Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Eskaria eta Eskaintza

Eskaria

Ondasun baten prezioa da bere eskarian eragiten duen faktore nagusia. Orokorrean, ondasun baten prezioak gora egitean, eskatutako kantitatea jaitsi egingo da, eta alderantziz.

Badaude eskaria baldintzatzen duten beste faktore batzuk, hala nola, kontsumitzaileen errenta:

• Behe mailako ondasunak: Errenta igotzean, eskatutako kantitatea jaisten da.
• Ondasun arruntak: Errenta igotzean, eskatutako kantitatea igotzen da.
• Luxuzko ondasunak: Errenta txikia denean kantitate txikian kontsumitzen dira, eta errenta handitzean, eskatutako kantitatea errenta baino neurri handiagoan igotzen da.

Eskaintza

Ondasun baten prezioa da bere eskaintzan eragiten duen faktore nagusia. Orokorrean, ondasun baten prezioak gora egitean, eskainitako...

Kontabilitatea

Kontabilitatea deritzo enpresa baten eragiketa ekonomiko guztiak erregistratu eta emaitzen interpretazioa egiteko zientziari. Kontabilitatea elementu hauentzat ematen da: zuzendariarentzat, jabe edo akziodunentzat, langileentzat, hartzekodunentzat eta ogasunarentzat.

Kontabilitatearen Araudiak

Kontabilitatearen araudiak honako hauek dira: Merkataritza Kodea, Kontabilitate Plan Orokorra eta Kapital Sozietateen Legea.

Kontabilitate Plan Orokorra legezko testu bat da, enpresen kontabilitatearekin lotutako alderdiak arautzen dituena, eta enpresa handi, ertain eta txikiek erabili behar dute.

Ondare Multzoak

Ondare multzoak hiru multzotan bereizten dira:

• Aktiboa: Enpresaren jabetzako ondasunak eta eskubideak dira.
• Pasiboa: Ordaintzeko zorrak

Enpresaren Gizarte Erantzukizuna (EGE)

Gaur egun, enpresek alderdi ekonomikoak (eraginkortasuna, produktibitatea, etab.) kontuan hartzeaz gain, beren erabakiek gizartean izan dezaketen eragina ere hartu behar dute. Sortu daitezkeen ondorioei gizarte kostuak deitzen zaie.

Gizarte Kostu Negatiboak

Enpresatik kanpoko pertsonek enpresa-jardueraren ondorioz pairatutako kalteak dira (kutsadura, zarata, zikinkeria, etab.). Enpresak kostu hauek ez sortzen saiatu beharko du (hobekuntzak eta inbertsioak eginez). Sortzen baditu, erakunde publikoek neurriak hartu beharko dituzte, legeak aplikatuko dira eta isunak ezarriko dira. Enpresei laguntza ematen zaie hobekuntzak egiteko (diru-laguntzak, zerga-onurak, etab.).

Gizarte Kostu Positiboak

• Lana sortzea
• Aberastasuna

Merkataritza Legea

Enpresa baten ekonomia jarduera arautzen du.

• Kontabilitate arauak: Enpresek diru kontuak nola eraman/apuntatu behar dituen arautzen du.
• Lehiakortasuna eta publizitatearen inguruko arauak.
• Industria-jabetza (patenteak) eta kontsumitzaileen defentsa.

Zerga Legedia

Tributuak eta Zerga-Motak

Tributuak Estatuaren diru sarrera nagusiak dira. Tributuak ordaintzea nahitaezkoa da. Beren helburua: gastu publikoa finantzatzeko beharrezko diren baliabideak lortzea eta herrialdeko jarduera ekonomikoa kontrolatzea.

Tributu Motak:

• TASAK: Zerbitzu publiko bat jasotzearen ondorioz ordaintzen dena. (EGA matrikula, museoetarako sarrera, EHUko matrikula...)
• KONTRIBUZIOAK: Zerga hauekin lortzen den onura, ez da pertsona partikular batentzat bakarrik. (

Teknoegitura

Enpresa handi bat zuzentzea zaila da, eta ezagutza espezializatua eta talentua duten enpresari talde baten gain uzten da lan hori (ekonomistak). Pertsona talde horrek, teknoegitura deritzonak, erabaki garrantzitsuenak hartzen ditu eta enpresa gobernatzen du. Enpresa handietan, enpresaren jabetzaren (akziodunak) eta enpresaren kontrolaren (teknoegitura) arteko bereizketa ematen da.

Enpresaburu indibiduala

Irabazi asmoarekin jarduera ekonomikoa egiten duen pertsona fisikoa da, laneko kontratu bati lotu gabe. Erantzukizun mugagabea duelako, ondasun pertsonalen eta enpresakoen artean ez dago bereizketarik. Enpresaren gobernua jabeak egiten du. Abantailak: bai onurak, bai erabakiak enpresaburuak hartzea. Desabantailak: arrisku handia hartzea...

Enpresa-Joerak eta Merkatuaren Orientazioa

1. Ekoizpen-Joera

Lehia eskasa denean eta eskaria eskaintzaren gainetik dagoenean, merkataritza-funtzioa kudeatzeko sortzen den erari ekoizpen-joera deritzo. Egoera horretan, ekoizten den guztia saltzen denez, enpresaren ardurarik handiena bere produktibitatea handitzea da. Merkataritza-jarduera salmentek eragiten duten lan administratiboetara mugatuko da.

2. Produktu-Joera

Lehia gogorragoa bihurtzen denean eta eskariaren eta eskaintzaren arteko desoreka desagertzen joaten da. Produktu-joera agertzen duten enpresen ustez, kontsumitzaileek kalitaterik onena eta emaitzarik onenak ematen dituzten produktuak aukeratzen dituzte.

3. Salmenta-Joera

Eskaintza eskaria baino handiagoa denean, enpresen arteko lehia...

Ekoizpen-Sistema: Helburuak, Eraginkortasuna eta Erabaki Estrategikoak

Ekoizpen-Sistemaren Funtzioa eta Eraginkortasunaren Neurketa

Enpresa guztietan, inputak hartu eta output bihurtzen dira. Ekoizpen-azpisistemaren zeregina eraldaketa prozesu hori burutzea da. Elementu eta prozesu multzo bat da; elementu eta prozesu horiek elkarri eragiten diote, eta haien xedea eta funtzio espezifikoa faktoreak produktu bihurtzea da.

1. Produktibitatea: Input eta Outputen Arteko Erlazioa

Outputak egiteko, beharrezkoa izaten da input batzuk kontsumitzea. Baliabide horien kontsumoak kostu bat eragiten du. Kostuaren analisi egoki bat egiteko, beharrezkoa izaten da kontsumitutako inputak eta lortutako outputak kontuan hartzea. Produktibitatea neurtzeko, bi adierazle...

Barne-igoera

Barne-igoera erakundearen parte den pertsona bat lanpostuz aldatuz edo egiten dituen funtzioak aldaraziz aurreikusitako antolaketa-beharrak betetzean datza. Bi helburu ditu: langilearen behar garrantzitsu batzuk bete eta enpresaren helburuak lortzen lagundu, enpresa-sailetan pertsona egokiak eta gaituak ezarriz.

Prestakuntza

Prestakuntza enpresaren eta langileen helburuak betetzeko gai diren pertsonak sortzean datza, haien ezaguerak eta gaitasunak hobetzeko eta portaera egokitzeko. Ingurunea azkar aldatzen denez, enpresari bere antolaketaren eta lanpostuen edukien egokitzapen etengabea eskatzen dio, lehiakorra izan nahi baldin badu. Bi hezkuntza-programa mota daude:

• Prestakuntza lantokian: langile berriak bere lanpostuaren betebeharrak

Egungo Industria Iraultza

Industria Berriak

Hirugarren Industria Iraultza 1970eko hamarkadan hasi zen, eta oraindik jarraitzen du. Gaur egun, goi teknologia erabiltzen duten punta-puntako industriek bultzatzen dute III. Industria Iraultza. Industria horiek mikroelektronika, informatika, telekomunikazioak eta bioteknologia (zelula biziak erabiltzea produktu berriak lortzeko elikaduran edo farmakologian) dira.

Oro har, langile gutxi dituzte, baina oso gaituak.

Lanaren Antolaketa Berria Mundu Globalizatu Honetan

Munduko leku guztien arteko ekonomia-harremanak inoiz baino biziagoak dira, ekonomia globalizatua, hain zuzen. Globalizazioa zenbait modutan adierazten da:

• Enpresa askoren ekoizpena mundu merkaturako da.
• Enpresa askok beste enpresa txikiago batzuk

Kutxa Koefizientea

Erreserba horiei Kutxa Koefizientea deitu izan zaie. Pertsona batek dirua bankuan sartzen duenean, dirua hor daukala pentsatzen du. Europako Bankuak beste bankuei kutxa koefizientea izatera behartzen die. Horrela, mailegu berriak emateko ahalmena murrizten die. Modu honetan ere zirkulazioan dagoen diru kopurua gehitu edo murriztu dezake. Dena dela, bankuek gordailuen portzentajearen zati bat besterik ez dute gordetzen erreserba bezala. Beste diruarekin ahalik eta etekin gehien lortu nahi dute eta dirua sortzen dutela esaten da.

Europar Banku Zentrala

Europar Moneta Batasuna sortu orduko, Europan moneta berri bat jaio zen eta honekin batera banku berri bat: Europar Banku Zentrala. 1998ko ekainaren 1ean sortu zen, eta Europar...