, sortzailea arrotz bihurtzen da ekoizlearentzat.
Langileak, edo proletarioak, bere izate osoa jartzen du objektuan, eta berea den objektu hori kentzen diotenean, gauza bihurtzen da, gauzen arteko gauza bat. Gizakia bera salgai dago, askatasuna galdu eta giza izatea kendu diotelako.
Alienazio Motak: Ekonomikotik Haratago
Alienazio ekonomikoak beste alienazio mota batzuk ere baditu:
Gizarte-alienazioa
Gizarte-klase batek (burgesiak edo klase kapitalistak) beste klase bat, proletarioena, menderatzen eta ustiatzen du.
Alienazio filosofikoa
Filosofiak funtzio ideologiko bat betetzen du klase menderatzailearen alde, eta errealitatearen interpretazio faltsuak egiten ahalegintzen da egoera bidegabeak justifikatzeko.
Erlijio-alienazioa
Gizarte-klase menderatzaileak erlijioa sortzen du klase menderatua uztarpean edukitzeko. Erlijioaren esanetan, giza zoriontasuna haraindiko munduan dago, eta gizakia mundu honetara sufritzera etorri dela dio, ondoren zerua, zoriontasuna, lortzeko. Erlijioak geldiarazi egiten du langileek burgesen aurka egin beharreko iraultza, eta estatu burgesa legitimatzen du. Estatu burgesaren aginduak Jainkoarenak balira bezala onartu behar direla dioenean, erlijioak agintaritza justifikatzen du. Horrela, erlijioak injustiziak justifikatu egiten ditu, eta etsipena eta bidegabekeria dira alienazio horren ezaugarri nagusiak. Hori dela eta, Marxen hitzetan, "erlijioa herriaren opioa da".
Nietzsche eta Marx: Erlijioaren Aurkako Ikuspegiak
Nietzsche eta Marx ateoak dira, eta erlijioaren aurka jotzen dute. Nietzscherentzat, erlijioa jabeen aurkako herri xehearen matxinada da, herri xehearen balioak goresten dituena. Herri xehearen logikak honela funtzionatzen du: "Nagusiok, goi-mailako gizakiok, ez badituzue Jainkoaren aginduak betetzen, azken judizioan epaituak eta zigortuak izango zarete". Nietzschek, ordea, Marxen aurkako bidetik jotzen du. Haren ustez, erlijioa klase menderatzailearen asmakizuna da, klase menderatua uztarpean edukitzeko.