DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

O Alto Imperio

O Alto Imperio esténdese desde o comezo do principado de Octavio no 27 a.C. ata a chegada ao poder de Diocleciano (284 d.C.).

Augusto e a dinastía xulioclaudia

No ano 27 a.C. Octavio foi investido polo Senado cos títulos de augustus (traducíbel como «venerábel») e princeps. Augusto comezou o seu mandato cunha profunda alteración do equilibrio de poderes que mantivera a súa vixencia durante a República.

Ao mesmo tempo dedicou grandes esforzos a pacificar e diminuír os conflitos internos e tensións que se manifestaran nos últimos tempos, no que se chamou pax augusta. Para o príncipe, o fortalecemento do seu poder estaba necesariamente ligado á paz en Roma e, para ese mesmo fin, dotouse do imperium dos cónsules e da...

Fatalismoaren ustea

Bide bat dago zin dena gure patua (destinoa).

Ezin dugu ezer egin gure patuaren (destinoaren) aurka.

Zerbait egin dezakegu gure patuaren (destinoaren) aurka.

Fatalismoak ez du esan gure askatasunari buruz.

Ez gara batere askeak, dioen hori da fatalismoaren baieztapena.

Guztiz askeak bagara, dioen hori ere bai.

Ikusi dugun bezala

Mitoak beti izan dira gezurrak.

Biologiak ez dauka inolako zerikusirik mitoetan.

Biologiak zerikusi handia badauka mitoetan.

Ekintza bat etikoa izateko

Egilea askea ez da izan behar.

Egilea erantzulea izan behar da.

Aurreko bi esaldiak egiazkoak dira.

Determinismo biologikoaren ustea

Biologiak ez dauka zerikusirik egiten dugunarekin.

Ezin dugu ezer egin biologiaren aurka.

Zerbait egin al da biologiaren baldintzen...

Antoni Canals

Dominicà, narració. Frare valencià del qual no es conserven sermons, només traduccions amb finalitat per al seu apostolat (com De providentia de Sèneca, humanisme i prosa: Raonament fet entre Scipió e Aníbal). Compatibilitza religió i humanisme. Destaca pel seu amor als llibres i l'elegància de l'estil: humanista, amb idees clàssiques grecollatines. Fou deixeble de Sant Vicent Ferrer.

Sant Vicent Ferrer

Moralització de la conducta, llenguatge col·loquial, dominicà. Intel·lectual venerat com a sant que predicà la moral i la visió cristiana, així com la reforma dels costums i la corrupció. Els seus sermons (reflex fidel de l'ambient de la societat) ens han arribat gràcies als reportadors.

• Estil i llengua: Llenguatge

Kontratu nuluaren ondorioak

Kontratu nulua egiten denean, hasieran ez du ondoriorik sortzen. Ondorioz, kontratu nuluaren ondorioz izandako ondare-desplazamenduak itzuli behar dira.

Horren arabera, 1303. artikuluak kontratu onerosoei soilik begiratzen die, baina logikoki, kontratua doakoa bada, hartu duen alderdiak bakarrik itzuli behar du jasotakoa. Kontratu onerosoetan, kontratugileetako batek ez badu itzultzen, besteak ez du bere zorra itzuli behar (1308. art.).

Kontratugileetako batek ezin badu gauza itzuli, 1307. artikuluak ezartzen du "lortutako fruituak eta galdutako gauzaren balioa itzuli behar dituela, interesekin batera, galera gertatu zeneko unetik".

Salbuespenak

• 1304. artikulua: aberastasunak "ez duela sortzen kontratuaren truke jasotako

Espainiako arro hidrografikoak

Espainiako arro hidrografikoak: topografiak eta klimak hiru isurialde hidrografiko handi mugatzen dituzte.

a) Isurialde kantauriarra

Ipar-mendebaldean dago eta lurraldearen %4 hartzen du. Prezipitazioen erregulartasunak eta ugaritasunak (urtean 1.350 mm batez beste), gorabehera handirik gabeko tenperaturekin batera, ibai emaritsu eta erregularrak eragiten dituzte. Itsasotik hurbil dauden mendietan jaiotzen dira. Sorburutik kostaraino (100 km) garaiera-aldea handia denez (batzuetan 2.000 m), uholdeak ohikoak dira. Haran sakonak sortu dira, emariek eta aldapek uraren higatzeko gaitasuna areagotu dutelako.

Ibai nagusiak: Bidasoa, Deba, Ibaizabal, Sella, Nalón eta Navia.

b) Isurialde atlantikoa

Goi-lautadako ibai handiek...

1) Greziako arkitektura

A) Ezaugarriak

• Garrantzia: mendebaldeko arkitekturen eragina.
• Oinarrizko kontzeptuak: orekatua, simetrikoa, ordenatua, harmonizatua.
• Klasikotasuna: Gizakiaren neurria; Arkitrabe sistema.

B) Arkitektura ordenak

Doriarra, joniarra eta korintiarra (neurrien konbinaketaren oreka bilatuz).

Eraikuntza motak

Tenplua

• Greziako arkitekturako eraikin tipikoena.
• Aro arkaikoa.
• Jainkoaren etxetzat zuten greziarrek tenplua, haren irudia gordetzen baitzen barruan, eta apaiz gutxi batzuk baizik ez ziren hartan sartzen.
• Tenpluaren kanpoaldean ospatu ohi ziren kultuaren araberako zeremoniak.
• Pronaos: ataria.
• Naos: jainko edo jainkosaren estatua atau erreferentzia egokitzen zen gela.
• Opistodomos: tenplua oparituriko jainkoari egiten zitzaizkion eskaintzak.

Hiztegia: irakaskuntza, medikuntza eta dendak

Irakaskuntza

Irakaskuntza

• agenda escolar: eskola agenda
• asignatura: ikasgai
• bedel: eskola zain
• biblioteca: liburutegi
• bibliotecario: liburutegizain
• bien: ondo
• ciencias naturales: natur zientziak
• ciencias sociales: gizarte zientziak
• escáner: eskaner
• ética: etika
• examen: azterketa
• geografía: geografia
• gimnasio: kiroldegi
• guardería: haurtzaindegi
• historia: historia
• impresora: inprimagailu
• lengua castellana: gaztelania
• lengua extranjera: atzerriko hizkuntza
• lengua vasca: euskara
• literatura: literatura
• matemáticas: matematika
• matrícula: matrikula
• microscopio: mikroskopio
• música: musika
• notable: oso ondo
• ordenador portátil: eskuko ordenagailu
• clase: gela
• colegio: ikastetxe
• curso escolar: ikasturte
• dirección: zuzendaritza
• director:

Euskarako Deklinabidea

Causa: Mugagabea | Mugatu SG | Muhatu PL

NOR: - | -A | -AK

NORK: EK | AK | EK

NORI: RI | ARI | EI

NOREN: REN | AREN | EN

NOREKIN: REKIN | AREKIN | REKIN

NORENTZAT: RENTZAT | ARENTZAT | ENTZAT

NON: TAN | EAN | ETAN

NONDIK: ETATIK | ETIK | ETATIK

ZERTAZ: EZ | AZ | EZ

NORAINO: ETARAINO | ETAINO | ETARAINO

NORANTZ: ETARANTZ | ERANTAZ | ETARANTZ

NONGO: ETAKO | EKO | ETAKO

NORAKO: ETARAKO | ERAKO | ETARAKO

NORA: ETARA | ERA | ETARA

NORENGANA: RENGAN | ARENGAN | ENGAN

NORENGANDIK: RENGANDIK | ARENGANDIK | ENGANDIK

NORENGANA: RENGANA | ARENGANA | ENGANA

NORENGANO: RENGAINO | ARENGANO | ENGAINO

NORENGANTZ: RENGARANTZ | ARENGARANTZ | ERENGARANTZ

NORENGANAKO: RENGANAKO | ARENGARAKO | ERENGARAKO

ARENGANDIK: RENGANDIK | ARENGANDIK | ERENGANDIK

Aditzak:

Gabriel Aresti eta Euskararen Literatura Batasuna

Gabriel Aresti izena beti agertuko da euskararen literatura batasunarekin.

Literatura mundua aldatzeko gaia zela uste ez idatziz zuen Gabriel Arestik eta bere lanak garrantzi handia hartu zuen, poesiaren eta antzerkiaren bidez bere ideiak gizarteratuz ituelarik frankismoaren aurka eta frankismoak eraikitako gizarte moldeen aurka.

Euskaltzaindian ere, euskara batuaren inguruko eztabaidetan parte hartu zuen, Arantzazuko bilkuran, sektore tradizionalista itxienaren aurrean batuaren aldeko aldarrikapen sutsua eginez. Horregatik, baita gizarte gaiekikobere ikuspegi aurrerakoiagatik eta bere euskaldun berri izaera harro aldarrikatzeagatik, oso gaizki hartu zuten sektore horiek.

Gazteek ez zekiten euskaraz...

Garraioa

Garraioa deritzo pertsonak, lehengaiak, energia eta landutako produktuak alde batetik bestera eramateari. Joan-etorriak non egiten diren, hainbat garraio sistema daude: lehorrekoa, itsasokoa, ibaietakoa, airekoa eta hodi nahiz kable bidezkoa.

• Garraiobideak: gizakiak gauzak garraiatzeko erabiltzen dituen ibilgailu mekanikoak: automobila, kamioia, trena, itsasontzia, etab.
• Azpiegiturak: gauzak garraiatzeko behar diren ekipamenduak: errepideak, autobideak, trenbideak, portuak, aireportuak, etab.

Garraio mota nagusiak

• Aire garraioa: hegazkina eta aireportua.
• Errepideko garraioa: kotxea eta autobidea.
• Trenbideko garraioa: trena eta geltokia.
• Hodi eta kable bidezko garraioa: petrolio-hodia eta kableak.
• Ibaietako garraioa: barkua eta portua.
• Itsas