Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Zer da Ekonomia?

Ekonomia giza beharrak asetzeko baliabide mugatuak nola administratu eta aprobetxatu aztertzen duen zientzia da. Jatorrian, "etxea administratu" esan nahi du.

Ekonomia Eskasia

Ekonomia eskasia pertsonen beharrak asetzeko nahikoa baliabide ez izatearen sentsazioa da. Ez da pobreziarekin nahasi behar. Eskasia fisikoa baliabide-urritasuna adierazteko erabiltzen da. Bi ezaugarri nagusi ditu:

• Unibertsala: Denoi eragiten digu.
• Erlatiboa: Batzuei besteei baino gehiago eragiten die.

Aukera-Kostua

Aukera-kostua erabaki bat hartzean aukeratu gabe uzten dena da. Dirutan edo beste modu batean neurtu daiteke.

Beharra

Beharra ez daukagun zerbait asetzeko gogoa da. Behar guztiak ez dira berdinak, asko subjektiboak baitira. Ezinbestekoak direnak honela...

Enpresa eta Enpresaburua

Jarduera ekonomikoa: Ondasun ekonomikoak eta zerbitzuak lortzeko prozesua da.

• Ekoizpena
• Banaketa
• Kontsumoa

Ondasuna: Nahia edo premia asetzeko objektua da. Ondasun ekonomikoak eta zerbitzuak ordaindu behar dira, aldiz libreak ez. Ondasunak kontsumitzeko edo kapital bezala erabil daitezke.

Ekonomia eragileak:

• Familia
• Enpresak
• Estatua

Ekoizpen faktoreak:

• Natura baliabideak
• Lana
• Kapitala

Enpresa: Ekoizpen faktoreak garatzen ditu ondasunak eta zerbitzuak emateko. Aberastasuna sortzen du arriskupean.

Enpresa Teoriak

• Neoklasikoa: XIX. mendearen amaiera eta XX. mende hasiera (Jevons, Walras, Menger). Ekoizpen funtzio matematikoa.
• Transakzio Kostuen Teoria: Williamson eta Coase. Transakzioa egiten duten mugimendua.
• Teoria Soziala: Enpresaren

Finantza Baliabideak eta Erakundeak

Finantza-baliabideak edo aktiboak

Produktu edo titulu batzuk dira, jabeei aberastasunari eusteko aukera ematen dietenak eta zordunei betebeharrak eragiten dizkietenak; aktibo bat dena beste batzuentzat pasibo.

Finantza-bitartekariak

Aurreztaileen eta inbertitzaileen arteko bitartekaritzan espezializatutako erakundeak:

• Bankarioak: banku pribatu eta aurrezki-kutxak.
• Ez-bankarioak: aseguru-etxeak eta leasing-enpresak.

Espainiako Bankua

Ez ditu enpresak edo familiak finantzatzen, sektore publikoa eta beste finantza-erakunde batzuk baizik.

Kreditu-kooperatibak

Funtzionamendua banku eta aurrezki-kutxen antzekoa da, baina ezaugarri ezberdin batekin: kredituak sozietateko edo kooperatibako bazkideek egiten duten jarduera motara...

Merkataritza-agiriak

• Ordainagiria
• Txekea
• Banku-transferentzia
• Banku-txartelak eta kreditu-txartelak
• Kanbio-letrak
• Ordaindukoak (pagaré)

Txekea (kontzeptua)

Dirua ordezkatzen duen agiri edo dokumentua da. Sinatzailearen banku-kontutik agiriak dioen kantitatea ateratzeko eskubidea ematen duen dokumentua da txekea. Salerosketan, erosleak jaulkitzen du txekea eta saltzaileari ematen dio, prezioaren ordain gisa. Ordaintze-funtzioa ere badu txekeak, saltzaileak zorrak ordaintzeko erabiltzen badu, beste norbaiti dirua transmitituz.

Txekean ager daitezkeen pertsonak

• Igorlea: txekea jaulkitzen duen pertsona, ordainketa agintzen duena.
• Igorpendua: bankua edo aurrezki-kutxa, igorleak bere diru-gordailua duena.
• Edukitzailea: txekearen jabetza duen pertsona. Lehenengo

Sozietateen Izen-emate eta Legezko Tramiteak

Izen Sozialaren Ziurtapen Negatiboa

Izen sozialaren ziurtapen negatiboa eskatzen denean, eskaera-orrian dauden datuak:

• Ziurtapenaren interesduna edo onuraduna: eskaeran sustatzailearen edo sustatzaileetako baten izen eta abizenak jarri behar dira.
• Izen soziala: eskaera bakoitzean gehienez 5 izen jarri behar dira, lehentasun-ordenaren arabera.
• Forma juridikoa: izen sozialarekin batera, forma juridikoa edo horren laburdura jarri behar da.

Izen Sozialaren Ziurtapen Negatiboa Eskatzeko Bideak

Izen sozialaren ziurtapen negatiboa eskatzeko hiru bide:

• Zuzenean, Merkataritza Erregistro Zentraleko bulegoetara bertaratuta.
• Postaren bidez.
• Posta elektronikoaren bidez, Merkataritza Erregistro Zentralaren web orrian dagoen

Ikerketa, Garapena eta Berrikuntza

Ikerketa zientzia eta teknologiaren arloan ezagutza berriak eskuratzeko egiten den lana da. Garapena eskuratutako ezagutzak aplikatzea da, produktu berriak lortzeko zein ekoizpen prozesu berriak diseinatzeko edo horiek hobetzeko. Berrikuntza produktu edo prozesu berriak lortzean edo horiek hobetzean gertatzen da.

Kalitatea Enpresetan

Gaur egun kalitatea enpresarentzat erreferentzia bat da, eta kudeatu eta planifikatu beharreko alderdi garrantzitsu bat. Enpresak eskaintzen dituen produktuen kalitatearen araberakoa izango da bere lehiakortasuna merkatuan. Enpresa batek kalitatea lortzeko lanean aritzeak ez du esan nahi gehienezko kalitatea lortu behar duenik, baizik eta produktuak zehazki behar duena. Izan ere,...

B) Merkataritza Dokumentuak

1. Egitate Zergagarria

Ganbio-letrak libratzea edo giro-funtzioa betetzen duten dokumentuen jaulkipena zergapetzen da. Zergaren xede dira:

• a) Ganbio-letrak eta giro-funtzioa betetzen duten dokumentuak, edota letrak ordezkatzen dituzten dokumentuak. Adibidez: txeke bat.
  Erantzukizun mugatuko elkarte batek enpresa bat sortu nahi du Europan eta dirua behar du. Akziodunak elkartu dira eta obligazioak jaulki dituzte 12 hilabeteko epearekin. Obligazio bakoitza 1000€-koa da, %4,5eko korrituarekin. Urtea amaitzean, inbertitzaileak 1000€ gehi %4,5eko korrituak jasoko ditu.
• b) Pagareak, bonoak eta obligazioak, baldin eta 18 hilabeteko epea gainditzen ez badute.

2. Subjektu Pasiboak

a) Letren kasuan, libratzailea dago behartuta...

Finantza sistema: erakunde publikoek araututako eta bitartekari multzo batek osatutako egitura da. Bitartekari horiek aurrezki baliabideak bideratzen dituzte, kontsumo pribatua (familiena), enpresen inbertsioak nahiz gastu publikoa finantzatzeko.

Burtsa indizea: merkatu jakin baten bilakaeraren adierazlea da, aintzat hartzen duena titulu adierazgarrienen kotizazioaren jokabidea. Titulu horiek likidezia mailaren arabera aukeratzen dira.

Merkatu jarraitua: Espainiako lau burtsak lotzen dituen informatika sistema da. Haren bidez, balore jakin batzuen negoziazioa denbora errealean egin daiteke, ordenagailu terminalen bidez.

Itunak: nazioarteko akordioak edo tratatuak dira, eta haien bidez, herrialde sinatzaileek betebehar batzuk hartzen dituzte bere...

Autofinantzaketaren kontzeptua eta motak

Barne-finantzaketa enpresak berak sortutako finantza-baliabideek osatzen dute; kanpotik ez datozen finantza-ekarpenak dira. Autofinantzaketa enpresak berak sortutako finantza-baliabideak badira (kapital-ekarpen berriak edo zorren jaulkipen berriak egin gabe), orduan, atxikitako etekinak eta amortizazioaz gain, funtzionalak ez diren eta zaharkituta gelditu diren aktiboen likidaziotik lortutako finantza-baliabideak ere izango dira. Bazkideen ekarpen berrietatik edo zorren gehikuntzetatik ez datozen finantza-baliabideek, enpresak berak sortutakoek, osatzen dute autofinantzaketa.

Hala ere, enpresaren barnean sortutako finantza-baliabideak enpresaren jarduera arruntarekin erlazionatutakoak izan daitezke, edo...

1. Lotu Kontzeptuak

Aktiboa: ondasunak eta zerbitzuak sortzeko eskulana ematen duen edo emateko prest dagoen 16 urteko edo gehiagoko pertsona. Ez-aktiboa: landuntzat edo langabetzat hartzen ez diren 16 urte edo gehiagoko pertsonak. Landuna: enplegua duen pertsona. Langabea: enplegurik ez duen pertsona.

2. Zer Ekonomia Sektore Ezagutzen Dituzu?

Lehen sektorea: Naturatik elikagaiak eta lehengaiak, landare nahiz animalia jatorrikoak, lortzeko gauzatzen diren jarduerak biltzen dira: nekazaritza, abeltzaintza, arrantza eta baso-ustiapena.

Bigarren sektorea: Naturatik ateratako lehengaietatik produktu landu bihurtzen dituzten ekonomia-jarduerek osatzen dute; adibidez, industriak, eraikuntzak, meatzaritzak eta energia-iturrien ustiapenak.

Hirugarren sektorea: