Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Merkatua eta Dirua

• Enpresak: Ekoitzi.
• Familiak: Kontsumitu.
• Sektore publikoa: Arautu eta kontrolatu.

Merkatua

Saltzaileek eta erosleek produktu jakin baten inguruan egindako salerosketen multzoa da.

Dirua

Ordaintzeko eta trukatzeko tresna da.

2. Eskaria

Eskatzaileek ondasun bat erosteko zer kantitate eta zer preziotan ordaintzeko prest dauden adierazten du.

Eskaria Baldintzatzen Duten Faktoreak

• Ondasunen prezioa: Zenbat eta garestiago, gero eta kantitate gutxiago, eta alderantziz.
• Lotutako ondasunen prezioa:
  • Ondasun osagarriak: Batera kontsumitzen direnak (adibidez, kafea eta azukrea).
  • Ordezko ondasunak: Behar bera asetzen dutenak.
• Errenta erabilgarria:
  • Behe mailako ondasunak.
  • Ondasun arruntak.
  • Luxuzko ondasunak.
• Kontsumitzailearen lehentasunak: Zaletasun,

Gaia: Merkatua eta Marketing Kontzeptuak

Merkatua

Salerosketa gertatzen den ingurune ekonomikoa da, non ondasunak balio baten truke trukatzen diren.

Merkatu Kuota

Enpresa batek jarduera ekonomikoan duen eragina neurtzen du. Formula: (Enpresaren merkatua / Merkatu osoa) x 100.

Merkatu-Azterketa

Ingurune orokorrari, lehiakortasunari eta kontsumitzaileari buruzko informazioa jaso, landu eta aztertzean datzan prozesua da.

Lehiakidea

Merkatu berean produktu edo zerbitzu berdina eskaintzen duen erakundea edo pertsona da.

Merkatu-Segmentazioa

Merkatua talde homogeneotan banatzea da, kontsumitzailearen beharrak betetzen dituen produktuaren ezaugarriak ezagutarazteko eta hauen eskuetara heltzeko jarraitu beharreko bidea bezero motak baldintzatuko baitu.

Marketinga

Etekina...

Enpresa Motak

A) Jardueraren arabera

• Lehen sektorea: Natura baliabideak ustiatzen jarduten dutenak.
• Bigarren sektorea: Eraldatze-jardueretan jarduten duten enpresek osatzen dute.
• Hirugarren sektorea: Zerbitzuak dira. Bi motatako enpresek osatzen dute: merkataritza-enpresak, produktuak eraldatu gabe saltzen dituztenak, eta zerbitzu-enpresak (adibidez: bankuak eta klinikak).

B) Jabetzaren arabera

• Enpresa pribatuak: Partikularren edo beste enpresa batzuen jabetza dira (adibidez: Mercadona).
• Enpresa publikoak: Estatuaren edo erakunde publikoren baten jabetza dira (adibidez: Renfe).

C) Egitura juridikoaren arabera

• Banako enpresak: Pertsona fisiko baten jabetza dira eta bera arduratzen da enpresaz (adibidez: janari-denda txiki bat).
• Bazkide-enpresak edo sozietateak:

ETEak: Ezaugarriak, Abantailak eta Desabantailak

Abantailak:

• Egoera aldaketen aurrean, aurrera egiteko gaitasun handiagoa dute.
• Merkatu segurua izan ohi dute. Zerbitzuen banaketa eta ekoizpena egin dezakete.
• Herri mailako merkatuetan abantaila dute.
• Krisialdietan, enpresa handiek baino hobeto eusten diote egoerari, beren egitura arinagoari esker.
• Denbora gutxian jarduera aldatzeko gaitasuna dute.
• Ez dago gatazkarik zuzendaritza kontrolatzeko asmoz.
• Kudeaketa on baten bidez, hutsegiteen indize txikia lor daiteke.

Desabantailak:

• Eskaintzak prezio hobeetan

Giza Baliabideen Kudeaketa: Giza Elementua Enpresan

Giza elementua enpresaren ezaugarri bereizgarria da. Enpresak profesional talde on bat badu, lehiatzeko abantaila lortuko du.

Giza Baliabideak eta Giza Kapitala

GIZA BALIABIDEAK: enpresaren pertsonak eta pertsona hauek dauzkaten gaitasun profesionalak: prestakuntza, esperientzia, gizarte trebetasuna…

GIZA KAPITALA: Lana ekoizpen faktorearen atala. Langileen ezagutza eta prestakuntza.

Giza Baliabideen Kudeaketa

GIZA BALIABIDEEN KUDEAKETA: enpresaren produktibitatea eta lehiakortasuna hobetzeko helburua duen pertsonekin lotutako erabaki eta ekintzen multzoa. Enpresak dituen pertsonak kudeatu behar ditu bere helburuak lortu nahi baditu.

GIZA KAPITALEAN INBERTITU: langileek zein gaitasun, trebetasun...

Enpresa Motak

Sailkatzeko zenbait irizpide objektibo erabiltzen dira:

A- Zer Jarduten Dute?

Hiru sektore hauetako batean egin daiteke:

• Lehen sektorea: Natura baliabideak ustiatzen dituzten enpresak, adibidez, ikatz meategiak eta abeltzaintza enpresak.
• Bigarren sektorea: Eraldatze jardueretan diharduten enpresak. Ekoizpen prozesuak aplikatzen dituzte, adibidez, arraina erosi eta eraldatu.
• Hirugarren sektorea: Bi motatako enpresak osatzen dituzte (zerbitzuak). Batetik, merkataritza enpresak, produktuak eraldatu gabe saltzen dituzte (hipermerkatuak), eta bestetik, zerbitzu enpresak (bankuak eta klinikak).

B- Ekoizpen Faktoreen Jabetza:

Bi enpresa mota daude:

• Pribatuak: Partikularren edo beste enpresa batzuen jabetza dira.
• Publikoak: Erakunde publiko baten

Lehia Perfektuko eta Inperfektuko Merkatuak

Lehia Perfektuko Merkatuak

Merkatu-ekonomia idealean, ondasunak eta zerbitzuak borondatez trukatzen dira merkatuak finkatutako prezioan, eskaintza-eskarien legeen funtzionamendu askearen ondorioz. Enpresa bakar batek ere ez du prezioan eraginik.

Lehia Inperfektuko Merkatuak

Merkatu ohikoenak dira. Enpresa batek edo batzuek dute prezioan eragiteko ahalmena, neurri txikiagoan edo handiagoan.

• Monopolioa: Enpresa bakarra da, eta berak bakarrik finkatzen du prezioa, beste inork esku hartu gabe.
• Oligopolioa: Enpresa gutxi batzuek jarduten dute, baina nahikoa tamaina dute prezioan eragina izateko, baldin eta baten batek eskaintza aldatzea erabakitzen badu.
• Lehia Monopolista: Enpresa askok eskaintzen dituzte antzeko

Giza Baliabideen Kudeaketa

Giza baliabideen kudeaketa: enpresaren giza elementuarekin lotutako erabakien, ekintzen eta politiken multzoa, enpresaren produktibitatea eta lehiakortasuna hobetzea xede duena.

Giza Baliabideak

Giza baliabideak: enpresa antolakuntza osatzen duten pertsonak eta pertsona horiek dituzten gaitasun profesionalak dira. Lehiatzeko abantaila iturria denez, enpresak giza baliabideetan inbertitzen du.

Adibidez:

• Externalizazioa: kanpoko enpresak kontratatzea lehen enpresak berak egiten zituen gauzak egiteko.

Giza Baliabideen Kudeaketaren Funtzioak

1. Langileen Antolakuntza eta Plangintza

   Giza baliabideen arloak lanpostuaren eskakizun bereizgarriak deskribatu eta aztertu behar ditu, lanpostu hori beteko duen pertsonak bete behar dituen

Esternalizazioa

Enpresa batek bere funtzioetako batzuk kanpoko enpresa espezializatu baten esku uzteko prozesua da, oinarrizko funtzioez bakarrik arduratuz. Kanpoko enpresa horrek funtzio horiek modu eraginkorragoan beteko dituelakoan egiten da. Horrela, kostuetan aurrezten da, kalitatea hobetu, arriskua murriztu eta errentagarritasuna handitu.

Deslokalizazioa

Enpresa baten ekoizpen-jarduera garapen-maila txikiagoko beste eskualde batera eramatea da, soldata baxuagoak, kostu murrizketak eta lehiakortasun handiagoa lortzeko helburuarekin. Jatorrizko herrialdean eragin negatiboak izan ditzake.

Zeharkako Zerga

Produktu edo zerbitzu bat erostean ordaintzen diren zergak dira, kontsumoa zergapetzen dutenak.

Zerga Zuzenak

Pertsonak eta enpresak zuzenean...

Finantza Sistema (David, Milton, Joanes eta Ander):

1. Zer da superabita? C) Enpresa baten gastuak sarrerak baino txikiagoak direnean.
2. Zer osagai ditu finantza sistemaren egiturak? A) Erakundeak edo instituzioak, produktuak eta merkatuak.
3. Noiz argitaratu zen “Ley de Autonomía del Banco de España”? B) 1994an.
4. Hauetatik zein ez da EBZren funtzio edo eginkizun bat? D) Ustelkeriaren aurka tinko eta gogor borrokatzea.
5. Zenbat urte dira Espainiako Bankuaren gobernadorearen agintaldia? C) 6 urte eta ez da posible pertsona bera agintaldia errepikatzea.
6. Noiz onartu zen FROB? C) 2009an.
7. Zer sortu zuen bezeroarentzako laguntza gisa banka komertzialean? B) Banku zerbitzuetako eragiketak.
8. Balore Merkatuko Batzorde Nazionalaren funtzioak: D) Aurreko guztiak zuzenak