Descartes: Jainkoaren eta Munduaren Existentziaren Frogak
Descartes: Jainkoaren Existentziaren Frogak
Descartes "ni" pentsatzailearen existentziatik abiatzen da, gainerako guztia zalantzan baitago. Pentsamenduak analizatuz, hiru ideia mota bereizten ditu:
- Nirekin jaiotako ideiak (Sortzetikoak).
- Kanpotik datozenak (Abentiziak).
- Nik neuk sortutakoak (Faktiziak).
Jainkoari buruzko ideia berezia da: “substantzia infinitua, aldaezina, independentea, orojakilea eta ahalguztiduna”. Hiru frogaren bidez baieztatzen du Jainkoaren existentzia.
Jainkoaren Existentziaren Hiru Frogak
- Lehenengo Froga (Kausaltasuna): Substantzia infinituaren ideia nire baitan dago, baina ni mugatua naizenez, ezin nuen nik sortu. Beraz, Jainkoak berak jarri behar izan du nire pentsamenduan, eta hortik ondorioztatzen da Jainkoa existitzen dela.
- Bigarren Froga (Inperfekziotik Perfekziora): Ni izaki inperfektua naiz, baina Jainkoaren ideia izaki perfektuarena da. Inperfektutik ezin da perfektua sortu; beraz, Jainkoak berak jarri du bere ideia nigan.
- Hirugarren Froga (Argumentu Ontologikoa): Guztiz perfektua den izakiaren ideian oinarritzen da. Perfektutasunak berez izatea eskatzen du, bestela ez litzateke perfektua izango. Hortaz, Jainkoaren existentzia ezinbestekoa da.
Munduaren Existentziaren Froga
Jainkoaren existentziaren bidez, munduaren existentzia frogatzen du Descartesek. Gauza pentsatzailea (arima) eta substantzia infinitua (Jainkoa) aurkitu ondoren, gauza gorpuzdunen existentziara jotzen du.
Bere baitan dituen gauza sentikorrei buruzko ideien jatorria aztertzen du, eta ondorioztatzen du ideia horiek ezin direla "ni" pentsatzailearen kausa izan; beraz, kanpoko substantzia batetik etorri behar dute. Jainkoa egiazkoa eta engainatzailerik gabea denez, ez du arrazoizko pentsamendu argiak faltsuak izaterik onartuko. Hori horrela, kanpoko mundua existitzen da, eta nire ideia sentikorrek bat egiten dute kanpoko errealitatearekin.
Ondorioa: Hiru Substantziak
Azkenik, Descartesek hiru jatorrizko substantzia bereizten ditu:
- Arima (Substantzia Pentsatzailea, Res Cogitans)
- Jainkoa (Substantzia Infinitua, Res Infinita)
- Materia (Substantzia Hedatua, Res Extensa)
Horrela, Jainkoa bilakatzen da ezagutza guztia eta kanpoko munduaren existentzia bermatzen duen oinarri nagusia.