Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Enpresa eta Lege Esparrua

Lehiaren Defentsa eta Jabetza Industriala

Lehia Defendatzeko Legeak estatuko merkatu lehia eragotzi, murriztu edo faltsutzea dakarten jarrerak zigortzen ditu.

• Asmakuntza: Patentea
• Ikur Bereizgarriak: Marka

Merkataritza Erregistroaren Araudia

Merkataritza Erregistroaren Araudiak honakoak jasotzen ditu:

• Enpresaren inskripzioa eratutakoan.
• Enpresaren liburuak legeztatzea.
• Ahaldunak inskribatzea.

Zerga Sistema eta Oinarrizko Kontzeptuak

Zerga motak

Tasak: Erakunde publiko bati emandako diru-prestazioak dira.

Kontribuzio Bereziak: Obra publikoei edo zerbitzu publikoei esker ondasunek izandako balio-igoera zergapetzen du.

Zergak: Ordain zuzenik gabe administrazio publikoek zergapekoei eskatzen dizkieten ordainketak dira.

Zergen Sailkapena

Diru Fiduziario Motak

Bi mota nagusi daude:

1. Legezko dirua: Billeteak eta txanponak dira.
2. Banku-dirua: Idazpenetan jasota dagoena. Bankuak familien dirua eskuratzen saiatzen dira, finantza-produktuak eskainiz.

Banku-diruaren osagaiak

• Ageriko gordailuak (K/K) eta aurrezki-gordailuak: Titularrak dirua berehala eskuratu dezake.
• Epe finkorako gordailuak.
• Beste Aktibo Likido batzuk Publikoaren Eskuetan (BAL): Adibidez, Altxorraren Letrak.

Erreserba Zatituaren Bankuak

Banku-jarduerak aurreztaileen dirua jaso eta finantzaketa behar dutenei maileguan ematean datza. Bankuek diru gehiena inbertitu dezakete, baina zati bat erreserba gisa gorde behar dute. Erreserba hori eskudirutan edo herrialdeko Banku Zentralean gordetzen da.

Banku Zentralaren Funtzioa

Herrialdeko...

Zerga-politika motak

Zerga-tresnak

Ahalmeneko zerga-politikak. Gobernuek diru-sarreretan edo gastuetan nahita eragin nahi dutenean aplikatzen dituzten politikak dira. Haien helburua ekonomia-jarduerari eustea da.

• Obra publikoetarako programak.
• Enplegu eta prestakuntza planak.
• Transferentzia programak.
• Zerga tasen aldaketa.

Egonkortzaile automatikoak. Herrialde jakin bateko ekoizpen-mailarekin bat eginez handitzen edo murrizten diren diru-sarrerak edo gastu publikoak dira.

• Zerga proportzionalak.
• Zerga gehikorrak.
• Gizarte kotizazioak.
• Langabezia prestazioak.

Eraginak ekonomian

Ondasun eta zerbitzuen eskari osoa edo agregatua handitzen denean, adibidez zergak jaisten direnean edo gastu publikoa handitzen denean, zerga politika hedatzailea dela esaten da. Helburua...

2008ko Krisialdi Finantzarioaren Azterketa

Sarrera: Krisiaren Jatorriak

• "Subprime" Hipotekak (2007): Baliabide mugatuak zituzten pertsonei emandako mailegu hipotekarioak. Mailegu hauek arrisku handia zuten, bankuek maileguak berreskuratzeko arrisku handia baitzuten. Finantza-merkatuan eskualdatu ziren.

2008ko Gertaera Nagusiak

• Estatu Batuetako Balore-merkatuek Beheranzko Joera (2008): FED-ek Bear Stearns bankua erreskatatu eta JP Morgan Chase bankuari saldu zion oso prezio merkean.
• IndyMac Bankuaren Porrota: AEB-ren bigarren porrotik handiena.
• AEBko Burtsan Ezkortasuna eta Beherakadak: Egunero %20ko beherakadak, adibidez.
• 2008/07: Lehengaien prezioek maila altuena eskuratu zuten.
• Finantza-erakundeen Porrotak: Lehman Brothers bankua, AIG aseguru-etxea,

PDCA: edo demineng gurpila. Planifikatu, gauzatu, egiaztatu, aritu.

5S:

• 1. fasea: antolaketa (Seiri)
• 2. ordena (Seiton)
• 3. garbiketa (Seiso)
• 4. ikusketa (Seiketsu)
• 5. diziplina eta ohitura

Soberako gastuak:

• Produktu edo zerbitzuei balorerik eransten ez dien zerbait eta gainea bezeroek eta gizarteak ez duena baloratzen.
• Egin beharreko lana egiteko beharrezkoa ez den guztia: beharrezko ez diren ekipamendu, material, espazio, tresna eta denbora.

Kalitatearen dokumentazioaren piramidea:

• 1. Kalitatearen eskuliburua: kalitate politika, helburuak.
• 2. Prozedurak: erantzunkizunak, faseak zehaztu.
• 3. Dokumentazioa: instrukzioak, datu teknikoak, kalitate plana.
• 4. Erregistroak: formularioak, liburuak, fitxategiak.

Kalitatearen kostuak: Kalitatearen kostu gisa enpresen...

Marketinaren Oinarriak eta Enpresaren Finantzaketa

Marketina: Enpresa batek kontsumitzaileen nahiak eta premia asetzeko egiten dituen jarduerak, aldi berean enpresa irabaziak izan dadin.

Marketinaren Elementu Nagusiak: 4P

Marketinaren elementu nagusiak 4 dira (4P): Produktua, Prezioa, Sustapena eta Banaketa.

1. Produktua

Funtsezko elementua da. Objektu horren bidez eragiten dute merkatuan. Enpresak saiatu produktua desberdintzen:

• Kolorea, diseinua, kalitatea, etiketa.
• Saldutakoaren osteko zerbitzua.

Baita ere Marka erabiltzen da lehiakideetatik bereizteko.

2. Prezioa

Ondasun edo zerbitzu baten truke saltzaileak jasotzen duen diru kantitatea da. Prezioa da eroslean lehen eragiten duen aldagaia.

Prezioaren helburuak:

1. Salmentek eragindako sarrerak handitzea.

Zer da moneta-politika?

Moneta-politika Europako Banku Zentralak (EBZ) hartutako neurrien multzoa da, moneta-gaietako agintariek finkatutako helburuak lortzeko. Horretarako, zirkulazioan dagoen diru-kantitatea areagotzen edo murrizten dute, eta interes-tasak aldatzen dituzte.

EBZren funtzio nagusiak

• Europar Batasuneko moneta-politika erabakitzea eta gauzatzea.
• Dibisa-trukeen eragiketak egitea.
• Ordainketa-sistemen funtzionamendu egokia bermatzea.
• Kreditu-erakundeak gainbegiratzea.
• Finantza-sistemaren egonkortasuna bermatzea.

Moneta-politikako tresnak

• Erreserba minimoen mekanismoa: Banku-sistemaren likidezia kontrolatzeko erabiltzen da; bankuek kutxa-koefiziente jakin bat gordetzeko betebeharra dute.
• Merkatu irekiko eragiketak: Europako moneta-politikako

Finantzazioa

Finantzazioa enpresa batek inbertsioak gauzatzeko beharrezkoak diren finantza-baliabideak eskuratzea eta horretarako egiten duen ekintza-multzoa da.

Inbertsioaren eta finantzaketaren arteko harremana egokia izan behar da, enpresaren finantza-oreka manten dadin.

Finantzazio-iturriak enpresaren barne-baliabideetatik (adibidez, kapitala osatzen duten jabeen ekarpenak) zein kanpokoetatik (maileguak) lortu daitezke.

Merkataritza-deskontua

Kanbio-letren epemuga ailegatu arte itxaron gabe, enpresa batek banketxe bati horiek eman eta horien zenbatekoen kobratzea aurreratzean datzan finantzaketa-eragiketa bat da.

Banketxeak, dirua aurreratzearen truke, enpresari interesa eta komisioa kobratuko dizkio; enpresak kanbio-letraren nominala baino zerbait...

Ekoizpena eta Kostuak

Balio Erantzia

Ekoizpenak gauzei gehitzen dien erabilgarritasun gehigarria da, ekoizpenaren ondoren balio handiagoa baitute.

Teknologia

Prozeduren, ekoizpen-ekipamenduen eta makinen multzoa da, une jakin batean faktore materialak, giza faktoreak eta antolaketa uztartzen dituena, ondasun edo zerbitzu bat ekoizteko.

Kostu Marginala

Enpresak mozkinak maximizatzen saiatzen dira. Unitate gehigarri bat ekoizteko kostuari kostu marginala esaten zaio.

Errendimendu Beherakorren Legea

Ekoizpen-faktore baten kantitatea handituta ere gainerakoak aldatzen ez badira, guztizko ekoizpenaren hazkundea gero eta geldoago izango da, eta une jakin batean, gora egiteari utzi ez ezik, behera ere egin dezake.

Enpresa Egiturak

Frankizia

Enpresa bera munduko

LEHIA PERFEKTUA: 1. sektorea da nagusi. EZAUGARRIAK: EKOIZPEN MERKEA: Kapitala, MERKATU HOMOGENEOA: ekoizle batetik bestera ez da alderik egoten kalitatean. MERKATUTIK SARTZEKO ETA IRTETEKO ERREZTASUNA: etekinak dituzten enpresa asko erakartzen ditu merkatuak; ez dute prezioan eragiteko ahalmenik.

MONOPOLIOA: Enpresa bakar batek asetzen du eskari osoa, erabateko ahalmena du zenbat ekoiztu eta zein preziotan saldu. ZERGATIK SORTU DAITEZKE MONOPOLIOAK: BALIABIDE BAT ESKURATZEKO ESKLUSIBITATEA IZATEA: ezinbesteko ekoizpen faktore bat kontrolatzea. LEGE ESKUBIDEA IZATEA: PATENTEAK: Industrian aplika daitezkeen asmakizunak egin duenari ematen zaio (esklusibo berak ustiatzeko esklusibitatea). ADMINISTRAZIO EMAKIDAK: sektore publikoak ondasun jakin...