Biologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Fixismoa: Eboluzioaren Ukapena

Fixismoaren aitzindariak Lineo eta Cuvier izan ziren. Lineok izaki bizidunen sailkapen bat proposatu zuen, espezieak eta generoak bereiziz. Fixismoak espezieen aldakortasun eza defendatzen du, espezie guztiak sorkuntzatik berdinak eta independenteak direla baieztatuz. Fixismoak erlijioarekin bat egiten du (EEBB).

Lamarckismoa: Erabileraren eta Deserabileraren Legea

Lamarckismoaren arabera, izaki bizidunak eboluzionatu egin dira ingurunera moldatzeko. Moldaketa horretan, gehien erabiltzen diren organoak garatu egiten dira, eta gutxien erabiltzen direnak, berriz, atrofiatu egiten dira. Funtzioak organoa sortzen du. Lortutako ezaugarri edo egokitzapen berriak ondorengoetara transmititzen dira, herentziaren bidez. Hominido...

Heteropolisakaridoak

Animaliak

Heteropolisakaridoak animalietan, gutxienez 2 MN motaz osatuak eta askotan eratorriak. Glukosaminoglukosanoak ere deituak, aminoazukreen NAG eta azido uronikoen eratorriak direlako.

Mukopolisakaridoak

• Heparina: PS konplexua eta hondar sulfatatu ugari. Antikoagulatzaile naturala arteria eta zaindu paretetan metatua. Oso ugaria izainongan.
• Kondroitina: Ugaria kartilago, kornea eta hezurretan.

Landareak

Hemizelulosa

Metil-D-galaktosamikoz eta beste MN batzuez osatua. Zelulosarekin batera landareen zelula-pareta osatu. Propietate gehigarria elikagaigintzan, marmeladak egiteko erabiltzen da: sagarretan, madarietan, aranetan.

Agaragar

Alga gorrietan ugaria, D eta L-galaktosaz eta hondar sulfatu ugari. Propietateak: gelifikatzailea....

Proteinak: Loturak eta Propietateak

Lotura Peptidikoak

Aminoazidoak lotzen dituen lotura kobalenteari, lotura peptidiko esaten zaio. Lotura peptidikoan aminoazido baten alde azidoa eta bestearen amino taldea lotzen dira, dagokion ur molekula askatuta. Lotura peptidikoak bi aminoazido elkartzen baditu, dipeptidoa izango dugu. Dipeptidoa aminoazido gehiagorekin elkartzen bada, katea luzatuz, polipeptidoa izango dugu. Edozein polipeptido idatzi behar dugunean, amino talde aske (-NH₃⁺) ezkerrean eta karboxilo talde askea (-COO⁻) eskuinean jarriko ditugu, beti. Kate polipeptidikoa gero eta luzeagoa, gero eta konplexuagoa izan daiteke, proteina osatu arte.

Proteinen Propietateak

Espezifikotasuna

Nabarmenena da. Proteina berberak dituzten bi organismo...

Gaixotasun Tumoralak eta Minbizia

1. Tumoreak

   Antolatu gabeko ehun-masa. Gehienak tumore onberak dira, hau da, sortzen diren lekuan garatzen dira, haien zelulak ez direlako handik mugitzen. Kirurgiaren bidez erauzten dira.

2. Minbizia (Tumore Gaiztoak)

   Tumore gaiztoen zelulak tumorea sortu den lekutik mugitzen dira eta beste tumore batzuk sortzen dituzte gorputzeko beste leku batzuetan. Bi ezaugarri nagusi ditu: metastasia eta inbaditzailetasuna.

3. Genetika eta Minbizia

   Mutazioak gerta daitezke, eta ausaz gertatzen dira. Faktore hauek mutazioak eragiteko arriskuak dira:

   • Tabakoaren kearen substantzia kimikoak.
   • Gehiegizko eguzki erradiazioak.
   • Zenbait infekzio biral.

4. Minbiziaren Tratamendua

   Tratamendu nagusiak:

   • Kirurgia
   • Erradioterapia
   • Kimioterapia
   • Hormona tratamenduak
   • Inmunoterapia

5. Prebentzioa

   • Alkoholik

Antolakuntza Mailak

Bizitza Funtzioak

1. Nutrizioa: organismoak kanpotik hartzen dituen elikagaiak eraldatu eta mantenugai bihurtzea.
2. Erlazioa: organismo batek bere ingurumenarekin erlazionatzeko duen gaitasuna

Neutralizazioa

O: Azidoak eta baseak elkar neutralizatzen dute. Azidoa + Basea → Gatza + Ura.

M:

• Erlentmeyer matrazea
• Ontzi bat
• Pipeta eta xurgagailua
• Espatula
• Azido nitrikoa
• Berun (II) ioduroa

P: Hartu pipetaz 0,5 ml azido nitriko eta isuri erlenmeyer batean. Gehitu ura txorrotatik eta bi tanta metiloranjarekin gorri jarriko da. Gehitu espatulaz berun (II) ioduro solidoa eta irabiatu. Behin neutralizatuta, kolorea aldatuko da. Bota hondakinak harraskatik ur ugariz.

Erlenmeyer matrazea

Erreakzioetarako ontzia da. Pareta konikoak ditu, bueltak ematean irabiatzeko eta likidoa ez ateratzeko. Ontzia berotu eta estal daiteke.

Pipeta

Bolumena neurtzeko erabiltzen da.

Iodoaren sublimazioa

O: Iodoa, presio arruntean ere, sublimatu egiten da.

M:

• Ontzi bat
• Erloju-beira
• Espatula
• Berotze-

Nitrogenoaren eta Fosforoaren Zikloak

Nitrogenoaren zikloa:

1. Bakterio batzuek nitrogeno atmosferikoa hartu eta landareek asimilatzeko moduko nitrato bihurtzen dituzte.
2. Fotosintesiaren bidez, landareek nitrogenoa eransten dute eta konposatu organikoak osatzen dituzte.
3. Lurzoruko bakterio nitrifikatzaileek nitritoak nitrato bihurtzen dituzte.
4. Amaieran, bakterio desnitrifikatzaileek lurzoruko nitratoak erabiltzen dituzte bere metabolismoan eta atmosferara itzultzen den N₂ sortzen dute.

Fosforoaren zikloa:

1. Fosforo gehiena itsasoko sedimentuetan dago. Higatzean, fosfatoak askatzen dira, eta landareek erabili eta beren materia organikoan sartzen dituzte.
2. Elikadurari esker, ekoizleak eta kontsumitzaileak hiltzean, hondakinak deskonposatzaileek deskonposatzen

Zergatik errefusatzen du organismo batek beste organo bat?

Zergatik errefusatzen du organismo batek beste banako bateko organo bat? Nola egin aurre errefusei praktika klinikoan? Transplantaturiko organoaren histokonpatibilitate-antigenoak eta organo hori hartuko duen indibiduoaren histokonpatibilitate-antigenoak berdinak ez badira, hartzailearen sistema immunitarioak antigeno horiek ez ditu onartuko eta horien aurka erreakzionatuko du, errefusa sortuz. Erreakzio hori espezifikoa bada, erantzun humorala eta zelularra gertatuko da, eta ez-espezifikoa bada, makrofagoak, NK zelulak... hartuko dute parte errefusa egiteko.

Errefusari aurre egiteko moduak

Errefusei aurre egiteko, transplantea egin baino lehen histokonpatibilitate probak egin behar dira...

Proiektua: Kamioiaren Deskarga Sistema Pneumatikoa

Deskribapena: Langileak "P1" eta "P2" kamioiaren barruan daude. "P2" eta "P4" kanpoan kokatuta daude. Sistema honen funtzionamendua honako hau da:

1. Langileak "P1" edo "P2" sakatzen badu, presiodun airea 3/2 balbulatik gora joango da, EDO balbulara iritsiz.
2. Ondoren, airea zilindrora sartuko da, zurtoina irtetea eraginez. Horrela, kamioian dagoen hondarra deskargatu ahal izango da.
3. Jarraian, langileak "P3" edo "P4" sakatuko du. Presiodun airea 3/2 balbulara helduko da, eskuineko EDO balbulara iritsiz.
4. Airea zilindro barrura sartuko da, zurtoina barrura sartzea eraginez. Kamioia prest geratzen da beste karga bat hartzeko.

Proiektua: Zilindroaren Kontrol Pneumatikoa Abiadura Erregulazioarekin

Deskribapena:

Bioteknologia: Zer da eta zertarako balio du?

Bioteknologia izaki bizidunetan oinarritzen den teknologia mota da. Bioteknologiak organismoak (mikroorganismoak, batez ere) erabiltzen ditu gizakiarentzat onuragarriak diren produktuak edo zerbitzuak eskuratzeko. Aplikazioak ditu nekazaritzan, farmazia-industrian, elikagaien zientzietan, medikuntzan eta ingurugiroan.

Karl Ereky hungariar ingeniariak estreinakoz erabili zuen hitza 1919an. Bioteknologia hainbat zientziatan oinarritzen da: mikrobiologian, biokimikan, genetikan, botanikan eta ingeniaritza puruan, esaterako. Mikroorganismoak erabiltzen ditu haiengandik etekin industriala lortzeko. Bioteknologia barruan bi atal edo sasoi erabat ezberdin bereizten dira: Bioteknologia tradizionala edo klasikoa...