Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ezagutza eta interesa

Jürgen Habermas filosofo alemaniarrak zientzien sailkapen bat egin zuen, ikerketa gidatzen zuen interesaren arabera.

Edozein ezagutzaren atzean interes bat dago.

• Interes teknikoa: Helburua natura menderatzea da. Adibidez: fisika eta natura-zientziak.
• Interes praktikoa: Helburua beste pertsonekin komunikazioa izatea da. Adibidez: giza zientziak, historia, ekonomia.
• Interes emantzipatzailea: Helburua inor besteren menpe egongo ez den gizarte-eredu ekonomiko eta politiko bat sortzea da. Adibidez: gizarte zientziak eta filosofia.

1. Ezagutzaren Teoria

Filosofian, ezagutzaz arduratzen den arloa epistemologia da. Ezagutzarekin zerikusia duen dena aztertzen du.

Hainbat galdera sortzen dira ezagutzaren inguruan: Zer da ezagutza?, ezagutza-...

Aro Modernoa eta Aro Garaikidea: Filosofia eta Etika

Hedonismo Soziala eta Utilitarismoa

Mundu anglosaxoian sortu zen gizarte-hedonismo mota bat da, zeinaren arabera gizakiok gizarte-sentimenduak ditugun. Horietako bat sinpatia da: edonoren tokian jartzeko gaitasuna, pertsona hori sufritzen ari denean harekin batera sufritzeko, edo pozten denean harekin batera pozteko.

Moralaren helburua ahalik eta izaki gehienentzat ahalik eta zoriontasun handiena lortzea da. Erabaki arrazionalak hartzeko irizpidea da.

Jeremy Benthamek plazeren aritmetika gehitu zion utilitarismoari, bi hipotesitan oinarrituz:

1. Plazera neurgarria da, eta nolakotasunari dagokionez berdinak direla.
2. Bi plazer alderatu daitezke, gehienezko plazer osoa lortu ahal izateko.

Millen iritziz,...

Mendebaldeko Filosofiaren Hastapenak

Mendebaldeko filosofoak K.a. VI. eta V. mendeen artean agertu ziren, Egeo itsasoko uharteetan eta Asia Txikiko kostaldean. Haiek izan ziren jainko eta jainkosen azalpen mitologikoak baztertu eta errealitatea arrazoimenaren bidez aztertzen hasi ziren lehen pentsalariak.

Miletoko Eskola eta Arkhé-a

Miletoko eskolako filosofoek galdera kosmologiko nagusi bat egin zuten: zer da gauza guztien atzean dagoen printzipio iraunkorra? Printzipio horri arkhé deitzen zioten, eta horren bidez munduaren jatorria eta egitura ulertu nahi izan zuten.

Filosofo Presokratiko Nagusiak eta Haien Ideiak

• Tales Miletokoa: Mendebaldeko filosofiaren aita da; haren ustez, gauza guztien oinarria ura da, bizitzaren oinarria baita eta izaki

Filosofiaren Oinarriak

Zer da Filosofia?

Filosofia: Errealitateari buruzko hausnarketa arrazionala da. Galderak sortu eta erantzunak arrazoiaren bidez ematen saiatzen den jarduera.

Filosofiaren Ezaugarriak

• Funtsezkoa
• Erotikoa (oinarrizkoa)
• Kritikoa
• Orokorra
• Kausala
• Sinbolikoa
• Arrazionala

Filosofiaren Abiapuntuak

Mitoak eta Logos-a

• Mitoak: Gizakiari eskatzen dizkion arazoei erantzuten die. Erantzuna naturaz gaindikoa da.
• Logos: Azalpen logikoa da, gauzen eta fenomenoen azterketan oinarritzen dena.

Harridura eta Zalantza

• Harridura: Gure mundu misteriotsu honek harridura sortzen du eta mota guztietako galderak eragiten ditu. "Kosmosa" izatea, osotasun harmonikoa, alegia, eta ez "kaosa". Jarduera filosofikoak logosaz baliatzen da.
• Zalantza: Ez gara konformatuko

Descartesen Metodoa

Descartesen metodoaren azalpena, bere obra nagusia den "Metodoaren Diskurtsoa" oinarri hartuta. Bertan, ezagutza lortzeko prozesua eta egiaren bilaketa jorratzen ditu.

Descartesen Desengainua eta Metodo Berriaren Premia

Descartesi ikasketek desengainua eragin zioten. Ikasitako guztiak ez zuela ezertarako balio uste zuen, matematikak izan ezik. Honek bere filosofia propioa sortzeko lehen urratsa izatera bultzatu zuen. Descartesek, beste filosofo batzuekin batera, metodo ziur baten falta zegoela uste zuen. Arazo nagusia, Aristotelesek azaldu eta Erdi Aroan erabilitako silogismoa ordezkatuko zuen metodo berri bat aurkitzea zen.

Silogismoa egia orokor batean oinarritzen den arrazoibide deduktiboa da. Erdi Aroan horrelako arrazoibideak...

Egiaren Jatorria eta Esanahia

Egia hitzaren jatorria aztertzean, hiru hizkuntza nagusitara jo behar dugu:

• Grekoz: "Aletheia" hitza erabiltzen da, "ezkutatuta ez dagoena" esan nahi duena, hau da, agerian dagoena. Beraz, egia, gauzen aurkikuntza da grekoz.
• Latinez: "Veritas" hitzak, esatearen zehaztasuna adierazten du.
• Hebreeraz: "Emunah" hitzak konfiantza zentzuan adierazten du egia. Hau da, espero duguna beteko denaren konfiantza.

Egia: Ezagutzaren Helburua

Ezagutzaren helburua egiazko emaitzak lortzea da. Hala ere, egia bereiztea zaila izan daiteke.

Egiarekiko Ziurtasun Egoerak

Hainbat ziurtasun egoera daude egiarekiko:

• Ezjakintasuna: Adimenak gai berri bati buruz ezer ez dakiela adierazten du.
• Zalantza: Aldeko eta kontrako arrazoiak antzekoak direnez,

Egiaren Irizpidea

Egiaren irizpidea: Judizio batean egia edo faltsutasuna erabakitzeko erabiltzen dugun eredua da. Irizpide enpirikoa Descartesek ez zuen onartu; izan ere, irizpide horren baliozkotasuna egon litezkeen kasu posible guztiak aztertzen direnean bakarrik gertatzen da, indukzio osoa ematen denean.

Matematika eta Arrazoiaren Egia

Matematika eta arrazoiaren egia: Descartes matematikaz baliatzen da egiaren irizpidea bilatzeko (bere egia ez diola esperientziari zor). Arrazoiaren egia deitzen zaio, ez dagoelako esperientziaren menpe, arrazoimenean baizik. Bere objektua bakuna delako eta arrazoiketen ziurtasunagatik eta nabaritasunagatik matematika atsegin duela dio.

Metodoaren Erregelak

Lehen Erregela: Nabaritasuna

Metodoaren lehen erregela:...

Bizitzak Zentzua Du: Bi Ikuspegi Nagusi

Bizitzaren zentzuari buruzko ikuspegiak bi multzo nagusitan bana daitezke: bizitzari zentzu transzendentea ematen diotenak eta zentzu imanentea ematen diotenak.

1. Bizitzaren Zentzu Transzendentea

Ikuspegi honen arabera, erlijioek existentzia modu transzendentean ulertzen dute. Jainkoa da guztiaren sortzailea, eta izaki orok harenganako joera du. Erabateko zoriontasuna Jainkoarekin bat egitean datza.

Mounier-en ikuspegia

Mounier filosofoarentzat, bizitzari zentzua ematea besteekin bat eginda lortzen da. Norberak bere bizitzaren protagonismoa hartu behar du, gizartearen erronka berriei borrokaz erantzunez.

Viktor Frankl eta Logoterapia

Viktor Frankl-ek hutsune existentziala deskribatu zuen, sarritan aspertasun-...

Deskartesen Metodoa

Deskartesen helburua jakintza berreraikitzea zen, iraganeko akatsak saihestuz eta zerotik hasiz. Ulertezina gertatzen zitzaion pentsatzea arrazoi bakarra eta bera izanda gizakiarentzat, nolatan egon zitezkeen gai bati buruz iritzi bat baino gehiago. Ondorioz, eszeptizismo handiko garai hartan, zientziaren batasuna behar zela konturatu zen. Are gehiago, kontuan hartzen badugu zientzia bat eta bera dela guztiontzat. Izan ere, benetakoa eta gezurrezkoa banatu eta zientzia eraikitzen duen arrazoimena bakarra da. Desadostasun edo iritzi desberdin honen kausa, arrazoiaren bideratze txarra izan behar zuen. Metodo unibertsal baten falta, azken finean. Hortaz, bere ustez, akatsa zen arrazoia ez zegoela ongi bideratua, beraz, metodo...