Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Azpigarapenaren Kausak

• Azpigarapen kulturala
• Pobrezia
• Demografia
• Gaixotasunak
• Gosea
  • Elikagai falta
  • Ur falta
• Gainpopulazioa
• Arazo politikoak

Garapen Ekonomikoaren Adierazleak

• BPG (Barne Produktu Gordina): Herrialde batean sektore ekonomikoek egiten duten ekoizpena.
• PCE (Per Capita Errenta): Herrialde bateko biztanle bakoitzeko batez besteko errenta da.
• GGI (Giza Garapen Indizea): Kontzeptu hauen batura (Ekonomia, Hezkuntza, Osasuna) eta horrekin jakin dezakegu herrialde garatua edo garatugabea den.

GGI-ren Osagaiak

• Ekonomikoa: BPG eta PCE
• Hezkuntza: Eskolarizazioa eta analfabeto kopurua
• Osasuna: Bizi itxaropena eta osasun zerbitzua

Nazioarteko Erakundeak

• GKE (Gobernuz Kanpoko Erakundea): Kanpo zorrak murrizten saiatzen dira.
• Banku Mundiala eta NDF (Nazioarteko

LOGURE SA - Balantzearen egoera

Gizarte Zerbitzuak

Gizarte-zerbitzuek pertsonen oinarrizko premiak asetzen dituzte: osasuna, hezkuntza, justizia, segurtasuna, besteak beste. Herritarrek zergen bidez ordaintzen dituzte. Zerbitzu publikoak dira, eta horri ongizate-estatua deritzo.

Hezkuntza

Hezkuntzak norberaren autonomia, gizarteratzea eta lanbide-trebakuntza errazten ditu. Funtsezkoa da herrialdeek aurrera egin dezaten zientziaren, teknikaren eta kulturaren alorrean. Helburu nagusiak hauek dira:

• Derrigorrezko eskolaldia ezartzea (biztanle guztiek hezkuntza jasotzea).
• Zerbitzuaren doakotasuna finantzatzea.
• Aukera-berdintasuna sustatzea.

Osasuna

Osasuna pertsona guztien oinarrizko premia da, lehentasunez bete beharrekoa. Zerbitzuen bidez, herritarrek bizitzeko eta bizi-baldintza duinak...

1.3 Enpresaren forma juridikoa

Enpresaren forma juridikoa honako faktoreek mugatzen dute:

• Gauzatu beharreko jarduera mota: Sektorearen arabera forma juridiko bat edo bestea hartuko du (adibidez: bankuak, aseguruak... merkataritza-sozietatea).
• Enpresa proiektuan parte hartzen duten pertsonak: Banakako enpresa edo sozietatea izan, forma juridiko desberdina hartuko du enpresak; izan ere, forma juridiko batzuek gutxieneko bazkide kopurua eskatzen dute.
• Pertsona sustatzailearen erantzukizuna: Erantzukizuna jarritako kapitalera mugatu edo norberaren gain hartuko den aukeratu behar da.
• Bazkideen arteko harremana: Bazkide berriei sarbidea murriztu daiteke, eta ekarpen ekonomikoa balioztatu daiteke soilik.
• Proiektuaren behar ekonomikoak: Gutxieneko kapitala

Kontu-ikuskaritza: definizioa eta helburu orokorrak

Kontu-ikuskaritza: Profesional konpetente eta independienteek kontabilitateko dokumentuak berrikusi eta egiaztatzen dituzte. Urteko kontuek ikuskatutako erakundearen ondarearen eta finantza-egoeraren irudi leiala erakusten duten zehazteko egiten da. Azterketa hori egiteko, arauekin sortutako prozedurak erabiltzen dira. Normalean aurreko ekitaldian onartutako eta aplikatutako kontabilitate-printzipio eta arauei jarraituta egiten da. Bukatzeko, iritzi bat ematen da berrikusitako objektuaren egiatasunaren gainean eta egin beharreko hobekuntzak iradokitzen dira.

Motak

Motak azpian sistema eta ikuskaritza-mota nagusiak azaltzen dira:

Kanpoko kontu-ikuskaritza (independentea)

Kanpoko kontu-ikuskaritza

Espainiako sektore publikoa eta administrazioak

• Autonomia erkidegoak: Estatuaren diru-sarreretatik ematen zaien zati bat eta zerga propioak kudeatzen dituzte.
• Tokiko administrazioak: Hauek ere aurrekontu propioak dituzte, eta administrazio zentralaren finantzaketaz gain, beren tasak eta zergak dituzte.

Sektore publikoaren aurrekontua

Sektore publikoaren aurrekontua epe jakin batean izango diren gastuen eta horiek finantzatzeko lortu behar diren diru-sarreren plangintzaren deskribapena da.

• Aurrekontu-superabita: Diru-sarrera publikoak gastu publikoak baino handiagoak direnean gertatzen da.
• Aurrekontu-defizita: Diru-sarrera publikoak gastu publikoak baino txikiagoak direnean gertatzen da.

Zerga politikaren eragina aurrekontuetan

• Zerga-politika hedatzailea:

Kontabilitate kategoriaak

AEK: Ibil ukiezina

AEK: Ibil ukiezina: Industria jabetza, merkataritza funtsak, informatika aplikazioa, (ibilgailu ukiezinen amortizazio metatua).

Ibil materiala

• Lursail eta ondasun naturalak
• Eraikuntzak
• Instalazio teknikoak
• Makineria
• Higigarriak
• Informazioa prozesatzeko ekipamendua
• Garraio-elementuak
• (ibil materialaren amortizazioa)

Finantza-inbertsioak

Finantza-inbertsioak: Epe luzerako finantza-inbertsioak.

AK: Izaki

AK: Izaki: merkantzia, lehengaiak, produktu bukatuak.

Bihur

Bihur: bezeroak; bezeroak kobratzeko merkataritza efektuak; zordunak; zordunak kobratzeko merkataritza efektuak; e/m finantza-inbertsioak; ogasun publikoa; zordunak kontzeptu desberdinengatik.

Erabil

Erabil: bankuak eta kreditu-erakundeak; ageriko k/k euroak;...

Eskaria: Kontzeptua eta Faktoreak

Eskaria adierazten du eskatzaileak ondasun baten zer kantitate erosteko prest dauden, prezio jakin batean, lortutako ondasunen prezioa, errenta erabilgarria eta zaletasunak edo lehentasunak kontuan hartuta.

Eskaria baldintzatzen duten faktoreak

1. Ondasunaren prezioa: Zenbat eta garestiago, kantitate txikiago erosteko prest eta alderantziz.
2. Lotutako ondasunen prezioa:
   • Ondasun osagarria: Elkarrekin doazenak, batera kontsumitu (adibidez: autoa eta gasolina).
   • Ordezko ondasuna: Behar berbera asetzeko produktuak (adibidez: tea eta kafea).
3. Errenta erabilgarria:
   • Behe mailakoak: Errenta gora egitean gutxiago eskatzen direnak.
   • Arruntak: Eskatutako kantitateak errentaren proportzio berean gora egiten dutenak.
   • Luxuzko ondasunak: Errenta

Erretiro partziala hartzeko baldintzak eta araudia

1. 205.1.a) artikuluan aipatutako adina betea duten eta erretiro-pentsioa jasotzeko eskubidea eskuratzeko betebeharrak betetzen dituzten langileek, haien lanaldia % 25 gutxienez eta % 75 gehienez murrizten badute, erretiro partziala hartu ahal izango dute aldi berean txanda-kontratu bat egin beharrik gabe.

Txanda-kontratuaren bidezko erretiro partziala

2. Baldin eta aldi berean txanda-kontratu bat egiten bada, lanaldi osoko langileek erretiro partziala hartu ahal izango dute betebehar hauek betetzen badituzte:

• A) Erretiro arrunteko adina baino, gehienez, 3 urte txikiagoa izatea.
• B) 33 urteko kotizazio-aldia frogatzea erretiro partzialaren egitate eragilearen egunean; horretarako, aparteko ordainketengatik

Berehalako likidezia

Formula: Eskudirua (erabilgarria) / Pasibo korrontea    Balio optimoa: 0,3 - 0,4

• (-): Balioa oso baxua da. Enpresak zailtasunak izango ditu bere berehalako ordainketei aurre egiteko.
• (Barruan): Balio optimoaren tartean dago, baina nahiko justua da. Enpresak ez du zailtasunik berehalako ordainketei aurre egiteko.

Diruzaintza

Formula: Erabilgarria + Bihurgarria / Pasibo korrontea    Balio optimoa: 1 – 1,2

• (-): Balioa oso baxua da. Likidezia-arazoak ditu. Ordainketa-etendura arrisku nabarmena dago, epe laburreko baliabideekin enpresak ezin dituelako epe laburreko zorrak ordaindu.
• (Barruan): Balioa egokia da. Epe laburreko baliabideekin (erabilgarria eta kobratzeko eskubideak) enpresa epe laburreko zorrak ordaintzeko gai da.