Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Molekulen geometria (lotura bakuna)

Molekula: BeCl₂

Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: lineala

Molekula: BF₃

Elektroi bikote lotzaile: 3; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: trigonal laua

Molekula: CH₄

Elektroi bikote lotzaile: 4; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: tetraedrikoa

Molekula: CO₂

Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 0; Molekularen geometria: lineala

Ohartarazpena: No olvidar la posición de los elementos dependiendo de la geometría de la molécula.

Molekulen geometria (lotura bikoitza)

Molekula: SO₂

Elektroi bikote lotzaile: 2; Elektroi bikote aske: 1; Molekularen geometria: angeluarra (120°)

Molekula: NH₃

Elektroi bikote lotzaile: 3; Elektroi bikote aske: 1; Molekularen

Giza Baliabideen Kudeaketa

Enpresaren giza elementuarekin lotutako erabakien, ekintzen eta politiken multzoa da, enpresaren produktibitatea eta lehiakortasuna hobetzea helburu duena. Enpresak pertsonak hautatu eta prestatu behar ditu, gero baliabideak eman eta premiak bultzatu.

Giza Baliabideen Kudeaketaren Funtzioak

• Langileen antolakuntza eta plangintza: enpresako plantillaren antolakuntza, lanpostuen deskripzioa eta lanindarraren premia berrien plangintza.
• Biltzea: enpresako lanpostu baterako izangai egokiak erakartzea helburu duten prozedurak. Enpresa barnekoa nahiz kanpokoa izan daiteke.
• Hautaketa: zenbait hautaketa proba egin ondoren, bildutako hautagaietatik bat aukeratzea.
• Harrera-planak: aukeratutako hautagaia enpresan integratzea errazteko

4. Gaia

1. Euskal Herriko Landare Paisaia

1.1 Klima Ozeanikoko Landare Paisaia: Flora eskualde eurosiberiarrari dagokio. Landare formazio nagusia baso hosto erorkorra, zakardia eta belardia dira.

• Baso Hosto Erorkorra: Baso honek espezie gutxi ditu, eta masa handiak eratuz biltzen dira. Esanguratsuenak haritza eta pagoa dira.
  • Pagoa: Beroa ez baina hotza oso hondo jasaten du, eta kareharrizko eta siliziozko inguruei ondo egokitzen da.
  • Haritza: Ez ditu udak beroak jasaten, hotza ez du ondo jasaten eta pagoak baino hezetasun gutxiago behar du, altuera txikietan dago.
  • Gaztainondo: Haritzaren kontura lekua irabazi dio.
• Zakardia eta Belardia: Altura txikia izan dezake. Zakardia baso hosto erorkorraren degradazio edo basoz gaindiko landaredi moduan ageri

Gluzidoak, Lipidoak eta Proteinak: Funtzioak eta Egiturak

Gluzidoak

Disakaridoak

• Maltosa: α-D-glukosa + α-D-glukosa α(1-4). Maltan.
• Laktosa: β-D-galaktosa + α-D-glukosa β(1-4). Esnearen azukrea.
• Sakarosa: α-D-glukosa + β-D-fruktosa α(1-2). Kainabera, erremolatxa azukrea.
• Zelobiosa: β-D-glukosa + β-D-glukosa β(1-2). Zelulosa eratzen du.

Polisakaridoak

Homopolisakaridoak

• Almidoia: %30 amilosa, %70 amilopektina.
• Amilosa: α-D-glukosaren polimeroa; α(1-4).
• Amilopektina: α-D-glukosaren polimeroa: α(1-4) erdiko nukleoa, α(1-6).
• Funtzioa: Landareen erreserba polisakaridoa.
• Kokapena: Sustraietan (azenarioetan), tuberkuluetan (patata), hazietan (babarrunetan...).
• Liseritzeko entzimak: β-amilasa α(1-4), α-amilasa α(1-4), α(1-6) glukosidasa. Listua,

Txomin Agirre: Biografia eta Testuinguru Historikoa

Txomin Agirre Ondarroan jaio zen 1864an eta 1920an hil zen Zumaian. Elizgizona izan zen eta, familia apalekoa zenez, apaizteko ikasketa laburrak egin zituen; horixe zen eskura zeukan aukera bakarra.

Karlistadak eragin handia izan zuen bere familian. Aitak karlisten alde borrokatu zuen Bigarren Karlistaldian (1872-1876), eta porrot horrek foruen galera eta krisi politiko-soziala ekarri zituen. Bi alderdi horiek Agirreren mundu-ikuskera eta literatura sakonki markatu zituzten.

Ondarroan jaio zen arren, denbora luzez bizi izan zen Zumaian, Karmeldarren komentuko apaiza izan zen bertan. Kostaldeko giro hori ondo ezagutzen zuenez, horixe da Kresala eleberriak irudikatzen duen giroa, itsas mundua ardatz...

Foru Auzia Euskal Herrian

Euskal Herria foru-erregimenaren bidez gobernatzen zen, Erdi Aroan sortua eta autogobernu mugatua ematen zuena. Lurralde bakoitzak (Nafarroa, Bizkaia, Gipuzkoa, Araba) bere legeak eta erakundeak zituen, nahiz eta antzekoak izan.

Foru Erregimenaren Ezaugarri Nagusiak

• Erregeak onartuak.
• Foru-pasea: erregearen lege bat foruen aurkakoa bazen, ez zen bete behar.
• Kaparetasun unibertsala: herritar guztiak nobletzat jotzen ziren.
• Zerga-pribilegioak: ez zuten erregeari zergarik ordaintzen, “donatiboak” bakarrik.
• Soldadutzatik salbuespena.
• Aduanak barnealdean zeuden.

XIX. Mendeko Aldaketak eta Foruen Krisia

• Frantsesen inbasioan (1808) foru erakundeak desegin ziren.
• Cadizko Gorteetan (1812) lege berdintasuna ezarri zen eta foruak ezabatu

Mintzaren Deformazioa: Garraio Mekanismoak

Endozitosia

Zelulak inguruko partikulak hartzeko mekanismoa da. Mekanismo horretan, mintz plasmatikoaren zati baten bidez inguratzen ditu partikulak.

Urratsak

1. Partikulak mintzaren gune jakin batzuetan finkatzen dira.
2. Mintza barrualderantz deformatzen da partikulak inguratzeko, inbaginazioak sortuz.
3. Inbaginazioa bereizten da eta partikulak zitoplasmara igarotzen dira, besikulak sortuz.
4. Besikula askatzen denean, digestio-entzimen bitartez digestioa egiten du eta hondar-lisosomak sortzen dira.
5. Behin substantziak irentsita daudenean, besikula mintz zelularraren gainazalera itzultzen da.

Endozitosi Motak

• Fagozitosia: Zelulak "jatean" gertatzen da. Harrapatutako partikulak handiak dira (bakterioak, zelula-hondakinak,

Esaldi-zuzenketak eta puntuazio hobekuntzak

Zuzenketak (jatorrizko edukia errespetatuz)

• Erdipurdikoa denak ez du uste txarra denik.
• Esan dut, behin baino gehiagotan, bolada hartan zortean nenbilela.
• Ez dut ahaztuko nola aitak bizikleta gorria erosi zidan.
• Beranduegi zen etxera itzuli nahi zuela esateko, gizon beldurtzat hartuko baitzuen besteak.
• Goraino joatea erabaki genuen, izan ere, bidea erdiraino iritsiak ginen.
• Bizi garen mundu narras honetan ez du inork menderen mendetan deus aldatzeko baimenik izango, aho batezko iritzien batasunik ez baitugu ikusiko.
• Bizitzen jarraitzeko arrazoiak bukatu zitzaizkiolako, tirokatu zuen bere burua.
• Ez dugu zertan joan; dagoeneko ikustera joan omen zaio eta/ joan omen zaiolako/ joan omen baitzaio.
• Gaur ez dut kotxerik

Karlos IV.aren erregealdia: Krisiaren arrazoiak (1788-1808)

1. Krisi ekonomikoa eta soziala

Nekazaritza sektorean krisia hasi zen. Biztanleriaren aldetik, heriotza-tasak gora egin zuen sukar horiaren epidemiaren ondorioz. Gainera, prezioen igoerak gizarte-ezinegona eragin zuen.

2. Frantziako Iraultzaren eragina Espainian

Garai hartan, Inkisizioaren jarduera areagotu egin zen.

2.1. Isolamendua: Floridablanca ministroa

Espainiak kontrol eta aduana zorrotzak ezarri zituen isolamendua lortzeko. Frantziako liburuen salmenta eta frantsesa ikastea debekatu ziren. Azkenik, Karlos IV.ak Floridablanca kargutik kendu zuen.

2.2. Frantziarekiko jarrera bakezalea: Aranda ministroa

Agintea eskuratu zuenean, Luis XVI.a erregea atxilotuta zegoen eta Konbentzioak errepublika...

Bakterioak

Formaren aldetik, lau mota ezagutzen dira: baziloa (luzanga), kate linealetan elkartuta agertzen dena; espiriloa (luzanga eta kurbatua); bibrioa (kurbatua) eta kokoa (esferikoa). Kokoak kate linealetan (estreptokokoak), luku modukotan (estafilokokoak) edo kubo itxurako taldetan (sarzinak) ager daitezke, banaka eta linealki edo bi edo hiru norabidetan antolatzen diren kontuan izanda.

Birusak

Birusen ezaugarriak eta egitura

• Oso txikiak dira.
• Egitura azelularra dute.
• Ugalketa-funtzioa betetzen dute (zelula ostalarien laguntza behar dute).
• Nahitaezko ostalariak dira.
• Birioia:
  • Zeluletatik isolatuta dago.
  • Egitura bakuna du.
  • Azido nukleiko bakarra du (DNA edo RNA nukleoidea).
  • Kapsida: proteinaz egina dago (kapsomeroa).
  • Glukoproteinazko bilgarria izaten