Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

BPG: Barne Produktu Gordina

Herrialde batean denbora-aldi jakin batean ekoizten diren azken ondasun eta zerbitzuen diru-balioa da.

NPG: Nazio Produktu Gordina

Pertsonen nazionaltasunaren edo pasaportearen irizpideari jarraitzen dio, non bizi diren aintzat hartu gabe.

Nazio Errenta

Nazio bateko herritarrek jasotzen duten errentaren batura da, honako hauek barne:

• Soldatak
• Lurraren alokairuak edo errentak
• Kapitalaren interesak
• Enpresa etekinak

Biztanleko Errenta

Nazio Errenta (NE) herrialde horretako biztanleen kopuruarekin zatituta lortzen den errenta da.

Errenta Pertsonal Erabilgarria

Familiek jasotzen duten errenta garbia ez da Nazio Errentak adierazten duena. Familiek benetan eskura duten dirua kalkulatzen du, kontsumitzeko edo aurrezteko duten dirua,...

Merkataritza Libreari Jarritako Oztopoak

Merkataritza libreari jarritako oztopoak nazioarteko merkataritza mugatzen duten neurriak dira. Hauek dira nagusiak:

• Arantzelak

  Kanpoko produktuei ezartzen dizkieten zergak dira, helburu nagusia produktu nazionalak babestea izanik. Kanpoko merkantziak garestitzen dituzte eta konkurrentziaren arriskuak ekiditen dituzte. Arantzelen ezarpenak sortzen dituzten ondorioak honakoak dira:

  • Eraginkorrak ez diren enpresak babesten ditu.
  • Kontsumitzaileak merkeagoak diren produktuetatik urruntzen ditu.
  • Estatuaren diru-sarrerak gehitu egiten ditu.
  • Enplegu-maila mantentzeko edo sortzeko bidea ematen du.

• Kontingenteak

  Inportazio-kopurua mugatzea da, hau da, herrialde batek inporta dezakeen produktu kopuru maximoa ezartzea.

• Hesi

1. Aldakuntza Teknologikoa eta Langabezia

Teknologia lanaren eta kapitalaren produktibitatearen eragilea da. Produktibitatea ateratzeko (Z)= ekoizpen kopurua (Y)/lan denbora erabilia (L) -> L=NXJXF, hau da... (N) Langile kopurua; (J) ordutegia eta (F) eraginkortasuna. Biztanleria aktiboa (A), beraz, produktibitatea (Z)= ekoizpen kopurua (y)/(N/A)XJXFXA. Produktibitatearen igoerak ezinbestean dakar ekoizpenaren gorakada eta J, F, A eta E (enplegu tasa (n/a)) ren jaitsiera.

Enplegu Politikak

• Eskaintza politikak: lan eskaintza gutxitzea eta hori derrigorrezko heziketa luzatuz, emakumeak lan merkatutik ateratzen, erretiro adina aurreratzen eta ekonomia murgildua egonez.
• Lan denboraren murrizketa: ordutegia murrizten eta ezohiko orduak kentzen.
• Eskari

Enpresaren Tamaina Neurtzeko Irizpideak

Enpresaren tamaina neurtzeko, hainbat irizpide erabiltzen dira. Langileriaren arabera neurtzen da normalean, baina bankuen kasuan, bezeroen gordailuen arabera. Beste irizpide batzuk honako hauek dira:

• Langileen kopurua
• Salmenten kopurua
• Aktiboa
• Baliabide propioak
• Faktore-kostuen araberako ekoizpena
• Mozkin edo etekin gordina
• Cash flow
• Sukurtsal, salmenta-gune, agentzia eta bulegoen kopurua

Dibertsifikazio Estrategiak

Dibertsifikatzea: Linea aldaketa eta merkatu berriak hartzen ditu barne. Enpresak produktu desberdinak eskaintzen ditu eta merkatu desberdinetan parte hartzen du.

• Dibertsifikazio horizontala: Enpresaren eskaintza zabaldu egiten da, merkatuari produktu nagusiaren osagarria edo ordezkoa aurkeztuz.
• Dibertsifikazio

Bigarren sektorea

Lehen sektorean lortutako natura-baliabideak eraldatzen dira.

Industria

Lehengaiak produktu bihurtzeko jardueren multzoa da (landua, erdilandua).

Industria ekonomiaren oinarrietako bat da, eta garapen-mailaren adierazlea da.

Energia-ekoizpena

Natura-baliabideak dira, eta behin eraldatuta mugimendua, indarra, argia edo beroa ekoizteko erabil daitezke industrian, garraioan, etxeetan eta beste hainbat jardueratan kontsumitzeko. Ekonomiaren funtsezko sektorea da.

Eraikuntza

Etxegintza, industria-nabeen eta bestelakoen eraikuntza eta ingeniaritzari lotutako herri-lanak. Ekonomiaren motorretako bat da, enplegua sortzeaz gain, industria osagarriak sustatzen dituelako. Lurzoruaren prezioarekin espekulatu egiten da.

Industria motak

Industria

Barne Antolakuntza eta Kudeaketa

Planifikazioa

Helburu batzuk finkatu, hauek lortzeko estrategiak markatu, enpresaren politika eta erabaki irizpideak ezarri.

Antolakuntza Funtzioa

Antolakuntza

Enpresa osatzen duen pertsona bakoitzak egin behar dituen funtzioak eta hauen erantzunkizuna eta agintea definitzen dituen egitura diseinatzea helburu du.

Komunikazioa Enpresan

Barne komunikazioa bertikala edo horizontala izan daiteke.

• Bertikala:
  • Goranzkoa: Langileengan hasten da eta zuzendaritzan bukatzen da. Helburua zuzendariek langileen arazoak ezagutzea da.
  • Beheranzkoa: Jatorria zuzendaritzan du eta bukaera langileengan. Horrela, zuzendariek langileei gauzak egiteko bidea adierazten diete.
• Horizontala: Hierarkia maila berean dauden pertsonen artean komunikazioa

1. Enpresa

Enpresa: ekoizpen-unitate ekonomiko bat da, non ezinbesteko alderdiak koordinatzen diren: ekoizpen-faktoreak, horien finantziazioa eta marketina. Hori guztia, enpresaren helburuak lortzeko asmoz, betiere arrisku-baldintzapean.

A) Helburuak

Enpresa baten helburua, unitate ekonomiko gisa duen misioa da: ingurunea errespetatuz eta kontserbatuz, onurak maximizatzea eta kostuak minimizatzea.

Balio-kateak hiru elementu ditu:

• Funtsezko jarduerak: ekoizpena, banaketa, merkaturatzea eta bezeroentzako zerbitzua.
• Euskarri-jarduerak: administrazioa, giza baliabideen antolakuntza, garapen teknologikoa, kalitate-kontrola, etab.
• Balio hori sortzeko enpresak duen balio totalaren eta kostu totalen arteko diferentzia.

B) Elementuak

• Giza faktoreak: enpresarekin

Motibazioa Lanean: Pizgarri Motibatzaileak

Motibazioa azaltzeko, ekonomiaren oinarrizko printzipioari egin behar diogu erreferentzia: beharrei, alegia. Enpresa bakoitzak giza baliabideen kudeaketa politiketan pizgarri motibatzaile batzuk aplikatu behar ditu:

• Dirua: Kontsumo beharrak asetzeko balio du gehienbat. Dirua motibazio pizgarri izan dadin, langileak nabaritu behar du enpresa kontzientea dela berak egindako lanaz eta onartu egiten diotela. Horregatik, lan-mailak igotzea garrantzitsua da.
• Etorkizuneko Itxaropena: Langilea ohartzen da bere esfortzuak nolabaiteko ondorio profesionala duela, lantokian igotzeko eta hobetzeko aukerak dituenean.
• Lanaren Onarpena: Pertsona bakoitzak bere lanpostuan egiten duen esfortzua hartu behar da kontuan, enpresan

Kontu Ikuskaritzaren Arau Teknikoak

Kontu ikuskatzaileek bete beharreko arau teknikoak eta printzipioak zehazten dira jarraian, jarduera profesionala zuzentasunez eta eraginkortasunez burutzeko.

Prestakuntza teknikoa eta gaitasun profesionala

Auditore izateko beharrezkoa den prestakuntza teknikoa, gaitasun profesionala eta legeak eskatzen duen baimena dauzkan pertsonak egin beharko du ikuskaritza lana.

Independentzia, zintzotasuna eta objektibotasuna

Auditoreak ezin du:

• Ikuskatuko duen enpresan inolako harremanik izan.
• Kapitalaren %10 baino gehiago izan enpresan.
• Enpresatik mozkinik edo oparirik jaso.
• Enpresan aurretik kontabilitatea eramandakoa izan.

Ardura profesionala

Auditoreak arauak bete behar ditu jardueran eta iritzia ematean. Horrez gain, kontuak...

Sozietateen gaineko Zerga (SZ): Izaera zuzen eta pertsonala duen tributu bat da. Ezaugarriak: Enpresek nortasun juridiko propioa dute zerga honengatik. Zerga-oinarria epe fiskalean lortutako errenta da. Hau honela osatzen da: errendimendu guztien baturak, gehikuntzak eta ondare murrizketak, diru-sarreren eta gastuen arteko diferentziaren bitartez. Tasa inpositiboa, gaur egun, %35ekoa da, nahiz eta subjektu pasiboaren sektorearen arabera beste tasa batzuk egon.

Jarduera Ekonomikoen gaineko Zerga: Udal zerga bat da, hau da, zerga hau biltzen duena udala da. Zerga zuzena eta izaera errealekoa da, bere helburua lurralde nazionalean enpresa-jarduera bat izatea da. Enpresa-jardueratzat hartzen dira: abeltzaintzakoak, meatzaritzakoak...

Balio Erantsiaren