Estatuaren eginkizun ekonomikoa eta politika makroekonomikoa
Estatuaren eginkizun ekonomikoaren oinarriak
Estatuaren aurrekontu orokorrak: Dagokion urterako gastuen eta sarreren aurreikuspenaren zerrenda xehatua da.
Ongizate ekonomikoa: Estatuaren ikuskera bat da; horren arabera, Estatuaren ardura da biztanleria osoari oinarrizko zenbait eskubide aitortu eta bermatzea, esate baterako, osasungintza eta hezkuntza.
Errentaren birbanaketa: Estatuak, ekitate-printzipioa betez, merkatuak ekonomia-ahalmen handiko herritarrei esleitutako funtsak birbanatzeko egiten duen prozesua da.
Ekitate-printzipioa: Printzipio honen arabera, Estatuaren zuzentze-jarduera ahalbideratzen duten gastuak herritar guztien artean finantzatu behar dira.
Estatuaren eginkizuna eta merkatuko hutsegiteak
Merkatuak ez dira beti gizartearentzat egokienak, muga edo hutsegiteak dituztelako. Hona hemen nagusiak:
- Ondasun publikoen urritasuna: Merkatuek ondasun pribatuak ekoizten dituzte, baina ez ia ondasun publikorik.
- Esternalitateak: Ekonomia-jarduera askok ondorioak sortzen dituzte gizartean eta ingurumenean.
- Lehiarik eza: Enpresa handiek nagusitasunezko posizioa izaten dute merkatuan prezioak eta baldintzak finkatzeko.
- Errentaren banaketa desorekatua: Merkatuak sortzen duen errenta-banaketa kaltegarria izaten da egoera txarrenean daudenentzat.
- Ekonomia-zikloen ezegonkortasuna: Ekonomian krisialdiak egoten dira.
Merkatuak gizartearentzat kaltegarriak diren ondorioak sortzen dituenean, merkatuko hutsegiteak esaten zaie.
Ekonomia-zikloak eta jarduera ekonomikoa
Ekonomiak jokabide ziklikoa du:
- Hedatze-faseak: Ekonomia-jarduerak eta enpleguak hazkunde handia izaten dute.
- Atzeraldiak eta depresioak: Baliabideak erabili gabe geratzen dira.
Politika makroekonomikoa
Merkatuaren funtzionamenduaren ondorio kaltegarriak zuzentzeko, Estatuak ekonomian esku hartzen du politika hauen bidez:
- Lehia sustatzea: Merkatuetan lehia perfektua eta askatasuna bermatzea.
- Prezioen egonkortasuna: Deflaziorik ez egotea eta inflazioa ahalik eta txikiena izatea.
- Hazkunde ekonomikoa: Ekonomia-jardueraren bolumena handitzea edo egonkortzea.
- Kanpo-harremanak: Beste herrialde edo merkataritza-bloke batzuekiko harremanak arautzea, onurak lortzeko.