Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Zer da janari lasterra?

Janari lasterra^[1] edo presako janaria^[2] (batzuetan azkarra, nazioartean ingelesezko Fast food izenez ezaguna) jatetxe-zerbitzu azkar bat da, non janariaren eskaera eta zerbitzua oso denbora gutxian burutzen diren.

Hala ere, janaria kanpora eraman daiteke eta etxera eramateko zerbitzuak ere eskaintzen dituzte jatetxe hauek. Horrela, bezeroen errotazio handia eragin eta denbora zein zerbitzu-kostuak murrizten dira, janariaren prezio merkeak ahalbidetuz eta, aldi berean, errentagarritasun handia lortuz.

Kalitatea eta osasunerako arriskuak

Janariaren prestaketa azkarrak produktuak presaka prestatzea edo aurretik denbora luzez prestaturik izatea eskatzen du, janariaren kalitatearen kalterako askotan. Jatetxe hauetako kostuak...

Sistema ekonomikoa

Sistema kapitalista

Sistema kapitalistan jarduera ekonomikoa merkatuaren bitartez erregulatzen da; horregatik, merkatu-ekonomia ere esaten zaio. Eskaintzaren eta eskariaren legeak arautzen du, eta hiru alderdi hauek erabakitzen dituzte: zer ekoizten den, nola ekoizten den eta norentzat ekoizten den —produktuen ordainketa egin eta har ditzaketenentzat baitira.

Sistemaren oinarrizko beste printzipio batzuk hauek dira:

• Jabetza pribatuaren nagusitasuna.
• Pertsonen eta salgaien zirkulazio askea.
• Enpresen arteko lehiakortasun askea.
• Banako etekin handienaren bilaketa.

Gaur egun, sistema kapitalista munduko herrialde gehienetan ezarri da.

Sistema sozialista

Sistema sozialistan jarduera ekonomikoa estatuak erregulatzen du enpresek nahitaez...

Merkatuaren Hutsegiteak eta Makroekonomia

Merkatuaren hutsegitea: Merkatuaren funtzionamenduaren ondorio kaltegarriak dira eta gizarte osoarentzat gogokoak ez diren egoerak sortzen dituzte.

Ekonomia-zikloak eta Politika

Ekonomia-zikloak: Ekonomia-jardueraren gorabeherak dira: hedatze-aldiko eta atzeraldiko faseak txandakatzen dira.

Politika makroekonomikoa: Estatuak ekonomia-jardueran esku hartzeko eta herrialdearen martxa onaren alde egiteko baliatzen dituen politiken multzoa da.

Zerga-politika eta Aurrekontuak

Zerga-politika: Estatuak finkatutako helburuak lortzeko, sektore publikoak funtsak bilduz eta gastu publikoen aplikazioaren bidez nahita bideratzen duen jarduketa da.

• Zerga-politika hedatzailea: Zergak jaisten dira edo gastu publikoa handitzen

Produkzio Faktoreak Eragiten Dituzten Elementuak

Produkzioan eragiten duten faktore nagusiak honako hauek dira:

• Giza kapitala: Zenbat eta handiagoa langile baten prestakuntza eta esperientzia, orduan eta handiagoa da produktibitatea.
• Erabilitako ekoizpen-ondasunak: Langileak eta ekoizpen ondasunak ez dira trukagarriak.
• Teknologia-aurrerapenak: Horren ondorioz, lana faktorea makinen bidez ordezten ari da, eta horregatik prestakuntza hobeago bat lortzen ahalegintzen dira langileak.

Giza Kapitalaren Definizioa eta Ezaugarriak

Giza kapitala: Prestakuntzari eta esperientziari esker metatzen diren ezagutza, gaitasun eta jarrera multzoa da.

Faktore hauek sailka daitezke:

• Faktore objektiboak: Prestakuntza eta esperientzia.
• Faktore subjektiboak: Heziketa, ohitura,

Marketinaren Funtzioak

Merk. Funt.: Enpresak ekoitzitako ondasun eta zerbitzuak kontsumitzaileen eskuetara iristeko beharrezkoak diren jarduera guztiak barne hartzen ditu. Merkatuaren eta saltzailearen arteko ondasun eta zerbitzuen elkartrukea da. Enp. Eskar.: Aldi jakin batean eta enpresa jakin bati produktu baten zer kantitate erosten zaion adierazten du. Merk. Kuota: Salmenta osoaren zein proportzio dagokion enpresa bati, ehunekotan adierazita. Merk. Azt.: Ingurune orokorrari, lehiakideei eta kontsumitzaileei buruzko informazioa bildu, landu eta aztertzean datza. Mktg.: Enpresa batek kontsumitzaileen premiak eta nahiak asetzeko egiten dituen jardueren multzoa da, betiere enpresak irabaziak lortzeko helburuarekin.

Produktu Baten Bizitza Zikloa

• Sarrera

Merkatu motak

1. Lehia perfektua

• Enpresa asko: Saltzaile ugari daude, merkatu-kuota oso txikia dutenak.
• Eragina prezioan: Prezio-onartzaileak dira.
• Produktua: Homogeneotasun handia, ez dago desberdintzerik.
• Lehiaren intentsitatea: Lehia handia.
• Gardentasuna: Informazio osoa dugu produktuarekiko.
• Sartzeko eta irtetzeko hesiak: Ez dago lege-mugarik jarduera egiteko.
• Publizitatea: Bateratua.
• Mozkina: Arrunta (hazkundea, asealdia, geldialdia, egonkortasuna).

Adibidea: Merkadiloa.

2. Oligopolioa

• Enpresa gutxi: Merkatu-kuota oso enpresa gutxiren artean banatzen da. Hori dela eta, enpresa horietako baten merkataritza-politikak eragin handia du.
• Merkatu homogeneoa: Behar bera asetzeaz gain, trukagarriak dira elkarren artean.
• Kapital-inbertsio handiak (sartzeko hesia)

Garapen bideko herrialdeek gero eta gehiago manufakturak inportatzen dituzte.

Herrialde garatuek munduko merkataritza kontrolatzen dute: produktuak eta erregaiak inportatzen dituzte.

Herrialde pobreek munduko merkataritzatik kanpo egon daitezke.

Atzerriko produktuei muga-zergak ezartzen zaizkie. Kasu batzuetan neurriak hartzen dira kanpoko produktuek merkeago saltzea saihesteko.

MMA, nazioarteko merkataritza errazteko hitzarmenak eta mekanismoak islatzen ditu.

Estatuak merkataritza errazteko elkartzen dira, merkataritza blokeak osatuz.

Aduana-batasuna: herrialde kideetako produktuak askatasunez ibiltzen dira eta aduana-politika bateratuak ezartzen dira.

Merkataritza: ondasunak eta zerbitzuak trukatzeko helburuz egiten den jarduera-multzoa.

Merkataritzan

Ondasun publikoak eta merkatuaren mugak

Merkatuak gizarteak eskatzen dituen ondasun eta zerbitzu guztiak eman beharko lituzke, baina ez da beti horrela izaten. Merkatua ez da gai zenbait gizarte-eskaerari erantzuteko. Ondasun eta zerbitzu publikoak zenbait modutan hornitzen dira:

• Ekoizpen propioa: Justizia, polizia, armada, hezkuntza…
• Enpresa pribatuei erosita: Biztanleen artean doan banatzeko (argiteria, errepideak, zubiak…).
• Dirulaguntzak: Ondasun horien erosketa zati batean finantzatzeko (osasungintza, etxebizitza sozialak…).

Kanpo-eraginak eta kostuak

Enpresa batek produktu bat ekoizten duenean, ekoizpen-baliabideak erabiltzeari lotutako barne-kostuak sortzen ditu. Hala ere, ekoizpen-jarduerak enpresak berak ordaintzen ez dituen ondorio...

Enpresaren Hazkunde Estrategiak

• DIBERTSIFIKAZIOA: Enpresaren barne-hazkunde estrategia bat da, merkatu eta produktu erabat berrietatik abiatuta garatzea suposatzen duena. Horregatik, barne-hazkunde estrategia arriskutsuena da.
• INTEGRAZIO BERTIKALA: Dibertsifikazio heterogeneoan oinarritutako enpresa-hazkunde estrategia bat da, enpresaren jatorrizko jardueren aurreko edo ondorengo ekoizpen-aldiak bere gain hartzen dituena.
• ENPRESAREN KONZENTRAZIOA: Enpresaren garapen-estrategia aurrera eramateko modu bat da, beste enpresa batzuk eskuratuz, enpresak batuz edo enpresen artean itunak sinatuz egiten dena.
• JOINT VENTURE: Enpresa arteko epe luzeko itun batean oinarritutako kanpo-hazkunde modu bat da. Enpresek proiektu bat martxan jartzeko beren ahalmenak

Telelaguntzaren Kontzeptua

Menpekotasun-egoeran dauden pertsonen beharrak asetzeko, bi printzipio nagusi hartzen dira kontuan:

• Beharra duen pertsona bere ingurune naturalean edukitzea, etxean, gertuko pertsonekin eta komunitatean.
• Zerbitzua oso garestia ez izatea.

Etxeko telelaguntzak bi baldintza horiek betetzen ditu.

Etxeko telelaguntza arretarako zerbitzu bat da, egunean 24 orduz eta urteko 365 egunez eskuragarri. Berehalako arreta eskaintzen die, gailu elektronikoen laguntzaz, arriskuan daudenei edo zaurgarriak direnei.

Etxeko telelaguntzak autonomia sustatzen du, eta lasaitasuna eta segurtasuna ematen dizkie erabiltzaileei.

Onurak

Telelaguntza zerbitzuak hainbat onura eskaintzen ditu:

• Ohiko ingurunean geratzeko aukera.
• Autonomia pertsonala eta independentzia