Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Edgar Allan Poe

Olerki narratiboak, lanen sormenaren azterketa; beldurra erabiltzen zuen, beldur gotikoa batez ere.

• “Timur Lang” → Pertsonaia erromantikoa.
• “Belea” → Heriotzaren eta zoritxarraren sinboloa; musikaltasuna, errima bertso-erdian ere bai.
• “Ulalume” → Maitearen mamua hilobiraino.
• “Annabel Lee”

Parnasianismoa

Leconte de Lisle

• “Arteagatiko artea” → Arteak ez du ezer behar justifikatzeko.
• “Antzinako poemak” → Antzinatasun grekoa eta indiarra.
• “Poema barbaroak” → “Kondorraren ametsa”.

Théophile Gautier

• “Bolizko dorrea” → Bolia = letaginek daukaten materia (marfila).
• “Esmalteak eta kameuak” → Kameuak = eraztunak gordetzeko kutxatilatxoa...
• “Arteagatiko artea” → Poesia formalista, materialista

Almeida Garret

Bizitza: 1799 (Porto) - 1851 (Lisboa). Portugaltik urrun egoteak sortutako larritasuna, nahiz eta kultura zabaltzeagatik pozik egon. Sentiberatasun eta inspirazio erromantikoa. Portugal-erromantizismoaren egile inauguralа.

Lana

Viagens na minha Terra liburuaren testuingurua: Gerra zibila absolutistekin eta liberalekin, Napoleonen inbasioak, absolutismoa eta liberalismoaren arteko borrokak.

Bidaiak

• 1) Lisboatik Santarémera egindako bidaia.
• 2) Bidaia sentimentala: Joaninharen istorioa.
• 3) Bidaia imaginarioak: narratzailearen iragana eta testuinguru historikoaren gaineko hausnarketa eta kritikak.

Hitz-gakoak

• "Minha" determinatzaile posesiboa: jabetza sentimendua, intimitate-harremana, diskurtsoaren izaera subjektiboa eta narratzailearen

Neolitoa Prehistoriako aldia da, non gizakiek bilatzaile-biltzaileetatik elikagai-ekoizleetara igaro baitziren. Aldaketa horiek hain sakonak izan ziren, non historialariek neolitoko iraultza deitzen baitiete. Paleolitoarekin alderatuta, nabarmenak dira hauek:

• Ekonomikoak: nekazaritzan eta abeltzaintzan oinarritutako ekonomia ekoizlea ezarri zen, Paleolitoko ekonomia harrapatzailearen aurrean. Biltzea, ehiza, arrantza eta marisketa jarduera osagarriak izaten jarraitu zuten.
• Sozialak: Paleolitoko nomadismoaren aurrean, nekazaritza eta abeltzaintza jarduerek giza taldeak leku jakin batzuetan finkatzea ekarri zuten, lehen herri egonkorrak sortuz. Gainera, bizilekua finkatzeak eta soberakin agrarioek lanen espezializazio gero eta handiagoa eta, ondorioz,

Análisis de Campos de Castilla de Machado

Metáfora: espuma de la montaña///…colinas oscuras, coronadas de robles y de encinas////// clamor de mercaderes. Asíndeton: …de fuerte olor: romero, tomillo, salvia, espliego//// Castilla miserable, ayer dominadora, envuelta en sus harapos, desprecia cuanto ignora.///////

1ª estrofa

Destaca la adjetivación de los primeros versos (hermoso día, pecho jadeante, mano diestra…), a través de la cual el poeta describe su deambular por el paisaje soriano. Destacable es también la enumeración del verso 11 (romero, tomillo, salvia, espliego), que muestra la riqueza de la flora de Castilla. Además, el asíndeton presente en este mismo verso confiere rapidez al ritmo. Y la metáfora “sol de fuego”...

Espainiako Independentzia Gerra eta Cadizko Konstituzioa

Testu hau Espainiako Independentzia Gerra garaian kokatu behar dugu, baina ez zen izan frantsesen kontrako gerra bakarrik, baizik eta iraultza politikoa, Antzinako Erregimenarekin amaituko zuena.

Aurrekariak: Fontainebleauko Ituna eta Baionako Abdikazioak

Carlos IV.aren erregealdiak jasaten zituen arazoek eta barneko egoera ezegonkorrak Napoleon Espainia inbaditzera eraman zuten. Hori ulertzeko, 1807an sinatutako Fontainebleauko Ituna kontuan hartu behar da. Itun horren bidez, Godoyk (Espainiako lehen ministroak) Napoleoni Espainia zeharkatuz Portugalera iristeko baimena eman zion (Portugal Ingalaterraren aliatua zen). Baina frantsesak, bide batez, Espainian geratu ziren. Ondorioz, Independentzia...

Avantguardiak Katalunian eta Europan

Katalunian, estetika avantguardista Europako proposamen iraultzaileen inportazioaren eta joera desberdinen nahasketaren bidez ezaugarritzen da. Gabriel Alomar, Jaume Brossa, Josep Maria Junoy eta Joan Salvat-Papasseit izan ziren egile nabarmenenak.

Futurismoa

Futurismoa Italian sortu zen, Filippo Tommaso Marinettiren eskutik. 1909an, Le Figaro aldizkari frantsesean argitaratu zuen Lehen Manifestu Futurista. Futuristek laster konturatu ziren Europako gizarteak industrializazioa hartu zuela bidetzat, eta haien simpatiak eta arreta errealitate berri horretara bideratu zituzten. Arte tradizioarekin eta balio tradizionalekin hautsi egin zuten, bizitza modernoa eta etorkizunarekiko sinesmena defendatzeko.

Sintaxiaren...

Nazioarteko merkataritza

Nazioarteko merkataritza gertatzen da herrialde batek ez dituenean ondasun eta zerbitzu batzuk, bere barne-produkzioa urria delako edo eskaria asetzeko adina ez delako. Bi faktore nagusi daude: ekoizpen kostuak eta eskaria. Oso zaila da denak asetzea, eta horregatik beste herrialde batzuetatik erosten dira produktuak.

Aduana

Aduanak ez dute zertan mugetan egon. Bere funtzioa salgaien zergak kobratzea eta inportazio-esportazioen kontrola egitea da.

Espezializazioa

Herrialde bakoitza zerbaitetan espezializatzen da, eraginkorragoa izan dadin. Horrela, produktu jakin baten ekoizpena errentagarriagoa bihurtzen da.

Abantaila konparatiboaren teoria

Herrialdeek ahalik eta eraginkorrenak izatea bilatzen dute, beste herrialdeekin lehiatzeko....

Europar Batasunaren historia eta egitura juridikoa

1950eko hamarkada: Europako Komunitateen sorrera

Hamarkada honetan Europako Komunitateak sortu ziren:

CECA (1951), ikatza eta altzairua: Frantzia, Belgika, Luxemburgo, Herbehereak, Alemania eta Italia.

Beste bi komunitate sortu ziren:

• EURATOM (1957): energia atomikoa.
• CEE (1957): ekonomia.

1960ko hamarkada: Europako komunitateen krisi politikoa

Erresuma Batuak beste komunitate paralelo bat sortu zuen: AELC (1960, eremu ekonomikoa).

Arazo politiko bat sortu zen: aulki hutsaren krisia (6 hilabete inaktibo).

Konponbidea: Luxemburgoko konpromisoa (1966), gai garrantzitsuetarako adostasuna erabiltzea.

1965: Europako Komunitateen Exekutiboen Fusioaren Tratatua. Fusioak gasto publikoa murriztea ekarri zuen.

1969:...

Frankismoa Euskal Herrian

Gerra Zibilean demokraziaren porrotaren ondoren, diktadura aro bat ezarri zen. Hala ere, frankismoaren bilakaera zehar, ezberdintasun sozialak areagotu egin ziren eta gizarte-istiluen oinarriak ezarri ziren.

Estatu berriaren eraketa eta bilakaera politikoa

Errepublikaren porrotaren ondoren, diktadura ezarri zen eta Estatu frankista berria sortu zen. Gizarteko sektore batek, eta enpresa-gizonek, frankismoari babesa eman zioten. Euskal Herrian, nekazal inguruko herri xeheak ere frankismoa babestu zuen.

Frankismoaren gizarte oinarriak hauek izan ziren:

• Tradizionalistak: Errepublikaren kontra altxatutakoak. Euskal Herrian indar handia zuten eta erregimenaren gizarte oinarririk inportanteena izan ziren.
• Falangistak: Indar urria

Espainiako Errepublika eta Frankismoaren Garapena (1939-1975)

1. Gerra zibila eta frankismoaren oinarriak

Gerra zibilaren ondoren, Francoren diktadura ezarri zen. Armada, alderdi bakarra, eliza eta neurri zorrotzak oinarri nagusiak izan ziren.

• Armada: botere nagusia.
• Alderdi bakarra: Falangea.
• Eliza: babesle nagusia.
• Ekonomia: elite ekonomikoa eta nekazaritza.

2. Errepresioa eta hizkuntzen politika

Errepresioak hildako, preso eta langile asko utzi zituen. Konfiskazio prozesuak, funtzionario aldaketak eta hizkuntza minoritarioen debekua izan ziren ezaugarri nagusiak.

3. Lehen etapa: nazioartea eta barne politika

Mundu Gerran (1939-1945) Espainia neutral mantendu zen. Ondoren, Gerra Hotza (1945-1991) garaian, nazioarteko isolamendua gainditzen hasi zen...