Hasiera / Apunteak /

DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Poesia eta Literaturaren Oinarrizko Kontzeptuak

Gaztelania5,87 KB

Metrika eta Hots Fenomenoak

Konputu silabikoa bertsoaren barnean gertatzen diren 3 fenomeno fonikoren bidez ikusten da:

  • Sinalefa: Hitz baten azken silaba eta hurrengoaren hasierakoa silaba bakar batean ahoskatzean datza. Hau gertatzen da hitz bat bokalarekin amaitzen denean eta hurrengoak bokalarekin hasten denean; bi silaba bateko bezala portatzen dira.
  • Dieresia: Diptongo bateko bokalak silaba ezberdinetan ahoskatzean datza, eta batzuetan dieresi ikurrarekin markatzen da.
  • Sineresia: Dieresiaren kontrako fenomenoa da; hiatoa osatzen duten bokalak silaba bakarrean ahoskatzean datza.

Bertso Mota Neurriaren Arabera

  • Arte txikikoak: 2 eta 8 silaba metrikor artekoak dira.
  • Arte nagusikoak: 9 silaba metrikor edo gehiago dituzte.
    • Bertso konposatuak: 12 silaba
...
Jarraitu irakurtzen "Poesia eta Literaturaren Oinarrizko Kontzeptuak" »

Musika Klasikoaren Generoak: Instrumentalak eta Ahozkoak

Musika4,14 KB

Musika Klasikoaren Generoak

Musika Instrumentala

Concerto Grosso

Instrumentuak: bakarlariaren eta orkestraren arteko eztabaidan datza. 2 edo 3 izan daitezke (bikoitza, hirukoitza). Hiru aldi ditu: azkarra, geldoa, azkarra. Concerto grosson bakarlari bat izan beharrean talde bat aritzen da. Barrokoan (XVII-XVIII. mendeak) garatu zen. Adibidea: "Las 4 estaciones", Primavera (1. mugimendua), A. Vivaldi.

Sonata

Sonata: instrumentu 1 edo 2 gehienez eginda, 3 edo 4 denboraz osatuta.

  • Geldoa - Azkarra
  • Azkarra - Geldoa - Azkarra
  • Azkarra - Geldoa - Motela - Azkarra

Hasieran musika-formei sonata deitzen zitzaien. Bach-en semea izan zen sonatari gaur egun ezagutzen zaion forma eman zionetako bat. Adibidea: "Claro de Luna", L. V. Beethoven.

Sinfonia

Sinfonia: orkestrarako...

Jarraitu irakurtzen "Musika Klasikoaren Generoak: Instrumentalak eta Ahozkoak" »

Trobadoretako poesia: jatorria, ezaugarriak eta generoak

Beste atzerriko hizkuntzak5,46 KB

Trobadoretako poesia: jatorria eta ezaugarriak

Egia-gezurra ariketa honetan, dokumentuak poesia trobadoreskaren jatorria, ezaugarriak, generoak eta amor cortés kontzeptua azaltzen ditu. Erantzun zuzenak eta arrazoiak zerrenda honetan jarri dira.

1. Jatorria eta testuingurua

  1. Egia: La poesia trobadoresca aparegué a finals del segle XI.

  2. Egia: La poesia trobadoresca nasqué a Occitània.

  3. Gezurra: La poesia trobadoresca no fou la primera manifestació culta en una llengua romànica.

  4. Gezurra: La poesia provençal fou la més important d’Europa des del segle XI al XIII.

  5. Gezurra: Occitània es troba al nord d’Itàlia.

  6. Gezurra: El provençal serà la llengua que farà servir la poesia culta en els territoris de parla catalana a partir del segle XIII.

2.

...
Jarraitu irakurtzen "Trobadoretako poesia: jatorria, ezaugarriak eta generoak" »

Giza Gorputzaren Antolaketa Mailak eta Zelularen Egitura

Biologia2,7 KB

1. Antolaketa-mailak

Gizakiak gero eta konplexuagoak dira, eta hainbat mailatan antolatzen dira:

  • Organismo-maila
  • Aparatu eta sistema-maila
  • Organo-maila
  • Ehun-maila
  • Zelula-organuluak
  • Maila molekularra
  • Maila atomikoa: oxigenoa, nitrogenoa...
  • Maila subatomikoa: neutroiak, protoiak...

2. Bioelementuak eta Biomolekulak

  • Ura: Ez-organikoa (H2O). Zelulen erreakzio kimikoen ingurunea da, gorputzeko tenperatura erregulatzen du eta substantziak garraiatzen ditu.
  • Gatz mineralak
  • Gluzidoak: Organikoak (adibidez, glukosa). Funtzio energetikoa eta egiturazko funtzioa dituzte.
  • Lipidoak: Organikoak (gantz-azidoak eta glizerola). Egiturazko funtzioa, funtzio isolatzailea eta erreserba-funtzioa betetzen dituzte.
  • Proteinak: Organikoak (aminoazidoak). Egiturazko funtzioa eta garraio-
...
Jarraitu irakurtzen "Giza Gorputzaren Antolaketa Mailak eta Zelularen Egitura" »

Canigó de Verdaguer: Natura, Història i Patriotisme Català

Beste atzerriko hizkuntzak2,44 KB

Canigó (1885)

Les seves dues composicions més conegudes són dos extensos poemes: L'Atlàntida (1877) i Canigó (1885). En tots dos, la natura té un gran protagonisme i se centren en dos paisatges fabulosos, rics en llegendes i esdeveniments. Una altra característica comuna és la grandesa dels sentiments i l'acumulació de fets narratius.

Un poema èpic patriòtic

És un poema èpic de caràcter patriòtic, ambientat a la Catalunya medieval, on es descriuen els orígens de la Catalunya cristiana i les lluites contra els sarraïns. S'estructura en dues parts:

  • Dotze cants: situats al voltant de l'any 1000, narren les aventures de Guifré el Pilós, Tallaferro, i del seu fill Gentil. Aquest abandona la lluita contra els sarraïns perquè s'enamora
...
Jarraitu irakurtzen "Canigó de Verdaguer: Natura, Història i Patriotisme Català" »

Energia: oinarriak, motak, kontserbazioa eta iturriak

Teknologia3,87 KB

Energia

Energia.

Zer da energia?

Energia sistema material batek bere barruan edo beste sistema batean aldaketak sortzeko duen gaitasuna da.

Energiaren ezaugarria

Energiaren bi ezaugarri nagusi daude: bihurgarria da eta kontserbatu egiten da. Edozein aldaketa fisiko edo kimikotan, energia ez da sortzen ez suntsitzen: aldatu baino ez da egiten.

Sistemen arteko energia-trukea

Beroa eta lana ez dira energia-formak, sistema materialen (edo gorputzen) artean dabilen energia baizik. Beroaren bidez edo lanaren bitartez transferitzen da.

Energia motak

Energia mekanikoa

Em = Ec + Ep

Energia zinetikoa

m masa duen gorputz baten energia zinetikoa, Ec, gorputz horrek higitzeagatik duena da, hau da, azkar (v) higitzearen ondorioz duena.

Ec = ½ · m · v²

Energia potentzial

...
Jarraitu irakurtzen "Energia: oinarriak, motak, kontserbazioa eta iturriak" »

Euskal Gramatika: Modu, Helburu eta Kausa Perpausak eta Euskal Hiztegiaren Oinarriak

Beste atzerriko hizkuntzak3,45 KB

Euskal Gramatika: Modu, Helburu eta Kausa Perpausak

Euskal gramatikan, modu perpausak ekintza nola gertatzen den adierazten duten menderakuntza perpausak dira. Adibidez: -(e)n bezala, -(e)n moduan, -(e)n legez/eran/gisan.

Helburu perpausak

Helburu perpausak, berriz, ekintzaren asmoa edo xedea azaltzen dute. Adibideak: -(e)n, -t(z)era, -t(z)eko, -t(z)eko asmotan, -t(z)ekoetan, -t(z)eagatik, -t(z)earren.

  1. Afaltzekotan
  2. Ateratzearren
  3. Gogaitzeko
  4. Erostera

Hitz-mailegu motak

Kalkoak

Hizkuntz baten esamoldeak ordezteko, beste hizkuntza batetik hartutako hitzak (erderakadak). Adibidez: faltan bota.

Hitz arrotzak

Erromantzetatik hartutako atzizkiak

Adibidez: buruta_zio.

Hitz osoak

Edozein hizkuntzatik hartutako hitzak. Adibidez: informatika.

Kultura-erroak

Latinetik eta...

Jarraitu irakurtzen "Euskal Gramatika: Modu, Helburu eta Kausa Perpausak eta Euskal Hiztegiaren Oinarriak" »

Biblia Santua: Liburuen Zerrenda Osoa eta Laburtzapenak

Erlijioa2,91 KB

Pentateukoa

11. Kroniketako liburuak (2) (1 Kro eta 2 Kro)

22. Ezekiel (Ez)

34. Zakarias (Za)

1. Hasiera (Has)

12. Esdras (Esd)

23. Daniel (Dn)

35. Malakias (Ml)

2. Irteera (Ir)

13. Nehemias (Ne)

24. Oseas (Os)

Olerki eta jakituriazko liburuak

3. Lebitarren liburua (Lb)

14. Tobias (Tb)

25. Joel (Jl)

36. Job (Jb)

4. Zenbakiak (Zen)

15. Judit (Jdt)

26. Amos (Am)

37. Salmoak (Sal)

5. Deuteronomioa (Dt)

16. Ester (Est)

27. Abdias (Ab)

38. Esaera Zaharrak (Es)

Liburu historikoak

17. Makabearren liburuak (2) (1 M eta 2 M)

28. Jonas (Jon)

39. Kohelet (Koh)

6. Josue (Jos)

Profeten idazkiak

29. Mikeas (Mi)

40. Kantarik Ederrenak (Kt)

7. Epaileak (Ep)

18. Isaias (Is)

30. Nahun (Na)

41. Jakinduria (Jkd)

8. Rut (Rt)

19. Jeremias (Jr)

31. Habakuk (Hab)

42. Ben Sirak (Si)

9. Samuelen liburuak

...

Jarraitu irakurtzen "Biblia Santua: Liburuen Zerrenda Osoa eta Laburtzapenak" »

Euskal aditzaren forma sintetikoak: oraina eta iragana

Beste atzerriko hizkuntzak5,05 KB

Euskal aditz sintetikoaren paradigmak

Oraina                                                  Iragana

Na    za     t(da)                          nintz    za          T(da)         n
Ha    za     k/n                          hintz    za          K/N         n
De    za     --                           --      za           --          n
Ga it za     gu                       gintz   za          gu            n
Za it  za     zu                        zintz   za           zu           n
Za it za te zue                          zintz   za         zue   le     n
D  it  za     te                            za           ie     le    n


Oraina                                                   Iragana

                  T(
...
Jarraitu irakurtzen "Euskal aditzaren forma sintetikoak: oraina eta iragana" »

Hizkuntzalaritza eta Literatura Klasikoaren Oinarriak: Hizkuntza, Dialektoak eta Antzinako Greziako Antzerkia

Gaztelania3,65 KB

Hizkuntzalaritzako oinarrizko kontzeptuak

Hizkuntza: komunitate bateko hiztunek elkarrekin komunikatzeko erabiltzen dituzten tresnak.
Dialektoa: hizkuntza baten aldaera.
Ama hizkuntza: jaiotzetik familiatik jasotzen den hizkuntza.
Hizkuntza ofiziala: estatu batek onartzen eta babesten dituen hizkuntzak.
Hizkuntza maioritarioa edo handia: gehiengoak hitz egiten duen hizkuntza.
Hizkuntza minoritarioa edo txikia: hiztun kopuru txikia duen hizkuntza.
Hizkuntza gutxitua edo minorizatua: ofiziala ez dena edo baztertuta dagoen hizkuntza.
Diglosia: lurralde batean hizkuntza bat funtzio guztietarako erabiltzen den egoera, eta bestea funtzio mailakoetarako soilik.
Hizkuntza homogeneizazioa: hizkuntza bat nagusitzea eta bestea desagertzea edo ahultzea.
Hizkuntza
...
Jarraitu irakurtzen "Hizkuntzalaritza eta Literatura Klasikoaren Oinarriak: Hizkuntza, Dialektoak eta Antzinako Greziako Antzerkia" »