Gerra Hotza: Bloke Kapitalista eta Komunistaren arteko Tentsioa

1. Gerra Hotzaren Hasiera

1947 eta 1991 urteen artean nazioarteko harremanetan bizi izandako tentsio-egoerari deitu zitzaion Gerra Hotza.

Mundua elkarren aurkako bi bloketan banatuta:

• Mendebaldeko Blokea (Kapitalista):
  • Sistema politiko demokratikoa defendatzen zen.
  • Ekonomia kapitalista.
  • EEBBren aldekoak ziren.
• Ekialdeko Blokea (Komunista):
  • Sistema politiko totalitario marxista.
  • Ekonomia planifikatua.
  • Sobietar Batasunaren aldekoak.

Gerra Hotzaren hasiera Bigarren Mundu Gerraren amaieraren ondorio bat izan zen, Aliatuen arteko lankidetza ezinezkoa egin baitzen.

Gertaera nagusiak:

• 1947: Superpotentzien arteko tentsioak hasi ziren, Gerra Hotzari hasiera emanez.
• 1989: Berlingo Harresia erori zen. Estatu Batuetan George Bush zen presidentea, eta Sobietar Batasunean Mikhail Gorbatxov.
• 1991: Sobietar Batasuna desegin zen.

1.1 Gerra Hotzaren Ezaugarriak

Gerra Hotzak ezaugarri hauek izan zituen:

• Sistema Bipolarra: Mundu osoa tentsio-egoeran mantentzen zuen sistema bat eratu zen.
• Armamentu-norgehiagoka: Bi superpotentzien suntsitzeko ahalmena handitu zen.
• Superpotentziek beren eragin-eremua mugatu zuten.
• Propaganda eta Pertsuasioa: Bi superpotentziek propaganda eta pertsuasioa erabili zituzten beren eragin-eremuak sendotzeko eta batzeko.
• Beldurraren Politika: Gerra pizteko beldurraren politika zela eta, tentsio handiko uneak eta une lasaiagoak txandakatu ziren.
• Intentsitate Handiko Gatazkak: Lehiakideak bi blokeetako batean kokatuta konpontzen ziren gatazkak.
• Espioitza eta zerbitzu sekretuak garatu ziren.

2. Gerra Hotzeko Blokeak

2.1 Mendebaldeko Blokea (Kapitalista)

Europako herrialde gehienetan Estatu Batuak nagusitu ziren, sistema politiko demokratikoak eta merkatu-ekonomia ezarriz. Hiru ardatz nagusitu ziren:

2.1.1 Truman Doktrina edo Euspen-doktrina

Mendebaldeko Europan elikagai, erregai, ekonomia eta finantza-sistema eskasia zegoen, eta komunismoa sartzeko arriskua handia zen. Estatu Batuetako presidente Trumanek komunismoari eusteko programa bat jarri zuen martxan, laguntza ekonomikoaren bidez.

2.1.2 Europa Suspertzeko Programa (Marshall Plana)

Europako ekonomia suspertzeko laguntza-plan bat zen. Europako 17 herrialderi eman zien laguntza. Espainia kanpo geratu zen.

2.1.3 Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea (NATO)

1949an Washingtonen sinatua. Helburua defentsarako aliantza militarra izatea zen, Mendebaldeko mundua erasoetatik babesteko.

2.2 Ekialdeko Blokea (Komunista)

Sobietarren blokean osatutako Europako herrialdeak: Errumania, Hungaria, Txekoslovakia, Polonia, Bulgaria eta Alemaniako Errepublika Demokratikoa.

Ezarritako erregimen politikoei herri-demokrazia esaten zitzaien.

Herrialde horien gaineko nagusitasuna sendotzeko, Sobietar Batasunak taktika ekonomiko eta militar bikoitza erabili zuen:

2.2.1 Elkarren Laguntza Ekonomikorako Kontseilua (Comecon)

• 1949an sortua.
• Helburu nagusia herrialde kideen ekonomia planak koordinatzea eta elkarri laguntzeko sistema bat adostea zen.

2.2.2 Varsoviako Ituna

• 1955ean sinatua.
• Babes militarra bermatzeko sortu zen.

Geroago, beste herrialde batzuk ere sartu ziren erregimen komunistan, hala nola Txina, Korea eta Vietnam.