Lipidoak, Proteinak eta Entzimak: Biokimika Oinarriak

Lipidoen Sailkapena eta Funtzioak

Fosfolipidoak eta Esfingolipidoak

• Fosfolipidoak: Gantz-azido 1 edo 2, alkohol 1, azido fosforiko molekula 1 eta konposatu polar 1 (aminoalkohola) dituzte.
• Glizerofosfolipidoak: Azido fosfatidikoaren deribatuak dira. Glizerina molekula batek bere alkohol-taldeetako 2 esterifikatzen ditu gantz-azidoen 2 molekularekin; azken alkohol-taldea azido fosforikoarekin esterifikatzen dute.
• Esfingolipidoak: Zeramida bat (esfingosina baten eta kate luzeko gantz-azido baten arteko bat-egitea) azido fosforikoko molekula batekin eta aminoalkohol batekin elkartuta daude.

Esteroideak

Ziklopentanoperhidrofenantrenotik edo esteranotik eratorritako lipidoak dira. Egitura-funtzioa ez duten esteroide nagusiak:

1. D bitamina: Kaltzioaren eta fosforoaren metabolismoa erregulatzen du, baita haien heste-xurgapena ere. Kolesteroletik lortzen dena da. Bitamina honen gabeziak errakitismoa eragiten die umeei, eta osteomalazia helduei.
2. Behazun-azidoak: Behazuna osatzen dute; gantzak errazago digeritzeko balio du.
3. Hormona esteroideak:
   • Hormona adrenokortikalak: Aldosterona (giltzurrunaren jarduera erregulatzen duena) eta kortisola (gluzidoen metabolismoan esku hartzen duena).
   • Sexu-hormonak: Sexu-organoetan sortzen dira; adibidez, testosterona arretan, eta progesterona eta estrogenoak emakumeetan.

Terpenoen Sailkapena

1. Monoterpenoak: Landare-esentziak, adibidez, mentola eta geraniola.

Proteinen Egitura eta Propietateak

Aminoazidoak eta Loturak

• Aminoazidoak (-NH2 eta -COOH): Talde amino askea eta talde karboxilo azidoa dituzte.
• Hidrolisia: Metodo kimiko edo entzima proteolikoen bidez gertatzen da.
• Laugarren mailako egitura: Loturak azpiunitate desberdinetako aminoazidoen albo-kateen artean eratzen dira.

Proteinen Propietateak

• Propietate kimikoak eta disolbagarritasuna: Masa molekular handia dutenez, sakabanatze koloidalak eragiten dituzte.
• Espezifikotasuna
• Desnaturalizazioa

Proteinen Funtzioak

• Garraioa: Permeasak eta ponpak, zitokromoak, hemoglobina, lipoproteinak (lipido disolbaezinak), seroalbuminak.
• Babesa: Immunoglobulinak (organismoan molekula arrotzak sartzean sintetizatzen diren antigorputzak) eta fibrinogenoa (koagulazioan esku hartzen du).
• Uzkurtzea: Aktina (muskulu-uzkurduraz arduratzen diren miozuntzexkak).
• Beste funtzio batzuk: Egitura, erreserba, homeostasia, hormona-funtzioa, uzkurtzea eta katalizatzailea.

Heteroproteinak

• Glukoproteinak: Immunoglobulinak.
• Lipoproteinak: LDL eta HDL.
• Fosfoproteinak: Esneko kaseina.
• Kromoproteinak:
  • Porfirinikoak: Hemoglobina.
  • Ez-porfirinikoak: Hemozianina.

Entzimak

Holoentzimak eta Koentzimak

Holoentzimak honako hauek ditu: ioi metalikoak (Fe2+, Mg2+) eta koentzima, hau da, molekula organiko konplexua (A koentzima, adibidez).

Entzimen Zinetika

Faktore hauek eragiten dute zinetikan: kontzentrazioaren eragina, pH-aren eragina, tenperaturaren eragina, eta inhibitzaileen eragina (lehiakorra eta ez-lehiakorra).

Entzimen Sailkapena

Entzimak honela sailkatzen dira: hidrolasak, liasak, transferasak, isomerasak, oxidorreduktasak eta sintetasak.