DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Zer da Estatua?

Estatua lurralde bat gobernatzen duen batasun politiko eta administratibo gorena da. Estatuko biztanle guztiak haren agintepean daude.

Estatu baten ezaugarriak

1. Herritar-multzo batek eta lurralde batek osatzen dute.
2. Herritarrek eskubide aitortu batzuk dituzte, baita betebehar batzuk ere, hala nola zergak ordaintzea.
3. Herritarrek badute, halaber, lege-multzo bat, ezinbestean bete behar dutena.
4. Estatuek hainbat erakunde sortzen dituzte beren erabakiak bete daitezen: polizia, armada...
5. Estatuek zenbait ikur dituzte identifikatzeko, hala nola ereserki bat, bandera bat, hiriburu bat eta, askotan, moneta bat.

Estatu motak gobernu formaren arabera

Estatu demokratikoak

Estatu demokratikoetan, boterea banatuta dago, pertsona edo talde bakar batek...

Mugimendu eta Efektu Zinematografikoak

1. Kortea: Plano batetik bestera pasatzen da, tartean ezer sartu gabe.
2. Fundidoa: Plano bat eta bestea gainjartzea da.
3. Gortinatxoa (Cortinilla): Efektu bereziak dira; plano bat txikitu eta urrundu egiten da.
4. Elipsea: Elipsean gauza bat ulertaraztea da.
5. Traveling: Kamera tokiz mugitzen da.
6. Gruarekin: Traveling-a eta panoramika, bien mugimenduen batura da.
7. Toma Aerea: Kamera helikoptero atean jartzen da eta handik grabaketa bat egiten da.
8. Barridoa: Kamerak egiten duen mugimendu azkar bat da.
9. Plano Kontra Plano: Elkarrizketak grabatzean erabiltzen da.
10. Pantailaren Banaketa: Pantaila 9 zatitan egiten da; erdiko lauak erabiltzen dira informazio interesgarria jartzeko.
11. Ikus Efektuak: Ordenagailuz egin ohi dira asko. Leherketak,

Digestio-sistema

Funtzioa: Digestioaren bidez elikagaiak digeritu eta mantenugai bihurtzen dira; ondoren, mantenugaiak eta ura xurgatu eta odol-zirkulaziora eramaten dira.

Digestio-hodia

10-20 metroko hodia da, kanpoaldera irekita dagoena. Osatzen duten muskulu-geruzek elikagaiak bultzatzen dituzte digestio-hodian zehar, mugimendu peristaltikoen bidez.

Digestio-prozesua

Ahoan mastekatzean eta listuztatzean, elikadura-bola sortzen da. Faringean eta hestegorrian zehar, elikadura-bola irentsi eta ahotik urdailera pasatzen da. Urdailaren funtzioa urdaileko digestioa egitea da; bertan, elikadura-bola kimo bihurtzen da urdail-urainak jariatzean. Gero, kimoa heste meharrera igarotzen da. Heste meharrean heste-digestioa gertatzen da eta, hiru urin motari...

Egia ala Gezurra: Naturaren Oinarriak

Zelulak eta Antolaketa Mailak

• Materiaren unitate bizidun txikienak protoiak, neutroiak eta elektroiak dira. GEZURRA. Zelulak dira.
• Organulu zelularrek ingurunean bizi diren bizidun komunitate garrantzitsuena osatzen dute. GEZURRA. Organulu zelularrak ez dira bizidunak.
• Ehunak, organoak, sistemak eta aparatuak dituzten bizidunek maila zelulanitza osatzen dute. EGIA.
• Bizidunen aparatu berdinei esker inguru zehatz batean bizi diren espezie bereko populazioak osatzen dira. GEZURRA. Populazioetan espezie berdinak elkartzen dira.

Biosfera eta Hidrosfera

• Biosfera bizidunen populazio eta komunitateak bizi diren lurreko geruza da. GEZURRA. Biosferan faktore abiotikoak eta biotikoak daude.
• Ura Lur planetan baino ez da aurkitu,

Estalinismoa: SESB-en Bilakaera

Testuinguru Politikoa eta Ideologikoa

• Ideologia: Estalinismoa.
• Alderdi politikoa: KPSS (Alderdi Komunista).
• Burua: Stalin (Bigarren Mundu Gerraren ondoren).
• Sorrera: SESB (1922). Errepublikek autonomia zuten barne politikan, baina Alderdi Komunistaren kontrol zorrotza nagusitu zen.

Ekonomia eta Gizartea (1929 aurretik)

• Ekonomia: NEP (Politika Ekonomiko Berria) ezarri zen, askatasun ekonomiko txiki bat emanez, eta horrek hazkundea ekarri zuen.
• Gizartea: Burgesia suspertu zen, eta horrek gatazkak eragin zituen komunistekin boterea eskuratzeko prozesuan.

Erregimen Totalitarioaren Ezarpena (1929tik aurrera)

• Metodoa: Komunisten arteko enfrentamenduak eta erregimen totalitarioaren ezarpena.
• Politika: Stalinek botere guztia eskuratu

1. Alfred Wegener eta kontinenteen mugimenduaren frogak

Alfred Wegenerrek lau froga nagusi aurkeztu zituen kontinenteen jitoaren teoria babesteko: geografikoak, geologikoak, paleoklimatikoak eta paleontologikoak.

Froga paleoklimatikoak

Zenbait harri sedimentario klima-baldintza jakin batzuetan baino ez dira sortzen; esaterako, tillitak klima glaziarretan baino ez dira sortzen. Gaur egun harri horiek sakabanatuta daude, baina kontinenteak lotuz, antzinako eremu polarra liratekeena eratzen dute.

Froga paleontologikoak

Espezie eta garai bereko fosilak gaur egun banatuta dauden kontinenteetan aurkitu dira. Horrek erakusten du organismoak bizi ziren garaian kontinenteak elkartuta zeudela.

2. Plaken mugak: Eraikitzaileak eta suntsitzaileak

Plaken mugak...

1. Gerra Hotzaren Hasiera

1947 eta 1991 urteen artean nazioarteko harremanetan bizi izandako tentsio-egoerari deitu zitzaion Gerra Hotza.

Mundua elkarren aurkako bi bloketan banatuta:

• Mendebaldeko Blokea (Kapitalista):
  • Sistema politiko demokratikoa defendatzen zen.
  • Ekonomia kapitalista.
  • EEBBren aldekoak ziren.
• Ekialdeko Blokea (Komunista):
  • Sistema politiko totalitario marxista.
  • Ekonomia planifikatua.
  • Sobietar Batasunaren aldekoak.

Gerra Hotzaren hasiera Bigarren Mundu Gerraren amaieraren ondorio bat izan zen, Aliatuen arteko lankidetza ezinezkoa egin baitzen.

Gertaera nagusiak:

• 1947: Superpotentzien arteko tentsioak hasi ziren, Gerra Hotzari hasiera emanez.
• 1989: Berlingo Harresia erori zen. Estatu Batuetan George Bush zen presidentea, eta Sobietar Batasunean

NOR-NORI aditzak

• Niri prakak apur dakizkidake.
• Zuri azterketa txarto irten dakizuke, nahiz eta asko ikasi.
• Nori gerta dakioke horrelakorik?
• Zuei orriak gal dakizkizueke.
• Langileari lana amai dakioke.
• Oso larri dago, edozein momentutan hil dakidake niri.
• Irakasleari fotokopia madarikatu hauek buka dakizkieke.
• Edonori zula dakioke gurpila autobide zahar honetan.
• Ume txikiari puxikak apur dakizkioke.
• Zuen gurasoei gezurra irudi dakieke zuek egin duzuena.
• Horrela gastatzen baduzue, ura berehala amai dakizueke.
• Zuri ezin dakizuke ezer esan! Beti haserretzen zara!

NOR-NORI-NORK aditzak

• Langileak ugazabari soldata-igoera eska diezaioke.
• Umeek amari opari polita elkar diezaiokete.
• Zuek ezin diezadakezue niri horrelako gezurrik konta!
• Patxik irakasleari hitz egiteko

SESB eta Herri Demokraziak

Desestalinizazioa

1953an Stalin hil ondoren, Nikita Jruschov presidenteak prozesu honi ekin zion. Botere gehiegikeriak eta aurreko garaiko nortasuna goraipatzea gaitzetsi zuen, eta nolabaiteko adierazpen askatasuna ahalbidetu zuen.

Herri demokrazia

Erdialdeko eta Ekialdeko Europan herri demokraziak ezarri zituzten, SESBek kontrolatuta. Sobietarren aldeko erakundeak bultzatu zituen eta independentzia lortzeko ahalegin oro erreprimitu zuen.

Ekonomia

• Helburua: Industria astuna, nekazaritza eta zerbitzu publikoak mekanizatzea.
• Ezarritako programa: Sobietarren presioaren ondorioz, nazionalizazioak eta nekazaritza erreforma.
• Emaitzak: Ekonomia urria; ondorioz, herrialde horietako gizarteak ez zuen mendebaldeko bizi-maila lortu: