Euskal narratibaren bilakaera: Txillardegi eta Saizarbitoria

Laburpena

Dokumentuak euskal narratibaren bi aldi nagusiak aztertzen ditu: lehen aldia, Txillardegiren eleberrigintzarekin, eta bigarren aldia, Saizarbitoriaren narratiba berritzailearekin. Ezaugarri nagusiak azaltzen ditu, hala nola pertsonaiak, kokapena, gaiak eta euskararen erabilera. Ikasleak bi aldien arteko aldeak eta autore bakoitzaren lan garrantzitsuenak ulertuko ditu.

Funtsezko puntuak

Lehen aldiko narratibak pertsonaia kristauak, zintzoak edo abertzaleak aurkezten ditu, euskal baserrietan edo hirietan kokatuak.
Txillardegi aitzindaria da; haren lanen artean Leturiaren egunkari ezkutua (1957), Peru Leartzako (1960) eta Elsa Schelen (1969) daude.
Bigarren aldiak narratzaile anonimoa, pertsonaien analisi psikologikoa eta forman jarritako garrantzia ekartzen ditu.
Saizarbitoriak Europako joera jarraitu zuen eta euskara batua eraikitzen lagundu zuen.
Egunero hasten delako (1969) eleberria abortua gai duen lan berritzailea da, hari narratibo anitz eta bakarrizketa batekin.
Saizarbitoriaren beste lan batzuk dira Ehun metro (1975), Ene Jesus (1976) eta Hamaika pauso (1995).

Frogatu zeure burua

1. Aldia: Euskal Narratibaren Oinarriak

1. aldia

Aldaketak pertsonaietan (kristau, zintzo, abertzale, heroi/pertsonaia konfliktiboa), kokapena (euskal herriko baserritan/hiritan), gaietan (eguneroko lanarekin lotutakoak/protagonistaren arazoak), euskara (erdarakada barik/hizkera hiritarra), helburua (euskal bizimodua egokia dela/errealitatea islatu).

Txillardegi: Aitzindaria

Txillardegi, ingeniaria, hizkuntzalaria, eleberrigilea, kazetaria eta saiogilea. Gramatikaren azterketan ere lan ezagunak ditu. Lan famatuenak: Leturiaren egunkari ezkutua (1957), Peru Leartzako (1960), Elsa Schelen (1969).

Maitasun Istorioa Parisen

Joxebaren eta Mirenen arteko maitasun harremana Parisen. Maitasuna lau zatitan banatua dago (urtaroak).

Lehenengo Aldiaren Ezaugarriak

Lehen aldian kokatu, gaia, forma (lehen pertsona), hiria eta protagonistaren gatazka.

2. Aldia: Narratiba Berritzailea

2. aldia

1. aldia + narratzaile anonimoa, pertsonaien analisi psikologikoa, garrantzia forman eta nola kontatzean, irakurlea sortzaileago izatea eskatu (ondorioak atera).

Saizarbitoria: Euskal Kultura Berritzen

Ramon Saizarbitoria, gerra aurreko mugimenduekin harremanik ez. Txillardegiren hausturan sakondu -- euskal kultura berritu. Hau da, Europako joerarekin bat egin (E.H. atzeratuta) eta euskara batua eraikitzea (batasun tresna). Lanaren bitartez, belaunaldi berri baten kezkek modu literario egokian emateko ahalegina. Obrak: Egunero hasten delako (1969), Ehun metro (1975), Ene Jesus (1976), Hamaika pauso (1995), Bihotz bi. Gerrako kronikak (1996) edo Kandinsk (2003).

Egunero hasten delako: Abortua Gai

Egunero hasten delako: gaia - abortoa. Guztiz berria eta kritikoa (garaiko zenbait gai kritiko landu bai zituen). Hari narratibo bat baino gehiago dago eta hari bat bakarrizketa bat da.

Bigarren Aldiko Berritasunak

2. aldian 1. eta 3. parrafoan esanagatik (istorioa harilkatzea berritasun eta bai gai bai forma aldetik modernoa).

Lexikoa

Lexiko:

salatu, hotsegingo, erakutsi, banaketan, irabazi, urriagok, itzultzeko, abagune, pisutsutik, altxa, mandatu, istilu, irabazle, urrietan, uzten, ikustaldi, urratsak, batez ere, izorratuak, maiz. // gisa, gustuko, kaio, ibilaldi, igarri, topatu, derrigorrezkoa, ondorea, lotzen, gaitz, naturarekin, luzatzen, forma, antzera, ezen, bilakatu, zango. noizbehinka, mila, behatu // betaurreko, ateratzen, tankera, geroztik, agur, irudi, andre, oroitzean, lortu, usteetan, iaz, lanik, dirudienez, edo, ahotan, autoreak, eleberria, liskarren, aiseago, aditzen.

Ohiko galderak

Zein dira Txillardegiren lan ezagunenak?

Dokumentuaren arabera, Txillardegiren lan ezagunenak Leturiaren egunkari ezkutua (1957), Peru Leartzako (1960) eta Elsa Schelen (1969) dira.

Zein da Saizarbitoriaren eleberri berritzailea?

Egunero hasten delako (1969) da, abortua gai duen lan kritiko eta berria. Hari narratibo bat baino gehiago ditu eta hari bat bakarrizketa bat da.

Zein da bigarren aldiaren berritasun nagusia?

Narratzaile anonimoa erabiltzea, pertsonaien analisi psikologikoa egitea eta forman eta kontaketan garrantzia ematea. Irakurlea sortzaileagoa izatea ere eskatzen du.