Amortizazioa eta Zaharkidura: Finantza Funtzioa eta Efektuak
Amortizazioa eta Zaharkidura Enpresan
Zaharkidura Motak
Faktoreen Ordainketen Aldaketak Sortutakoa
Produkzio-faktoreen ordainketaren aldaketek ekipo produktiboak zaharkitu ditzakete. Makina zehatz bat egokia izan daiteke soldata-maila jakin baterako, baina ez beste maila desberdin baterako, eskulanean gehiago aurrezten duen beste makina bat komenigarriagoa izan daitekeelako.
Agortzeak edo Iraungitzeak Sortutakoa
Enpresa batzuetan, aktibo finkoko elementu askok balioa galtzen dute baliabide naturalak agortzean. Adibidez, petrolio-ustiapen batek, instalazioak egoera onean egon arren, bere balio osoa galduko du petrolioa agortzean.
Amortizazioaren Finantza Funtzioa
Amortizazioek baliabideen barne-iturri garrantzitsu bat sortzen dute. Aktiboen balio-galera gertatzen denetik horiek birjarri arte, elementuen bizitza erabilgarriaren araberako epe jakin bat igaroko da. Bitartean, amortizazio-kuota batzuk metatuko dira. Sortzen eta metatzen diren kuota horiek, aktiboak ordezteko eguna iritsi arte gorde beharrean, inbertsio berriak egiteko erabil daitezke.
Aktibo amortizagarriak berritzeko eguna iristen denean, enpresak nahikoa baliabide izan beharko du. Finantza-baliabide horiek zuzendaritzak egindako edozein finantza-aukeratatik etor daitezke. Garrantzitsua da enpresa aurreratzea, irtenbide eraginkorrenak hartzea eta ordezkapenek enpresa ezustean ez harrapatzea.
Amortizazioen finantza-funtzioa enpresaren egoeraren araberakoa izango da, hedapen-, egonkortasun- eta atzeraldi-egoerek baldintzatuta:
- Hedapen-sasoian: Enpresaren amortizazio-funtsek aktibo finkoko inbertsioak finantzatuko dituzte.
- Egonkortasun-garaian: Amortizazio-funtsen bidez lortutako finantza-baliabideak ez dira aktibo finkoko elementuetan erabiliko. Inbertsio-aukera egokienak errentagarritasun- eta merkatu-ikerketak eginez aurkitu beharko dira.
- Atzeraldi-sasoian: Enpresak amortizazio-funtsak zorren itzulketa aurreratzeko erabil ditzake, interesen ordainketa saihestuz eta, ondorioz, enpresen autonomia-maila handituz.
Amortizazioaren Efektu Hedatzailea (Lohmann-Ruchti)
Baldintza jakin batzuetan, amortizazioek produkzio-ahalmenari eustea eta hura hedatzea ahalbidetzen dute. Efektu horri Lohmann-Ruchti efektua deritzo. Efektu hedatzaile hau gertatzeko bete behar diren baldintzak hauek dira:
- Enpresa hazkunde-fasean egon behar da, eta ekipo-ondasunen beharra handituz joan behar da.
- Aurrerapen teknikoak ez du eraginik izan behar aurrez eskuratutako ekipo-ondasunen iraupenean, produkzio-ahalmenenean eta birjarpen-kostuan.
- Ekipo produktiboak zatigarriak izan behar dira; hau da, ekipoaren ahalmena handitzeko ez da beharrezkoa ekipoa saldu eta tamaina handiagoko bat erostea.
- Makinak, bere bizitzaren azken urteetan egon arren eta ia erabat amortizatuta egon arren, lehenengo urtean zuen produkzio-ahalmen bera izaten jarraitzen du.
- Ez da inflaziorik egon behar.
Amortizazioak, enpresaren produkzio-ahalmenari eustea oinarrizko funtzioa duen arren, ez du hori bakarrik egiten; enpresaren hazkundea finantzatzen ere laguntzen du. Baldintzaren bat edo batzuk aldatuta ere, efektua gerta daiteke. Ekipoaren zatigarritasuna handia denean, efektu hedatzailea handiagoa izango da; makinaren produkzio-ahalmena, ordea, amortizazioekin murrizten bada, efektu hedatzailea txikiagoa izango da.