Descartes: Zalantza Metodikoa eta Ideia Sortuak

A) Ideia Sortuak (Innatak)

Cogito-tik abiatuta, jatorrizko ideiak gure arrazoian daude soilik existitzeagatik. Jaiotzen garenetik gure arrazoian daude. Adibidez, honako hauek: pentsamendua, infinitua, perfekzioa, etab. Ez dira sortu beste ideia batzuk konbinatuz, eta are gutxiago esperientziatik datoz.

Eszeptizismoa Gainditzea eta Errealitatearen Froga

Descartesek guztia zalantzan jarri ondoren (modu eszeptikoan ezeztatu ondoren), orain frogatu behar du zalantzan zegoen horrek guztiak balio duela eta egiazkoa dela (dena baieztatu). Descartes teorikoki soilik da eszeptikoa. Frogatu nahi die eszeptikoei giza arrazoia egoki erabiliz (metodoa) eszeptizismoa gainditzen dela eta posiblea dela ezagutzea...

Filosofiaren Funtzioak eta Garrantzia: Zergatik da beharrezkoa?

Filosofiak errealitatea, ezagutza, moraltasuna eta giza existentzia bezalako kontzeptuen ulermenean sakontzen laguntzen digu.

Filosofiaren ikuspegiak eta eztabaidak

Francis Fukuyama politologoak ideia bat planteatu zuen: “mundua ez du aldatu behar, ezin da hobetu”. Ikuspegi honek eztabaida pizten du, pertsona bakoitzak pentsatzeko modu desberdina baitu. Batzuentzat munduko onenean bizi gara, eta beste batzuentzat baikortasun hori sobran dagoela uste dute.

Filosofiak erantzuten dituen giza premiak

Filosofiak zenbait giza premiari erantzuten diola dirudi:

• Logikoa: Adimen logikoaren eta pentsamendu abstraktuaren garapena sustatzen du, kontzeptuen bidez.
• Orientatzailea: Gizakiok, beste

Deskartesen Razionalismoa: Ezaugarri Orokorrak

Razionalismoa XVII. mendean sortu zen, greziar filosofian jatorria duen ezagutza arrazionalaren lehentasuna zentzumenezkoaren gainetik ezarriz. Erdi Aroko filosofian ere garatu zen (Descartes, Leibniz, Spinoza eta Malebranche bezalako pentsalariekin). Arrazoiaren ezagutza ezin da mugatu, ez tradizioek, ez fedeak, ezta autoritateek ere.

Sei ezaugarri nagusi ditu:

• Lehenik eta behin, giza arrazoimenean erabateko konfiantza: egia aurkitzeko modu bakarra da, eta argia eta ebidentea dena onartu behar da. Hortaz, arrazoiaz fidatu behar gara.
• Bigarrenik, ezagutza sentikorraren gutxiespena: ezin gara zentzumenez fidatu.
• Hirugarrenik, zientzia unibertsal eta beharrezkoaren nahitaezkotasuna: Zientziaren judizioak

Descartes: Jainkoaren Existentziaren Frogak

Descartes "ni" pentsatzailearen existentziatik abiatzen da, gainerako guztia zalantzan baitago. Pentsamenduak analizatuz, hiru ideia mota bereizten ditu:

• Nirekin jaiotako ideiak (Sortzetikoak).
• Kanpotik datozenak (Abentiziak).
• Nik neuk sortutakoak (Faktiziak).

Jainkoari buruzko ideia berezia da: “substantzia infinitua, aldaezina, independentea, orojakilea eta ahalguztiduna”. Hiru frogaren bidez baieztatzen du Jainkoaren existentzia.

Jainkoaren Existentziaren Hiru Frogak

1. Lehenengo Froga (Kausaltasuna): Substantzia infinituaren ideia nire baitan dago, baina ni mugatua naizenez, ezin nuen nik sortu. Beraz, Jainkoak berak jarri behar izan du nire pentsamenduan, eta hortik ondorioztatzen da Jainkoa existitzen

Sokrates: Atenasko Pentsalaria eta Sofisten Aurkaria

Sokratesek lotura estua izan zuen Atenasko hirirekin eta komunitatearekiko konpromiso sakona agertu zuen. Sokrates sofisten aurkari zorrotza izan zen; izan ere, Sokratesek uste zuen egia unibertsalak eta objektiboak existitzen zirela, batez ere moralaren arloan.

Dizipulu talde bat izan zuen inguruan, eta haiekin jarduten zuen irakaskuntzan, dirurik jaso gabe. Ez zuen obra idatzi; haren figura eta pentsamendua batez ere Platonen elkarrizketen bidez iritsi zaigu.

Antierlatibismo Morala eta Definizio Unibertsalak

Sokratesen pentsamendua hiru fenomenok baldintzatu zuten: polisaren gainbehera, sofisten jarduerak eta demokraziaren funtzionamendua. Sokratesen proiektu filosofikoa sofisten konbentzionalismoa...

Sarrera

2. FEDEA ETA ARRAZOIMENA: EZAGUTZEKO SINETSI

San Agustinen kezka nagusia ez zen bakarrik egia bat aurkitzea, baizik eta bihotza aseko zuen egia aurkitzea, hau da, maitatzen dugun egia. Horrela bakarrik lor dezake zoriontasuna. Egiaren bilaketa hori ez da metodo bat; ibilbide bat baizik.

Ezagutzaren teoria

Ibilbide horretan San Agustinek ezagutzaren teoria garatzen du. Ezagutzaren teoria ziurtasunera bideratuta dago, gizakiak zoriontsu izatearen ziurtasun osoa nahi duelako. Eta ziurtasun absolutua izan behar denez, ezin da zentzumenetan bakarrik oinarritu; fedean ere oinarritu behar du. Arrazoiak eta fedeak elkartuta joan behar dute.

Gizakia errebelazioaren bidez iristen da Jainkoarengana, eta ondoren errebelazio hori —sinesmen hori—...

San Agustin eta Lurreko eta Zeruko Hiriak

San Agustin neoplatonismoaren aitatzat dugun pentsalaria da, Platonen ideiak bere garaira egokitu zituelako. Filosofiaren historiari buruz gogoeta egin zuen, abiapuntutzat Erromatar Inperioaren erorketa hartuta, Alarikok 410. urtean Erroma arpilatu zuenean. Jentilek kristauei errua bota zieten arren, pentsalariak kristauak defendatu zituen.

Historiaren Kontzepzio Lineala

Grekoek historia ziklikoa zela uste zuten. San Agustinek, berriz, lineala zela defendatu zuen, hau da, hasiera, garapen eta amaiera bat zuela. Horrez gain, historia Jainkoak martxan jarri zuela zioen, kreazioaren testuan oinarriturik. Jainkoa historian zehar gizakiarekin harremanetan dagoela zeritzon, amaierara arte, hark epaituko gaituelako,...

• Filosofia, gizakiak historian zehar izan dituen galderei erantzuteko saioa da. Honek errealitateari eta gizakiak munduan duen tokiari buruz hitz egiten du, zer den gizakia, errealitatea edo bizitzaren zentzua zein den bezalako galderei erantzunez. Mendebaldeko filosofia, 6. Mendea sortu zen Grezian, Mileton.  Lehen filosofoak mythos-etik logos-era igaro ziren.

Mythos hitzak, kontakizunarekin du zerikusia, munduaren jatorria eta munduan gertatzen dena azaltzen da, gizakia baino handiagoak diren izakiekin, jainkoekin adibidez.

Logos-ek berriz, arrazoimendua eta kritika erabiliz azaltzen ditu gertakariak. Hau erabiltzen da eztabaida publikoetan tresna moduan.

Hau da, gizakiak mitoak erabiliz azaltzetik, arrazoimendua erabiltzera pasa ziren.

Filosofo...