Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Enpresa: kontzeptua eta alderdiak

Enpresa: hainbat alderdi koordinatu: alderdi teknikoa (transformazio-ekoizpen-prozesu), finantzaria (merkatuan), giza alderdia, juridikoa, soziologikoa eta politikoa. Enpresa ikus daiteke hainbat ikuspuntutik: zuzenbidea, ekonomiaren ikuspegitik eta soziologiaz. MOTAK:

MOTAK: ekonomia-jarduera eta sektoreak

a) ekonomia-jarduera:

• 1., 2. eta 3. sektoreak (natura, produkzio-industria, zerbitzuak — turismoa, ostalaritza…)

MOTAK: tamainaren arabera

b) tamainan oinarrituta: handiak, ertainak eta txikiak (ETE). Europar Elkarteko 2013ko direktiba baten arabera 3 irizpide:

• Mikro — langile kop.: < 10; aktiboak: < 1.000.000 €; salmentak: < 2.000.000 €.
• Txikia — langileak: 10–50; aktiboak: 1 M–2,85 M €;

Sektore Publikoaren Esku-hartzea: Politika Makroekonomikoa

Estatuak ekonomia-jardueran esku hartzeko eta herrialdearen bilakaera ona errazteko hartzen dituen neurriei eta erabiltzen dituen tresnei politika makroekonomikoa deritzo (egonkortze-eginkizuna).

Ondasun Publikoak Egotea

Merkatuak, berez, gizarteak eskatzen dituen ondasun eta zerbitzu guztiak eman beharko lituzke, baina ez da horrela izaten beti. Egoera jakin batzuetan, merkatua ez da gai gizarte-eskaera batzuei erantzuteko.

Herrialdearentzat beharrezkoak diren arren, ekimen pribatuarentzat errentagarriak ez diren ondasun horiei ondasun ez-errentagarriak esaten zaie.

Sektore Publikoaren Esku-hartzea: Ondasun Publikoen Hornikuntza

Ekimen pribatuak gizarteak eskatzen dituenak baino ondasun...

Estatuko aurrekontu orokorrak

Estatuko aurrekontu orokorrak: Aurrekontuen bidez adierazten dira gastuei eta diru-sarrerei dagokienez dauden asmoak. Aurrekontuek bat etorri behar dute Estatuaren ekonomiaren planarekin, ekonomiak oro har izango duen bilakaerari buruzko aurreikuspenak eta ekonomia-helburuak adierazten dituen planarekin.

Sarrerak (taula)

(taula): Sarrerak:

• Gizarte-kotizazioak
• Tributuak
  • - Zergak
  • - Tasak
• Beste sarrera batzuk
  • - k/k transferentziak
  • - Ondarearekiko sarrerak
  • - Inbertsio-ondasunen besterentzea
  • - Kapital-transferentzia

Gastuak (taula)

• Arruntak
  • - Ondasunak eta zerbitzuak erostea
  • - Funtzionarioei egindako ordainketa
• Inbertsioak (azpiegiturak)
• Transferentziak (diru-laguntzak)

Estatuko aurrekontuetako diru-sarrera publikoak

Sektore publikoak,...

Nazioarteko lankidetza

II. Munduko Gerraren ondoren, nazioen arteko lankidetza sustatu eta indartzea beharrezko ikusi zuten. Lankidetza hau bi arlotan sendotzea pentsatu zuten eta, horrexegatik, ondorengo erakundeak sortu ziren:

• Lankidetza politikoa: Nazio Batuen Erakundea (NBE)
• Lankidetza ekonomikoa:
  • Muga-zergei eta Merkataritzari buruzko Akordio Orokorra (GATT)
  • Munduko Merkataritza Erakundea (MME)
  • Nazioarteko Diru Funtsa (NDF-FMI)
  • Munduko Bankua (MB)

A) Nazio Batuen Erakundea (NBE)

Nola dago antolatuta?

• Batzar Nagusia
• Segurtasun Kontseilua
• Ekonomia eta Gizarte Kontseilua
• Administrazio Fiduziarioko Kontseilua
• Nazioarteko Justizia Auzitegia
• Idazkaritza Nagusia

NBEren funtzioak:

• Bakea mantentzea
• Giza eskubideak babestea
• Laguntza humanitarioa ematea
• Garapen iraunkorra

Estatuaren eginkizun ekonomikoaren oinarriak

Estatuaren aurrekontu orokorrak: Dagokion urterako gastuen eta sarreren aurreikuspenaren zerrenda xehatua da.

Ongizate ekonomikoa: Estatuaren ikuskera bat da; horren arabera, Estatuaren ardura da biztanleria osoari oinarrizko zenbait eskubide aitortu eta bermatzea, esate baterako, osasungintza eta hezkuntza.

Errentaren birbanaketa: Estatuak, ekitate-printzipioa betez, merkatuak ekonomia-ahalmen handiko herritarrei esleitutako funtsak birbanatzeko egiten duen prozesua da.

Ekitate-printzipioa: Printzipio honen arabera, Estatuaren zuzentze-jarduera ahalbideratzen duten gastuak herritar guztien artean finantzatu behar dira.

Estatuaren eginkizuna eta merkatuko hutsegiteak

Merkatuak ez dira beti gizartearentzat...

Inbertsio Baliokide Eguneratu Garbia (BEG)

Inbertsio Baliokide Eguneratu Garbia (BEG) kalkulatzea, inbertsio-proiektu batek eragindako kutxa-fluxuak 0 unera eguneratzea da, horien batura hasierako ordainketarekin alderatu eta inbertsioa errentagarria izango den edo ez erabakitzeko. Metodo dinamiko bat da. Une desberdinetan lortutako bi diru kantitatek ez dute balio bera, dirua interes-tasa jakin baten arabera kapitaliza daitekeelako, eta gainera, diruaren ahalmena aldatu egiten delako inflazioaren eraginez. Horregatik, metodo estatikoak baino errealistagoa da.

Kapitalizatu eta Eguneratu

• Aldiko i interes-tasa jakin baten arabera n alditan C_o kapital bat kapitalizatu ondoren C_n bihurtuko da, interes konposatuaren formula aplikatuz: C_n = C_o (1 +

Gastu Lehentasunak eta Kudeaketa Finantzarioa

Gastuak hiru motatan sailkatzen dira, lehentasunak ezartzeko:

Gastu Motak

• Nahitaezko gastu finkoak: Gastu hauek ezin dira ordaindu gabe utzi, eta haien zenbatekoa ez da aldatzen.
• Beharrezko gastu aldakorrak: Murriztu daitezke, baina ezin dira erabat kendu.
• Beharrezkoak ez direnak: Egin gabe utzi daitezkeen gastuak dira.

Nahitaezko Gastuak Ez Ordaintzearen Ondorioak

Nahitaezko gastuak ordaindu gabe uzteak ondorio larriak dakartza:

• Zorra handitzea: Gastu horiek ez ordaintzeak gastu gehigarriak sortzen ditu, eta zorra handitzen da.
• Epaiketei edo auziei aurre egin behar izatea: Zor duguna erreklamatzen badigute, auzitan bukatu gaitezke.
• Enbargoak edo jabetza galtzea: Ordaindu gabeko zorrei aurre egiteko gure

Kanpoko Finantzaketa: Epe Motza

Merkataritza Deskontua

Epe motzeko kanpoko finantzaketa modu bat da. Enpresak dirua behar badu eta berekin epe luzeko zor bat badu, modu hau erabiltzen du. Merkataritza-deskontuarekin, beste epe luzeagoan kobratuko lukeen dirua berehala lortzea du helburu.

• Abantaila: Bankuak onartuz gero, enpresak dirua berehala lortzen du.
• Desabantaila: Dirua ez da osorik kobratzen, komisio bat kentzen baitzaio.

Kredituak

Epe motzeko kanpoko finantzaketa eredu bat da; banku batek denbora jakin baterako uzten duen dirua, hain zuzen ere. Diru eske joatean, bankuak dirua uzteko abal bat eskatzen du, dirua itzultzen ez bada kreditua itzularazteko konpromiso gisa:

• Abal pertsonala: Beste enpresa baten ondasunak jartzen direnean berme gisa.

Oinarrizko definizioak

Esportatzailea: Atzerriko herrialde bati ondasunak eta zerbitzuak ematen dizkiona.

Inportatzailea: Ondasunak eta zerbitzuak jasotzen dituena.

Aduana-lurraldea: Salgaien zirkulazio askea duen eremua.

Dibisa: Herrialdekoa bertakoa ez den beste dirua.

Protekzionismoa: Herrialdeko interesak babesteko helburuz, herrialde batean atzerriko produktuen sarrera mugatzeko hartutako neurrien multzoa.

Muga-zergak: Aduana-zergak dira, eta atzerriko inportazio bat sartzea garestiagoa izatea eragiten dute.

Globalizazioa: Muga geografikorik gabeko munduko merkatua sortzeko prozesua.

Ingurumen-politika: Natura-baliabideak mantentzen lagunduko duten araudi eta neurriak garatzea eta aplikatzea da.

Merkataritza askea mugatzeko neurriak

• Inportazioei

1. Dirua, diruaren funtzioak eta motak

Dirua onartutako truke-bitartekoa edo ordainketa- eta kobrantza-bitartekoa da.

Diruaren funtzioak

• Truke-bitartekoa
• Balio-gordailua
• Kontu-unitate komuna

Diru motak

• Legezko dirua: Herrialde bakoitzeko banku zentralek jaulkitako billeteak eta txanponak dira.
• Banku-dirua: Modu birtualean soilik dagoen dirua da, bankuan dagoelako.

2. Banku-kontuak

Banku-kontuak diru-gordagailuak dira, banku-eragiketarik ohikoenen ardatz diren produktuak.

Kontu motak eta tresnak

• Kontu korrontea: Ageriko banku-kontua da. Txekeen bidez eskuratu daitezke funtsak.
• Aurrezki-kontuak: Ageriko banku-kontua da. Aurrezki-libreta erabiltzen da.
• Txekea: Bankuari ematen zaio agindua diru-kopuru jakin bat adierazitako pertsonari ordaintzeko.
• Banku-libreta: