Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Platonen Filosofia: Ongiaren Ideia

Platonen arabera, ongiaren ideia da ulertzen den azkena eta zailena. Hura ulertzen dugunean, gauza guztien edertasun eta zuzentasunaren oinarria dela konturatzen gara. Ongiak, mundu ikusgarrian argiak duen paper bera betetzen du mundu ulergarrian: egia eta ezagumena sortzen ditu. Beraz, norbaitek zentzuz jokatu nahi badu, bere bizitza pribatuan zein publikoan ongia ulertu behar du.

Gizakiaren Arima eta Bertutea

Platonen arabera, gizakia bi atal nagusiz osatuta dago: gorputza eta arima. Gorputza materiala eta hilkorra da, mundu sentikorraren parte; arima, berriz, ez-materiala eta hilezkorra, ideien mundutik etorria. Arima gorputzarekin bat egitean, bere jatorrizko ezagutzak ahaztu egiten ditu, eta horiek berreskuratzeko...

Hannah Arendt: Gaitz Absolutua

Totalitarismoaren Jatorria: Gaitz Absolutua

Izenburu hori duen liburuak (lehen edizioa 1951koa, gerora zenbaitetan berrikusi eta osatua), XX. mendearen lehen erdian jazotako gertaera suntsitzaileen zergatia azaltzeko ahalegina islatzen du. Bigarren Mundu Gerra aurreko antisemitismoaren eta inperialismoaren (Alemanian) azterketa eginez hasten da, gero, Arendtek eredu beraren bertsio bi kontsideratzen dituen nazionalsozialismoa eta estalinismoa ikertzeko.

Haren ustez, politika maltzur horien agerpenak ez du aurreko mugimenduen jarraipen ezinbestekoa. Aginte mota berriak dira beldurrean (ez da boterea eskuratzeko tresna soilik, baizik eta helburua bere baitan) eta fikzio ideologikoan oinarrituak (mitologia zaharrak,...

Nietzsche eta Susmoaren Filosofoak: Erlijioaren Kritika

Susmoaren filosofoek, Freud, Nietzsche eta Marxek, erlijioaren inguruko jarrera kritikoa garatu zuten, Mendebaldeko kulturan Jainkoaren ideiak izan duen eragina zalantzan jarriz. Galdera nagusiak hauek dira: zertarako balio dute erlijioek eta, desagertuz gero, nork beteko du hutsune hori?

Erlijioaren Aurkako Ikuspegiak

Erlijioaren aurkako jarrera garbi adierazi zuten Darwin eta Marx bezalako autoreek. Darwinek eboluzioaren teoriaren bidez giza sorkuntza azaldu zuen, Jainkoa baztertuz eta azalpen zientifikoak lehenetsiz. Horrela, giza nartzisismoari kolpe gogorra eman zion. Marxek, ateo sutsuak, erlijioa klase dominatzaileek herria menperatzeko tresna gisa ulertzen zuen: “erlijioa herriarentzako

Aintzinaroa (K.a. VI. mendetik K.o. I. mendera arte)

Filosofiaren lehen etapa honetan, hiru azpi-etapa nagusi bereizten dira:

• Etapa Kosmologikoa

  Naturaren jatorria azaltzen zuen osagaia (arjea) aurkitu nahi zuten pentsalariek. Etapa honetako filosofoei naturaren filosofoak edo presokratikoak deitzen zaie. Haien artean, Tales, Parmenides, Heraklito, Pitagoras, eta beste batzuk daude.

• Etapa Antropologikoa

  Gizakia bera aztertzen hasi ziren, natura alde batera utziz. Sokrates izan zen hori egiten hasi zen lehen filosofoa, baina sofistak Sokrates baino lehenago hasi ziren.

• Sistema Handien Etapa

  Filosofia bere heldutasunera iritsi zen. Gai handi guztiak aztertu zituzten (gizakia, kosmologia, etika, etab.). Bi sistema handi sortu ziren:

  1. Idealista (Platon)

1. Platonen Filosofiaren Oinarriak

1.1 Pasartearen Laburpena

Laburtu pasartea. Legeak Estatu osoaren zoriona lortzeko daude, ez bakarrik pertsona baten zoriona. Horretarako, bizikidetza bilatzen da, bakoitzak ahal duen moduan laguntza emanez.

1.2 Terminoen Azalpena

Azaldu azpimarratutako terminoak:

• Zoriontasuna: Platonen iritziz, gizakiaren azken helburua zoriona lortzea da, arimaren ezaugarriekin jokatuz. Jakinduriaren eta plazeraren nahasketa orekatua izan behar da. Alde batetik, arima bakoitzak gaitasun bat bultzatzen du, eta arimaren multzoa era egokian erabiliz, arima osasuntsua egongo da. Bestetik, jakinduriarekin bertuteak eta onbideak bat datoz. Izan ere, inork ez du maltzurki jokatzen nahita; aukerek ekarriko dituzten ondorioak ez ezagutzeak

Antropologia: Gizakia 2 sustantzia(gorputza, arima)-- Arima gorputzean kartzelatua-- Gorputza mundu sentigarriaren barruan(irudiak, gauzak)-- Arima ideien munduan(ideiak, matematika)-- Arima 3 zatitan: 1- irritzeskoa= zaldi beltza= sabelean 2-suminkorra= zaldi= sentimenduak 3-arrazionala=pentsamendua, adimena-- Bakoitzak bertute 1: irritsizkoa=neurritasun 2-suminkorra= adore, sendotasuna 3-arrazionala=jakinduria, zuhurtasuna-- 3 dominatu zuzentasuna lortu.

Politika: platonek bere ideiak politikan aplikatu-- irritsezkoa= artisau-nekaza heziketa maila minim. Suminkorra= gudariak, hezkuntza mate minim. Arrazionala= Filoso agintariak, ongia ezagut dialektika bidez. Hau beteta hiri zoriontsua lortu(zorionatasun-oreka soziala).Estatu formak 1-aristokrazia...

Sofistak: Eszeptizismoa, Erlatibismoa eta Legeak

K.a. V. mendean, demokrazia zen nagusi Atenasen, eta batzar politikoetan hitz egiteko eskubidea aitortzen zitzaien herritarrei. Hiritarrek foruetan eztabaidatu, entzun eta erabakiak hartzen zituzten; horregatik, hitzaren erabilera egokiak garrantzi handia hartu zuen. Testuinguru horretan sortu eta nagusitu ziren sofistak. Sofistak ez ziren atenastarrak; beraz, ez zuten hiriko batzarretan parte hartzeko eskubiderik. Hala ere, kultura jasokoak ziren, eta erretorika-eskolak nahiz elkarrizketarako teknikak saltzen zizkieten aberatsei.

Sofisten arabera, naturak ez zuen ikerketa-gai izan behar, eta horregatik gizakiari eman zioten garrantzi gehiena. Arazo berriak planteatu eta plazaratu zituzten: antropologia,...

Ontologia, politika eta epistemologia: Platon eta Aristoteles

I. Ontologia

Ontologia izakiak, existentziak eta errealitatearen izaerak aztertzen dituen filosofiaren adar garrantzitsu bat da, itxurazkoaren eta benetako errealitatearen arteko bereizketa zorrotza eginez. Diziplina honen barruan, ikerketak bilatzen duena da zer den benetan existitzen dena eta nola ezagutu dezakegun errealitate hori.

Platonentzat, Errepublikaren testuan ikusten den bezala, errealitatea bi esparru nagusitan banatzen da: alde batetik, mundu sentikorra, aldakorra eta iragankorra (leizearen barruko itzalen parekoa); eta bestetik, mundu adigarria, ideia betierekoen eta aldaezinen eremua, non ideia gailur edo gorena Ongiaren Idea den. Gizakia hasiera batean ezjakintasunean...

Intelektualismo morala: ongia ezagutzea nahikoa al da ongi jokatzeko?

Intelektualismo morala filosofiaren teoria etiko bat da, eta haren arabera, ongi jokatzeko beharrezkoa da ongia zer den ezagutzea. Teoria honen arabera, gaizkiaren sustraia ezjakintasuna da, hau da, pertsona batek gaizki jokatzen badu, benetan ona zer den ez dakielako da. Baina, egia al da ongia ezagutzeak beti ongi jokatzea bermatzen duela?

Intelektualismoaren aldeko jarrerak

Alde batetik, Sokrates eta Platon intelektualismo moralaren aldekoak dira. Sokratesen ustez, inork ez du gaizkia nahita egiten, baizik eta ezjakintasunagatik. Pertsona batek benetan ongia zer den ezagutzen badu, ongi jokatuko du, ongia ezagutzeak ekintza zuzenak egitera eramaten duelako. Platonek ere ideia...