Moneta-politika eta Diruaren Funtzioak: Gida Osoa
Zer da moneta-politika?
Moneta-politika Europako Banku Zentralak (EBZ) hartutako neurrien multzoa da, moneta-gaietako agintariek finkatutako helburuak lortzeko. Horretarako, zirkulazioan dagoen diru-kantitatea areagotzen edo murrizten dute, eta interes-tasak aldatzen dituzte.
EBZren funtzio nagusiak
- Europar Batasuneko moneta-politika erabakitzea eta gauzatzea.
- Dibisa-trukeen eragiketak egitea.
- Ordainketa-sistemen funtzionamendu egokia bermatzea.
- Kreditu-erakundeak gainbegiratzea.
- Finantza-sistemaren egonkortasuna bermatzea.
Moneta-politikako tresnak
- Erreserba minimoen mekanismoa: Banku-sistemaren likidezia kontrolatzeko erabiltzen da; bankuek kutxa-koefiziente jakin bat gordetzeko betebeharra dute.
- Merkatu irekiko eragiketak: Europako moneta-politikako tresna nagusiak dira. Eurosistemak interes-tasak kontrolatzeko eta zirkulazioan dagoen diru-kantitatea kudeatzeko erabiltzen ditu.
- Erraztasun iraunkorrak: Merkataritza-bankuek beren herrialdeko banku zentraletik jasotzen dituzten likidezia-erraztasunak dira. Egun baterako bi eragiketa motaren bidez bideratzen dira: kredituak ematea (dirua injektatzea) eta gordailuak xurgatzea (dirua ateratzea).
Diruaren funtzioak
- Truke-bitartekoa: Ordainketa eta kobrantza egiteko tresna da, ondasunak trukatzeko prozesua errazten duena.
- Balio-gordailua: Dirua iraunkorra denez, erosteko ahalmena etorkizunerako gordetzeko aukera ematen du.
- Kontu-unitate komuna: Ondasunen balioa neurtzeko neurri-unitate komuna da.
Diru-eskaria baldintzatzen duten faktoreak
- Prezioen batez besteko maila: Prezioak igotzen direnean, pertsonek diru gehiago eskatzen dute erosteko ahalmenari eusteko.
- Errenta edo aberastasun erreala: Errenta handitzeak pertsonen erosteko ahalmena areagotzen du, eta diru-eskaria handitzen du.
- Merkatuko interes-tasa: Interes-tasa eta diru-eskaria alderantziz proportzionalak dira. Interesak baxuak badira, jendeak dirua eskura izatea nahiago du, bankuan interes gutxiren truke edukitzea baino.
- Arriskua: Diruaren ordezko aktiboek errendimendurik ez izateko arriskua zenbat eta handiagoa izan, orduan eta diru gehiago eskatzen dugu.