Musika Klasikoaren Generoak: Instrumentalak eta Ahozkoak

Musika Klasikoaren Generoak

Musika Instrumentala

Concerto Grosso

Instrumentuak: bakarlariaren eta orkestraren arteko eztabaidan datza. 2 edo 3 izan daitezke (bikoitza, hirukoitza). Hiru aldi ditu: azkarra, geldoa, azkarra. Concerto grosson bakarlari bat izan beharrean talde bat aritzen da. Barrokoan (XVII-XVIII. mendeak) garatu zen. Adibidea: "Las 4 estaciones", Primavera (1. mugimendua), A. Vivaldi.

Sonata

Sonata: instrumentu 1 edo 2 gehienez eginda, 3 edo 4 denboraz osatuta.

• Geldoa - Azkarra
• Azkarra - Geldoa - Azkarra
• Azkarra - Geldoa - Motela - Azkarra

Hasieran musika-formei sonata deitzen zitzaien. Bach-en semea izan zen sonatari gaur egun ezagutzen zaion forma eman zionetako bat. Adibidea: "Claro de Luna", L. V. Beethoven.

Sinfonia

Sinfonia: orkestrarako sonata handi bat bezala definitzen da. XVIII. mendearen erdian sortua, 4 denboraz osatua: Azkarra - Geldoa - Moderatua - Azkarra. Adibidea: "Sinfonia", L. V. Beethoven.

Sinfonia Korala sinfoniaren aldaera da, ahotsa gehitua (XIX. mendea). Beethoven sortzaile emankorra izan zen. Adibidea: "9. Sinfonia", L. V. Beethoven.

Musika Ahozkoa

Kantata

Kantatak: genero profano moduan sortu ziren eta gela aristokratikoetan interpretatzeko pentsatuak zeuden. Eliza protestanteetako musikariek obra erlijioso bihurtu zituzten. Bi kantata mota desberdin daude. Kantata profanoek edozein gai erabil dezakete, instrumentuak agertuz (forma nahasia sortuz). Adibidea: "Cantata Nº 147", J. S. Bach.

Oratorioa

Oratorioa: iraupen handikoa, koroarentzat, orkestrarentzat eta bakarlariarentzat idatzia. Eduki erlijiosoa eta asmo didaktikoa ditu. Antzinean antzeztu gabe interpretatzen zen; gaur egun kontzertu aretoetan interpretatzen da. Adibidea: "Oratorio de Navidad", J. S. Bach.

Meza

Meza: liturgia ospatzeko. Zati desberdinez osatua: Kyrie, Gloria, Sanctus, Agnus Dei... Beste mota bat Requiem da, hildakoentzat egina. Adibidea: "Requiem: Tuba Mirum", W. A. Mozart.

Zarzuela

Zarzuela: luzera handikoa eta antzezpen eszenikoa du. Jatorri espainiarra da, zati abestuak eta hitzezkoak txandakatzen dituena. Izena XVII. mende amaieran sortu zen, Fernando Infantea-ren garaian. XIX. mendean indar handiagoa hartu zuen. Bi mota nagusi ditu:

TXIKIA (genero chico): ekitaldi bakarrekoa. 1890etik aurrera hasi zen eta gaur egun arte irauten du.

• Sorozabal: "Katiuska", "La tabernera del puerto"
• Chueca: "La gran vía", "Agua, azucarillo y aguardiente"
• Bretón: "La verbena de la paloma"
• Chapí: "La revoltosa"
• Guridi: "El caserío"

HANDIA: hiru ekitaldiz osatua, zarzuela antzokian ematen zena. XX. mendean garapen handia izan zuen.

• Arrieta: "Marina"
• Barbieri: "El barberillo de Lavapiés"
• Serrano: "La canción del olvido"
• Vives: "Bohemios", "Doña Francisquita"

Opera

Opera: eduki profanoa du: pertsonaia mitologikoak, gerrak, maitasunak... (amaiera tragikoa askotan). Jatorria Italian dago. Alemaniako eta frantziar operak ere garrantzitsuak dira. Hasieran noblezientzat zen.

• Opera bufa: modu onean amaitzen da.
• Opera seria: amaiera tragikoa.

Operaren zatiak

• Obertura: antzezpena baino lehen interpretatzen den pieza. Obra zehar pieza nabarmena.
• Interludioa: instrumentuzko pieza, obertura baino laburragoa, ekitaldi batetik bestera banatzeko.
• Aria: ahozko interpretazioa. Pertsonaia bakar batek (protagonistak) interpretatzen du ahots ona erakusteko; ez du istoria aurrera eramaten. Sentimenduak eta sentsazioak adierazten ditu.