Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Premiamendu-probidentziaren aurkako oposaketa arrazoiak

Premiamendu-probidentzia exekuzio-titulua denez, oposaketa-arrazoiak mugatuak dira. Likidazioaren inguruko eztabaidak ezin dira erabili. Arrazoiak TLOren 167.3 artikuluan biltzen dira:

• Zorra osorik iraungi izana, edota ordainketa eskatzeko eskubidea preskribatuta egotea. Subjektuak ordaindu zuela frogatzen badu, ez dago arrazoirik premiamendu-prozedura erabiltzeko. Preskripzioaren kasuan, bakarrik oposa daiteke ordainketa eskatzeko eskubidearena; likidatzeko akzioaren preskripzioa ezin da alegatu, hau likidazio-fasean alegatu behar da.
• Geroratzearen, zatitzearen edo konpentsazioaren eskaera egitea borondatezko epealdian; eta bilketa-prozeduraren beste etete-arrazoiak. Geroratzea borondatezko

IKASGAIA: Tributuen Bilketa

Tributuen Bilketaren Funtzioa

Zorra ez bada ordaintzen borondatezko epealdian, exekuzio aldia hasten da. Sistema hori Bizkaian aplikatuko da zuzen. Estatuan eta Gipuzkoan bere sistema aplikatzen da. Ez da hain automatikoa, eta aukera gehiago daude. Aurresuposamendua beti zorrak likidatua egon behar duela da, baina gaizki egiten baduzu orduan Administrazioa sartzen da. Epe honetan zorra exekutatu ahal da, premiamendu prozedurari jarraituta. Errekarguez gain, premiamenduzko probidentzia emateko aukera dago eta hau oso kaltegarria da.

TLO 1995ean aldatu zenetik exekuzioa epea zuzenean hasten da borondatezko epea ez bada ordaintzen. Horregatik exekuzio aldia eta premiamendu prozedura ez dira gauza bera. Azken hau ez da...

Merkatuaren Barne Indarrak

Herrialde bateko ekonomia eragileen portaeraren araberakoak dira, eta eskaintza eta eskari agregatuaren joko askean adierazten dira.

Prezioen Batez Besteko Maila

Ekonomia bateko ondasunen eta zerbitzuen prezioen batez besteko hazkundeari egiten dio erreferentzia.

Eskari Agregatua

• Familien kontsumoa (kontsumo pribatua)
• Enpresa inbertsioa
• Gastu publikoa
• Esportazioen saldo garbia (esportazio gordinen eta inportazioen arteko kenketatik ateratzen den emaitza)

Prezioen batez besteko maila jakin bat izanik, familiek, enpresek, sektore publikoek eta atzerritarrek ekonomia horretan egiten duten gastu osoa da.

Kontsumo eta Inbertsio Pribatua

• Ondasun iraunkorra: telebista, kotxea.
• Ondasun galkorra: elikagaiak, jantziak, botikak.
• Zerbitzuak:

Pasiboko hornidurak baloratzeko modua

Pasiboko hornidurak balio eguneratuan baloratzen dira.

Zenbateko estimatua eta finantzaketa

Estimatutako zenbatekoa/(1+i) formula erabiltzen da.

Enpresak behar duen dirua zenbateko "arrunta" denean, mailegu bat eskatu ohi da; zenbateko "itzela" denean, berriz, tituluak jaulki.

Interes efektiboa

Gaur egungo liburu balioa eta bizitzan zehar espero diren diru-fluxu estimatuen gaurko balioa berdintzen dituen eguneratze tasa da.

Kapitala zabaltzeko moduak

Kapital Soziala (KS) zabaltzeko moduak:

• Akzio kopurua igo.
• Balio Nominala (BN) handitu.

Formula: KS = Akzio kopurua X BN

Akzio propioak erosteko baldintzak

Akzio propioak erosteko, honako baldintza hauek bete behar dira:

• Akziodunen batzar orokorraren baimena (baimenak <

Nazioarteko Ekonomia Harremanak

15.1 Nazioarteko Lankidetza

II. Mundu Gerra amaitu zenean, herrialdeen arteko lankidetza ezaren ondorioz sortu zela ikusita, nazioarteko erakundeak sortzea adostu zuten.

A. Nazio Batuen Erakundea (NBE)

1945ean sortu zuten 51 herrialdek. NBE ez da munduko gobernu bat, baina nazioarteko gatazkei irtenbidea emateko eta gai globaletarako politikak zehazteko bitartekoak jartzen ditu.

NBEren lau erakunde nagusiak:

• Batzar Nagusia: Gai globalak aztertzen ditu (globalizazioa, hiesa, Afrikako gatazkak...).
• Segurtasun Kontseilua: Nazioarteko bakea eta segurtasuna mantentzea du helburu.
• Idazkaritza: NBEren administrazioaz eta ordezkaritzaz arduratzen da.
• Nazioarteko Justizia Auzitegia: Herrialdeen arteko liskarrak ebazten ditu.

B.

Banaketa Politika: Funtzioak eta Garrantzia

Banaketak ondasuna ekoizpen-egoeratik erosketa-egoerara eramaten du. Banaketa ondasunaren ekoizpena eta salmenta harremanetan jartzen dituen marketing-tresna da. Bitartekarien bidez, enpresek ekoizten dituzten produktuak kontsumitzaileen eskuetara iritsiko dira. Bitartekari horiek produktuez arduratzen dira lantegietatik irteten direnetik kontsumitzaileek erosten dituzten arte. Hau da, produktuak banatzeaz arduratzen dira.

Banaketa-funtzio nagusiak

Banaketa aztertzean 5 funtzio bereiziko ditugu:

1. Banaketa-kanala aukeratzea.
2. Garraio-funtzioa: ondasuna lantegitik merkatura eramatea.
3. Salmenta-puntuen kokapena eta dimentsioa zehaztea.
4. Biltegiratzea.
5. Zerbitzu-funtzioa: salmenta lortu aurretik (aurkezpena, kokapena,

Merkatuaren barne-indarrak dira merkatuaren kanpoko nahasteekin eta gobernuaren politika makroekonomikoarekin batera, herrialde baten ekonomiaren errealitatea baldintzatzen duten hiru faktoreak. Eskaintza/eskari agregatua: Merkatuak oro har nola funtzionatzen duen azaltzen dute, eskari/eskaintza guztien batura eginez (Eskaintza agregatua: Bertoko zein kanpoko enpresen eskaintza, epe laburrera aldatzea zaila da; Eskari agregatua: Prezio-maila jakin bat izanik, familiek, enpresek, sektore publikoak eta atzerritarrak ekonomia horretan egiten duten gastua). Kontsumoa baldintzatzen duten faktoreak: Urtean erabilgarri dagoen errenta (errenta ↕ kontsumoa ↕), Errenta iraunkorra (familia batek izango lukeen errenta, aldi baterako gertaeren eragina...

Industria

Definizioa (Zer da?)

Industria lehengaiak eraldatu eta produktu landu edo erdilandunak egitea helburu duen ekonomia-jarduera multzoa da. Lehengaiak eraldatuz, produktu landu edo erdilanduak sortzen ditu.

Sailkapena (Ekoizpenaren arabera)

• a) Oinarrizko industriak:
  • Ezaugarriak: Bere ekoizpena beste industriek berriro eraldatzeko gai gisa erabiltzen dute.
  • Industria motak: Erauzketa-industria, energia-ekoizpena, siderurgia, metalgintza, kimika astuna.
• b) Ekipo-ondasunen industria:
  • Ezaugarriak: Lehengaitzat oinarrizko industrien produktuak erabiltzen dituzte.
  • Industria motak: Eraikuntza, mekanika-industria.
• c) Erabilera eta kontsumorako industria:
  • Ezaugarriak: Kontsumo-ondasunak ekoizten dituztenak.
  • Industria motak: Elikagai-industria, ehungintza

Eskari-eskaintza

Ondasun merkatuko prezioak erabakitzeko erabiltzen den eredu ekonomikoa. Eskaria gora, prezioa gora.

Akzioa

Sozietate batean kapitala banatuta dagoen zatietako bakoitza da, eta zati bakoitzaren jabetza ziurtatzen duen agiria.

Burtsa

Akzioak saldu eta erosi daitezkeen gunea da.

Enclosure

Lur sailak, hezituak eta itxiak, nekazaritza iraultzako sistema.

Lugorria

Erein gabe uzten den lur saila. Nekazaritza iraultzan alde batera utzi eta produktibitatea handitu zen.

Merkantilismoa

Bereziki XVII. eta XVIII. mendeetan garatu eta aplikatutako ideia politiko eta ekonomikoen multzoa da. Ideia horien arabera, estatu baten aberastasuna daukan urre eta metal preziatuen kopuruarekin dago lotuta.

Bessemer bihurgailua

1856. urtean Henry Bessemerrek burdina