Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Kontzeptu Teknikoak eta Ekonomikoak

A) Kontzeptu Teknikoak

1. Faktorea: Produkzio prozesuan erabilitako baliabidea da, inputa. Faktoreak fisikoak edo giza baliabideak izan daitezke, baita finkoak (ibilgetzeak) edo zirkulatzaileak (elkarteko ustiapenari lotuak) ere.
2. Prozesua: Faktoreak produktu bihurtzeko burutzen diren transformazio eragiketak dira.
3. Produktua: Prozesu ekonomikoaren bukaera da, elkartearen funtzio eraldatzailearen helburua, outputa.
4. Errendimendua: Transformazio denbora zehatz batean lortutako produktu kopurua da.
5. Koste zentrua: Helburu berdina duten baliabide multzoa da. Sekzio, departamentu edo dibisioetan taldekatzen dira.
6. Koste objektua: IMA (Institute of Management Accounting) erakundeak izendatutako kontzeptu zabala da. Ekoizpen

IKUSPEGI MAKROEKONOMIKOA: Makroekonomia ekonomia osoaz arduratzen da, funtzionamendu orokorraz, eta mikroekonomia, berriz, merkatu, prezio eta produktu jakin batzuez besterik ez. Ekonomiaren arazo handienetako bat ziklo ekonomikoen ezegonkortasuna da; hau da, behin eta berriz, etengabe etortzea atzeraldiak, langabezia-tasa handiak eta ekonomia hazkunde txikia dituzten aldiak.

Ekonomia - Adierazleen Garrantzia

Herrialdeak pertsonak bezalakoak dira: hainbat faktore bereizten dituzte elkarrengandik. Azken berrogeita hamar urteetan, Asiaren hego-ekialdeko ekonomiek izugarri egin dute gora, eta Saharaz hegoaldeko herrialdeak, berriz, pobretu egin dira, nahiz eta nazioarteko komunitateak diru-laguntza eta laguntza handiagoak eman dizkien.

Ekoizpena:

Amortizazioa eta Zaharkidura Enpresan

Zaharkidura Motak

Faktoreen Ordainketen Aldaketak Sortutakoa

Produkzio-faktoreen ordainketaren aldaketek ekipo produktiboak zaharkitu ditzakete. Makina zehatz bat egokia izan daiteke soldata-maila jakin baterako, baina ez beste maila desberdin baterako, eskulanean gehiago aurrezten duen beste makina bat komenigarriagoa izan daitekeelako.

Agortzeak edo Iraungitzeak Sortutakoa

Enpresa batzuetan, aktibo finkoko elementu askok balioa galtzen dute baliabide naturalak agortzean. Adibidez, petrolio-ustiapen batek, instalazioak egoera onean egon arren, bere balio osoa galduko du petrolioa agortzean.

Amortizazioaren Finantza Funtzioa

Amortizazioek baliabideen barne-iturri garrantzitsu bat sortzen dute. Aktiboen balio-galera...

Ibilgetu Ratioa

Ratio honek enpresaren aktibo ez-korrontea (ibilgetua) nola finantzatzen den adierazten du, norberaren kapitala eta epe luzeko pasiboak kontuan hartuta.

Formula: Aktibo Ez-Korrontea / (Norberaren Kapitala + Pasibo Ez-Korrontea)

• 1 baino txikiagoa bada: Ibilgetua norberaren kapitalarekin eta epe luzeko zorrekin ondo finantzatuta dago. Maniobra-funtsa positiboa da, eta horrek marjina bat ematen du epe laburreko zorrak ordaintzeko.
• 1 bada: Finantzaketa oso justua da, maniobra-funtsik gabe. Aktibo finkoa pasibo ez-korrontearekin finantzatzen da, marjinarik gabe.
• 1 baino handiagoa bada: Norberaren kapitalarekin eta epe luzeko zorrekin ez da aktibo finkoa guztia finantzatzen. Falta dena pasibo korrontearekin finantzatuko da, ondorioz maniobra-

Epe Ertain eta Luzeko Kreditu eta Maileguak

Finantzaketa bi eratakoa izan daiteke, batez ere:

• Aktibo finkoko ondasunen hornitzaileek emandakoa. Kreditu hau kreditu komertzialaren antzekoa da, baina muga-eguna epe ertain eta luzekoa izango da.
• Finantza-erakunde edo bankuek emandakoa. Fondo hauek lortzea, muga-eguna zenbat eta luzeagoa izan, orduan eta konplexuagoa izango da. Segurtasun falta eta, ondorioz, arriskua handiagoak direnez, kostua edo interes-tasa eta bankuek eskatutako bermeak handiagoak izango dira.

Kreditu Sindikatua

Maileguak kopuru handikoak direnean, banku-sindikatua sortzen da mailegua kudeatzeko eta eskatzen duenari eman ahal izateko. Banku bi edo gehiagoren arteko akordiotik sortutako mailegua da, zeinaren helburua maileguaren...

Dirua: Definizioa eta Funtzioak

Dirua orokorrean onartutako truke- eta ordainketa-baliabidea da.

Diruaren funtzioak

• Truke-baliabidea: ondasun eta zerbitzuen truke edo zorrak ordaintzeko ematen da.
• Kontu-unitatea: gauzen balioa zehaztu eta konparatzeko erabiltzen da.
• Balio-gordailua: aberastasuna gordetzeko erabil daiteke.

Diruaren Bilakaera Historikoa

Diruaren bilakaeran hainbat fase bereizten dira:

• Trukea

  Ondasunak zuzenean elkartrukatzea da, dirua erabili gabe. Hiru arazo nagusi zituen:

  • Trukatzaileen beharrizanak bateratu beharra.
  • Ondasunen balioa zehazteko zailtasunak.
  • Zatigarriak ez diren ondasunak.

• Diru-merkantzia

  Truke-baliabide gisa erabiltzen diren ondasunak dira, eta, aldi berean, berezko balioa dutenak: gatza, ganadua... Baina urria, balio egonkorrekoa,

Lehia Monopolistikoa: Enpresen Arteko Desberdintasunak

Enpresa asko daude. Publizitatearen bitartez enpresak produktuak desberdintzen saiatzen dira, kontsumitzailea beste produktu batzuen truke ordainduko lukeena baino gehiago ordaintzeko prest egon dadin.

Nola Desberdintzen Dira Produktuak?

Produktua antzekoa da, baina marka, kalitatea, diseinua, zerbitzua… desberdinak dira.

Merkatu Motak: Konparazioa

Hona hemen merkatu moten konparazio taula bat:

• Lehia Perfektua: Enpresa asko, produktu homogeneoen salmenta, lehia oso bizia, informazio osoa, ez dago sartzeko eta irteteko hesirik.
• Lehia Monopolistikoa: Enpresa asko, nolabaiteko lehia, produktu bereiztuen salmenta, lehia oso bizia, informazio ez osoa, sartzeko eta irteteko askatasuna.
• Oligopolioa:

Gordailu Motak

• Ageriko gordailuak: Behar duzunean ateratzeko aukera ematen dute. Errentagarritasun oso txikia dute, % 0,02 ingurukoa.
• Aurrezki gordailuak: Aurrezteko helburuarekin sortuak dira. Ezin dira txekeak sortu. Mota bat "etxebizitza kontua" da. Interes-tasa pixka bat altuagoa da.
• Eperako gordailua: Dirua bankuan sartu, eta epe jakin batean ez ateratzeko adostasuna egiten da. Adibidez, 50.000 euro sartuz gero, 5.000 ageriko kontuan utzi, eta 45.000 eperako gordailuan jar daitezke.

Diru Motak

• Banku-dirua: Txekeak, txartelak, eta abar.
• Diru fidagarria: Dolarra, euroa, yena, eta abar.
• Metalezko dirua: Urrea, zilarra, eta abar.
• Urregai den paperezko dirua: Billeteak.
• Merkantzia den dirua: Kakaoa, gatza, eta abar.

Diruaren Funtzioak

Diruak bere funtzioa...

Biztanleria Aktiboa eta Langabezia: Azterketa Euskadin

Biztanleria aktiboa (BA): Lanean ari direnak nahiz lan egin nahi arren lanik topatzen ez dutenak biltzen ditu. Bertan, bi talde daude:

• Biztanleria landuna: Soldatapekoek eta autonomoek osatzen dute.
• Biztanleria langabea: Lanerako legezko adina izanik lan bila dabiltzan baina lanik topatzen ez duten pertsonek osatzen dute.

Biztanleria ez aktiboa: Lanerako adina duten arren, pertsona horiek ez dute lan egin nahi eta ez dabiltza lan bila (ikasleak, etxekoandreak...). Estatistikako Institutu Nazionalak (INE) eta Enpleguko Institutu Nazionalak (INEM) lan merkatuaren egoera neurtzeko, tasa espezifiko batzuk erabiltzen dituzte:

Lan Merkatuaren Tasak

• Jarduera tasa: Herrialde bateko lanaren ardura duen

Finantza Sistemak eta Bankuak

Kontsumo eta inbertsio planak gauzatzeko, finantza baliabideak behar ditugu. Batzuek dirua aurrezten dute eta beste batzuek dirua behar dute beren proiektuak aurrera eramateko. Beraz, beharrezkoa da bideren bat egotea finantza baliabideak aurrezleengandik inbertitzaileengana eskualdatzeko.

Eskaintzailea finantzaketa-gaitasuna duen pertsona da, bere errentaren zati bat aurrezten duelako. Dirua mugitu egiten du, alegia, eta ez badu hau egiten ez du ezer irabazten.

Eskatzaileak, berriz, finantzaketa-beharra du, adibidez, inbertsio berria egin behar duen enpresa edo etxebizitza erosi nahi duen norbanakoa.

Finantza sistema eskaintzaile eta eskatzaileen artean bitartekari lana egiten duten erakunde multzoez osaturik dago....