Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Jakintza Filosofikoaren Disziplina Teoriko-Praktikoak

Filosofiarekin, giza espirituak unibertsoa arrazionalki ulertu nahi du.

Filosofiaren Adarrak

• Metafisika: Errealitatea eta propietateak aztertzen ditu.
• Logika: Hitzez adierazitako arrazoibideez arduratzen da.
• Epistemologia: Ezagutzaren jatorriaz, baliozkotasunaz eta mugaz hausnartzen du.
• Antropologia: Gizakia du aztergai, hainbat ikuspuntutatik: biologia, gizartea, kultura...
• Estetika: Edertasuna eta artea zer diren aztertzen du.
• Politika: Komunitatearekin lotutako giza alderdiez arduratzen da.

Jakintza Filosofikoa eta Bereizgarriak

Filosofia hitza bi hitzez osatuta dago: philo (maitasuna) eta sophia (jakinduria); beraz, "jakinduria maitatzea" esan nahi du. Pitagoras izan zen bere buruari filosofo...

Haitzuloa: Gizonak lurpeko leizean, egun-argiaren sarreran

Platonek bere dualismo metafisikoa azaltzeko erabiltzen duen sinbolo bat da esaldi honetan agertzen dena. Leizea zentzumenen mundua da (mundu hautemangarria), eta bertan bizi direnak gu gara, gizakiok, ideien mundua (mundu adigarria) ezagutu aurretik.

Sua (Suargia)

Ezagutza faltsua eta inperfektua da, zentzumenen munduan zentzumenen bidez lor dezakeguna. Suak suposizioek eta sinesmenek ematen diguten ezagutza mota sinbolizatzen du.

Itzalak

Benetako objektuen eta pertsonen irudiak dira. Platonen ustez, ez dira benetako errealitatea, baizik eta zentzumenen bidez lortzen dugun ezagutza faltsua. Irudimenean dauden irudiak dira.

"Beren lokarrietatik askatu"

Zentzumenen munduko plazer materialak...

Materia eta Energia Fluxuen Azterketa Ekosistemetan

Parametro Trofiko Nagusiak

1. Biomasa

   Ekosistema osoak edo ekosistemako maila trofikoetako organismoek ekoizten duten materia organikoaren kopurua da. Biomasa ekosistemak eguzki-energia metatzeko duen modua da, eta masa-unitateetan neurtzen da; hala ere, masa/azalera (adibidez, g/cm²) eran adierazten da.

2. Produkzioa edo Ekoizpena

   Denbora eta azalera jakin batean maila trofiko bakoitzak asimilatutako energia-kopurua da. Unitatea, adibidez, g/m²·egun da.

   Ekoizpen Motak

   Maila Trofikoaren Arabera

   • Lehen mailako ekoizpena: ekoizleek fotosintesian edo kimiosintesian finkatutako energia edo sintetizatutako materia da (biomasa).
   • Bigarren mailako ekoizpena: beste maila trofikoek (kontsumitzaileek eta deskonposatzaileek,

Testuaren Kokapena

Zer da? Euskal Herriko industria-iraultzaren ondorioz sortu zen langileen mugimendua eta testu hau da horren adierazlea. Noiz? Bizkaiko meatzaritza masiboaren eta industria-iraultzaren hasierako garaia izan zen, Maria Kristinaren erregeordetzan. Iturria: Lehen mailako informazio-iturria da: formaren aldetik zirkunstantziala eta eduki sozioekonomikoa du. Egilea eta Helburua: Egileak sozialistak dira. Testuaren helburua Bizkaiko meatzarien lan eta bizi-baldintzak salatzea eta Bizkaiko langileei mobilizazioaren aldeko deialdia egitea da.

Testuaren Azterketa

Bizkaiko meategietako langileen batzorde bat eratu dute kuartelak eta derrigorrezko dendak kentzeko. Langileen eskaeren arrazoiak bi dira nagusiki:

• 1890eko greba: Gobernua, Loma

1. Aldia: Euskal Narratibaren Oinarriak

1. aldia

Aldaketak pertsonaietan (kristau, zintzo, abertzale, heroi/pertsonaia konfliktiboa), kokapena (euskal herriko baserritan/hiritan), gaietan (eguneroko lanarekin lotutakoak/protagonistaren arazoak), euskara (erdarakada barik/hizkera hiritarra), helburua (euskal bizimodua egokia dela/errealitatea islatu).

Txillardegi: Aitzindaria

Txillardegi, ingeniaria, hizkuntzalaria, eleberrigilea, kazetaria eta saiogilea. Gramatikaren azterketan ere lan ezagunak ditu. Lan famatuenak: Leturiaren egunkari ezkutua (1957), Peru Leartzako (1960), Elsa Schelen (1969).

Maitasun Istorioa Parisen

Joxebaren eta Mirenen arteko maitasun harremana Parisen. Maitasuna lau zatitan banatua dago (urtaroak).

Lehenengo Aldiaren Ezaugarriak

Lehen...

XX. Mendeko Narratiba

Karlisten Bigarren Gerraren ondoren, foruen deuseztapenak euskal kontzientziaren berpizkundea ekarri zuen. Euskararen aldeko elkarte eta aldizkariak sortu ziren, nahiz eta iritzi desberdinak egon (Sabino Arana vs. Azkue, azken hau tradizio zahar eta herrikoiari lotuagoa).

Garai Literarioen Bilakaera

• Ilustrazioa eta Neoklasizismoa: Arrazoia eta enpirismoa ardatz.
• Erromantizismoa: Askatasuna, fantasia, idealismoa eta sentimenduak nagusi.
• Errealismoa: Eguneroko bizitza eta gertaleku arruntak islatzen ditu.

Ohitura Eleberriak

Errealismoa eta erromantizismoa uztartzen dituzte; galtzeko arriskuan dauden ohiturak idealizatzen dituzte (bukolismoa eta anakronismoa).

Ezaugarri Nagusiak

• Geografia tradizionala: Baserri edo itsas herriko bizitza.

Iraupena eta maiztasuna adierazteko arauak

1. Iraupena adierazteko

Absolutiboaz eta instrumentalaz gainera, inesiboa erabiltzen da maiz iraupena adierazteko sintagmetan. Inesiboko sintagma hauei dagokienez, mugagabea erabiltzea zilegi izanagatik, mugatu singularra erabiltzea hobesten da honako kasu honetan: zenbatzailedun sintagma horrek adierazten duen denbora etengabeko unitate bakar gisa hartzen denean, hots, inesiboaren bidez prozesu edo gertaera baten iraupena adierazten denean.

Hauetan denetan iraupena adierazten da. Iraupenik adierazten ez denean, noski, mugagabeak ohiko lekua izango du. Hiru urteko iraupena adierazi beharrean hiru urte desberdinetan gertatu den zerbait adierazi nahi bada, mugagabea beharko da.

2. Maiztasuna adierazteko

• Maiztasuna

Erromantizismoaren Ezaugarriak

• Ilustratuek arrazoimenean jarritako konfiantza sendoa eten egiten da. Erromantikoek ez dute uste ongizatea arrazoimenean eta jakintzan oinarritu daitekeenik. Ordura arteko ordena, lasaitasuna... baztertuz, subjektibotasuna, gizabanakoaren garrantzia... hobesten dira.
• Mundua ezagutzeko ez dira eredu aproposak ez geometria ez matematika. Poetaren intuizioa da bidea. Bakoitza da norberaren munduaren sortzaile.
• Honako hauek dira balio berriak:
  • Ideala.
  • Urruti-mina, bai denboran bai lekuan.
  • Sinbolismoa da muga lauso horietara iristeko bidea.
  • Norbanako sortzaileari guztizko autonomia aitortzen zaio, herrian erroturik bizi den sortzaileak hurbiltzen baikaitu ezagupen sakonetara. Hortik folklore, historia eta hizkuntza propioaren

Oinarrizko Kontzeptuak

1. Egonezin Subjektiboa: Gizartearen ohiturak onartu arren, lasai bizi ezin direnak (fobiak, obsesioak direla medio).

2. Hutsune Psikologikoa: Bizitzako betebeharrei aurre egiteko gaitasun falta.

Jokabide Anormala Azaltzeko Irizpideak

1. Irizpide Morala

Ustezko normatik kanpora jokatzen zuten pertsonek naturaz gaindiko espirituren bat zutela uste zen. Horregatik, historian zehar pertsona horiek torturatu eta diskriminatu zituzten.

2. Irizpide Medikoa

Jokabide anormalak gaixotasun baten ondorio dira eta, beraz, gaixo horiek gainerako gaixoak bezala tratatu daitezke eta sendabidea dute.

3. Irizpide Psikologikoa

Ideia Nagusia

Prozesu mentalek eragina dute portaera nahasteetan.

Charlot (edo Charcot)

• Hasieran sintomak aztertu zituen.
• Behaketa

Molekulen geometria (lotura bakuna)

Molekula: BeCl₂

Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: lineala

Molekula: BF₃

Elektroi bikote lotzaile: 3; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: trigonal laua

Molekula: CH₄

Elektroi bikote lotzaile: 4; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: tetraedrikoa

Molekula: CO₂

Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: lineala

Ohartarazpena: No olvidar la posición de los elementos dependiendo de la geometría de la molécula.

Molekulen geometria (lotura bikoitza)

Molekula: SO₂

Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 1; Molekularen geometria: angeluarra (120°)

Molekula: NH₃

Elektroi bikote lotzaile: 3; Elektroi bikote aske: 1; Molekularen