Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Enpresaren kokapenerako faktoreak

Enpresa bat non kokatu erabakitzean kontuan hartzen diren inguruabarrak honako hauek dira:

Enpresa industrialetan

• Lursailaren erabilgarritasuna eta kostua: enpresa handien kasuan faktore erabakigarria da.
• Lehengaietara iristeko erraztasuna: bereziki garrantzitsua da sektore batzuetan (kostaldeko kontserba-enpresak, adibidez).
• Lan-eskuartean kualifikatutako langileen existentzia: gero eta erabakigarriagoa da. Administrazio publikoen inbertsio-ahaleginak giza kapitalaren prestakuntzan garrantzia handia duela azaltzen du. Ekoizpen-teknologia berriek lan-faktorearen kualifikazio handiagoa eta hobea eskatzen dute.
• Laguntza ekonomiko eta fiskalen existentzia: Galizian, I.G.A.P.E. erakundeak enpresa berriak ezartzeko laguntza

XIX. mendeko Euskal Herriko industrializazioa

XIX. mendean, Euskal Herria landa-industriatik industria modernora igaro zen. Bizkaian eta Gipuzkoan garapen ekonomikoa nabarmendu zen, eta Espainiako merkatuarekin harreman estuak sortu ziren.

Egoera ekonomikoa XIX. mendearen hasieran

Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleriak nekazaritzan bizi zen, baina zereal eskasia nabarmena zen eta elikagaiak inportatu behar ziren. Ondorioz, burdin oparoa baliabide nagusi bihurtu zen.

• Burdina: industrializazioaren oinarria
• Kostaldeko portuak: merkataritza erraztu zuen
• Europako industria-iraultza: eragin zuzena

Burdinaren industria eta Bilbo

1840an, Bilbo burdinaren industria-gune nagusi bihurtu zen. 1855ean, Bessemer prozesua ezarri zen, kostuak murriztu eta produkzioa...

La varietat estàndard

La varietat estàndard es defineix per ser la neutralització de totes les varietats o dialectes històrics, socials i geogràfics d'una llengua. És a dir, el parlant que l'empra no mostra el seu origen geogràfic o social i se situa en una zona neutra comuna. L'estàndard ideal és una varietat model que se situa per damunt de les diferències dialectals (és supradialectal) i facilita les comunicacions en situacions formals.

La llengua estàndard no és un registre, sinó una varietat, perquè sorgeix precisament d'una neutralització de varietats. L'estàndard es correspon amb els registres formals i elaborats, mentre que les varietats geogràfiques, socials i generacionals que neutralitza es manifesten especialment...

Enpresa eta Ekonomia Kontzeptuak

Merkatu-kuota

Enpresa batek produktu eta zerbitzuen salmentetan dagokion sektore guztian duen proportzioa da, aldi eta une jakin batean zehar.

Marka

Produktu, zerbitzu, enpresa edo instituzio baten izena, terminoa, sinboloa edo diseinu propioa da.

Patentea eta Markertza-fonda

Patentea: Aurkikunde bat egin duenari Estatuak ematen dion agiria da, aurkikunde horren onura zbera bakarrik balia daitekeela adierazten duena.

Merkataritza-fonda: Enpresa batek produzitzen dituen etekin guztien balioa da.

Mozkin-marjina, Fakturazioa eta Ekoizpena

Mozkin-marjina: Salmenta-prezioaren, BZGaz gabe, produkzio-kostuaren edota produktu baten prezioaren arteko aldea da.

Fakturazioa: Enpresa batek aldi batean zehar (urtebetea, hilabetea)...

1. Desamortizazioak eta Nekazaritza Erreformak

DESAM: Definizioa eta Espainiako herri nekazaritza. Antzinako erregimenaren saiakera gobernua liburua eta aurrerapenarekin. Mendizabalen erreformak (jauntxoak, maiorazkoa, kleroak). Ondorioak: armada, ogasuna-errege finantzak, klase soziala, nekazaritzaren garapena. Prozesua gelditu, piztu eta legea. Legea a quien eragin. 1000aka lurra eta antzinako jauntxoen pribilegioak. Nekazari txiki-ertainak eta handiak. Helburuak: ogasun publikoaren egoera arindu, gerra, trenbidea eta nekazaritza. Arazo nekazaria eta burgesia. Protesta nekazariak.

2. Industrializazioa eta Garraiobideak

INDUST: Espainia-Europa. Faktoreak: erosketa ahalmena, garraiobideak, energia iturriak, kapitala. Lehenengo urratsak: 100 gintz...

Clara Campoamor eta Emakumeen Boto-Eskubidea

Testuaren ezaugarriak: Forma juridikoko testu politiko eta publikoa da, lehen mailako iturria. Clara Campoamor Alderdi Errepublikano Erradikaleko diputatuak Gorte Konstituziogileei zuzendutako hitzaldia da, Madrilen egunkarietan egun berean argitaratua.

Helburua eta ideia nagusiak: Helburu nagusia II. Errepublikan emakumeen eta gizonen arteko berdintasun politikoa eta juridikoa lortzea zen, emakumeen askatasuna eta sufragio unibertsala babestuz. Aristotelesen aipamenak erabili zituen eta Victoria Kent diputatuaren aurkako jarrera arrazoitua azaldu zuen. Campoamorrek Konstituzioa goraipatu zuen, Espainia emakumeen boto-eskubidea onartu zuen lehen herrialde latindarra bilakatu zelako, harrotasun handiz....

I. Errepublikaren Ezartzea

I. Errepublika ezartzea: 1931ko apirilaren 12ko udal-hauteskundeen ostean, errepublikazaleak nagusitu ziren. Apirilaren 14an Eibarren II. Errepublika aldarrikatu zuten alderdi politiko nagusien babesarekin.

II. Behin-behineko Gobernua eta 1931ko Konstituzioa

II. Behin-behineko gobernua (1931ko konstituzioa): 1931ko apirilaren 14an sortutako behin-behineko gobernu errepublikazale-sozialistak, Niceto Alcalá-Zamora gobernu-buru zuela, zenbait neurri eta aldaketa abiarazi zituen. Hauteskunde-deia egin zen Gorte Konstituziogileak sortzeko; ekainaren 28an gehiengo errepublikazale ezkertiarra eta sozialista gailendu zen. Hego Euskal Herrian, aldiz, eskuina, EAJ eta karlistak nagusitu ziren.

1931ko abenduaren 9an Konstituzioa...

Pintura gotikoa

Marren nagusitasuna, kolore eneremuak bereiztuz. Marra lodia eta kontraste handikoa. Eskema hierarkikoak eta simetrikoak errepikatu egiten dira.

Sinbolismoaren erabilera

Ez dute natura imitatzen, munduhonetatik haratago beste errealitate bat irudikatzen dutelako. Irudien bidez, Bibliaren mezu doktrinala zabaltzea dute helburu.

Jainkotasun handiko irudietan, izaera jainkotarra nabarmentzen da hieratizazioa eta mugimendu falta antzemanez.

Irudi narratiboak eta adierazkorrak mezua ondo ulertu dadin, kolore biziak eta kontrastatuak oso egokiak suertatzen dira.

Batzuetan, expresibitatearen mesedetan, irudi deformatu eta desproportzionatuak egiten dira.

Teknikak

• Horma eta gangetan, nagusiki absidetan: freskoa
• Egur gainean, aldareko aurrealdeak:

Gaia: Mercè Rodoreraren Obra

Mercè Rodoreraren (1908-1983) obra literarioa gertaera kultural, politiko eta pertsonalek markatu zuten. Bere sorkuntza gerraren eta erbestearen esperientziarekin egin zen garaikide.

Kolaborazio periodistikoekin eta eleberriekin ekin zion ibilbideari, hala nola Aloma (1938), inspirazio autobiografikoa duen eleberriarekin.

La plaça del diamant (1962) liburuak ospea eman zion, nahiz eta ez den Gerra Zibilari buruzkoa soilik. Narrazioa protagonistaren psikologian oinarritzen da, bere zapalkuntzan eta bakardadean.

Bestalde, Mirall trencat (1974) lanak emakume burges baten familia-bizitza kontatzen du, eta munduaren ikuspegi tragikoa eskaintzen du.

Rodoredak barne-monologoa eta estilo zuzena zein zeharkakoa erabiltzen...

Zelula bakterianoaren egitura eta funtzioak

Kapsula bakterianoa: glukoproteinak eta polisakaridoak ditu. Hiru funtzio ditu:

• Itsasgarritasuna ematea eta bakterio patogenoari ostalarian itsasten laguntzea.
• Immunitate sistemaren zelulen jarduera fagozitatzailearen aurrean erresistentzia ematea prokariotoari.
• Lehortzetik babestea eta bakterioen kontrako agenteen jardueratik babestea.

Bakterioen mintz plasmatikoa

Bakterioen mintz plasmatikoa: hopanoideak ditu, jariakortasunaren erregulatzailea da. Hiru funtzio ditu:

• Oztopo osmotiko gisa jokatzea.
• Garraioan, biosintesian eta energiaren transdukzioan jardutea, eta flageloen ainguralekua izatea.
• Bakterio fotosintetikoetan, fotosintesiaren argiaren fasearen erantzule diren pigmentu fotosintetikoak biltzea.

Flagelo