Plastika eta arte hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Absidea. Elizaren burualdean dagoen zatia; oro har, erdizirkularra ematen zieten izena.

Arbotantea. Arku-formako elementu arkitektonikoa, eraikinen kanpoaldean egoten dena; gangaren alboko bultzadak jaso eta kontrahormetara igortzen ditu.

Arku polilobulatua. Elkar ebakitzen duten hiru zirkunferentzia-arkuz edo gehiagoz osatutako egituradun arkua.

Arrosa-leihoa. Beiratez apaindutako leiho zirkularra, katedral gotikoetako portadetan jartzen zena.

Beiratea. Bastidore edo marko batean muntatzen diren beirazko koloretako piezen multzoa; ateak edo leihoak estaltzeko erabiltzen da.

Erdi-puntuko arkua. Zirkunferentzia erdi baten itxura duen arkua.

Erretaula. Eskulturak, erliebeak edo pinturak jartzeko egitura, oro har, egurrezkoa. Elizetako aldarearen atzealdean

Pertsona guztiek, artistek bereziki, ikusitakoaren memoria edo oroimena eta behatzeko gaitasuna erabili behar dituzte, inguruneko ikusizko mezuak behar bezala ulertzeko eta mezuez gozatzeko.

Kolorea Hizkera Plastikoan

1-Kolorea hizkera plastikoaren osagaia da, puntua, lerroa, planoa eta testura bezala. Gizakiak eta animalia batzuek duten pertzepzio subjektiboa da, argi ikusgaiko uhin-luzerek sortua.

Argia eta Kolorearen Pertzepzioa

2-Koloreak ezin ditugu argirik gabe ikusi, ARGIA ezinbesteko elementua da koloreen pertzepzioan. Isaac Newton izan zen lehena kolorea argia dela frogatzen. Argi izpia prisma batetik igarotzean ortzadarraren koloretan deskonposatzen zela ikusi zuen.

Argi Ikusgaia eta Uhin Elektromagnetikoak

3-Argia energia izanik uhin elektromagnetikoz osatuta dago, eta beste uhin batzuk bezala zabaltzen da: irratia, soinua... Argi ikusgaia giza-begiak ikus dezakeen espektro elektromagnetikoaren zatiari deitzen zaio, (380-...

XIX. mendeko Euskal Herriko industrializazioa

XIX. mendean, Euskal Herria landa-industriatik industria modernora igaro zen. Bizkaian eta Gipuzkoan garapen ekonomikoa nabarmendu zen, eta Espainiako merkatuarekin harreman estuak sortu ziren.

Egoera ekonomikoa XIX. mendearen hasieran

Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleriak nekazaritzan bizi zen, baina zereal eskasia nabarmena zen eta elikagaiak inportatu behar ziren. Ondorioz, burdin oparoa baliabide nagusi bihurtu zen.

• Burdina: industrializazioaren oinarria
• Kostaldeko portuak: merkataritza erraztu zuen
• Europako industria-iraultza: eragin zuzena

Burdinaren industria eta Bilbo

1840an, Bilbo burdinaren industria-gune nagusi bihurtu zen. 1855ean, Bessemer prozesua ezarri zen, kostuak murriztu eta produkzioa...

Fedea eta Arrazoia Tomas Akinokoaren Garaian

Fedearen eta arrazoiaren arteko arazoak konpontzeko ahaleginean, Tomas Akinokoak garai hartako erlijio-ideia berriak ekarri zituen: kreazionismoa, arimaren hilezkortasuna eta salbazio-beharra. Horren ondorioz, ideia horien arteko harremanari buruz hausnartzera bultzatu zituen filosofo kristauak. Horrela, teologiak egia behar zun izan. Hortz, filosofo papera zein ondorioztatu behar zuten hur aurkitutako egiaren balioa eta filosofia-teologia harremana zehaztu ere.

Lehen Filosofia Kristaua

Teologia eta filosofia eskutik joan ziren. Haiek zioten erlijioa autosufizientea zela, ez zuela behar inolako justifikazio edo azalpen filosofikorik. S. Augustinen arabera, teologiaren eta filosofiaren helburua bera...

Alegoría: representación plástica dunha idea mediante figuras que a simbolizan, por mor dunha analoxía convencional entre o concepto inmaterial e o obxecto material ó que se atribúe a significación.

Alto Renacemento

Alto Renacemento: período que comeza a finais do s. XV ou principios do XVI, cando xorde en Italia a conciencia de que os logros acadados nos anos anteriores demostraban que era posible comparar a época coa antigüidade clásica.

Balaustre

Balaustre: pequena columna curva ou perfilada que se emprega para decorar varandas.

Baleirado

Baleirado: técnica escultórica consistente na obtención dun molde oco do que se sacan as copias ó enchelo.

Casetóns

Casetóns: compartimento oco, xeralmente de forma cadrara, a modo de artesa invertida...

Euskal Gramatika eta Hizkuntza Ezaugarriak

Galdetzen

Galdetzen: 1. Aditzean ezkerreko atal gisa: etxea eta izensteak era indartuan. 2. Aditz-ekintza gisa: trinkoa eta elkartua. 3. Aditzean baietz edo ezetz gisa: ez eta bai (trinkoa, elkartua).

Deklinabide Auziak

Deklinabide auziak: Diptongoz amaitutakoak (au, ei, ai): bokalez amaitutakoak bezala. Salbuespena gau hitza, lekuzko singularreko kasuetan -e- lotura-bokala behar du. Sila bakarreko hitzek, zertaz kasuan, -e-.

Izen Bereziak

Izen bereziak: Mugagabean deklinatu, ez dute artikulurik behar. A hotsez amaitzen diren herri eta herrialde batzuek arazoa dute lekuzko kasuetan:

• Batzuek a berezkoa eta gorde behar dute (Naf, Don, Gip, Zub, Getaria, Errenteria, Ondarroa, Pasaia, Zumaia...).
• Beste batzuek

1936ko gerra zibila Euskadin

1936an, Euskal gizartean barne-kontraesan handien ondorioz, Euskal Herriko historian tragedia handien eragin duen gatazka armatua sortu zen. Bigarren Errepublikak Euskal gizartea berriztatzeko eta erreformak egiteko egindako prozesua eten egin zen, euren pribilegio-egoera arriskuan ikusi zuten klase eta talde sozialen erreakzio bortitzaren ondorioz.

Gerraren garrantzia historikoa

Gerrak garrantzi historiko handia izan zuen. Alde batetik, autoritarismo faxista eta demokrazia arteko gatazkaren adierazpena izan zen. Nazioartean dimentsio garrantzitsua izan zuen.

Bestalde, gerra sektorerik atzerakoienak eta erreakzionarioenak irabaztearen ondorioz, diktadura militarra ezarri zen 40 urtez.

Altxamendua eta gerraren fasea

Altxamendu...

Itzulpena: Hizkuntzen arteko zubia

Itzultzea hizkuntza batean esanda edo idatzita dagoena beste hizkuntza batera pasatzeari dagokio. Itzultzaileak jatorrizko hizkuntzako modura ahalik eta zehatzen egokitu behar du, ahaztu gabe testua ulergarri eta naturala geratu behar dela. Itzulpenak oso garrantzitsuak dira hainbat arlotan: zientzietan, merkataritzan, literaturan eta abarretan. Literatura-testuak itzultzeko, itzultzaileak ahalegin handia egin behar du jatorrizko testuan sortzen diren hizkuntza-efektuen antzekoak lortzeko.

Euskal itzulpenaren mugarriak

Lehen euskal itzulpena "Iesus Christ Gure Iaunaren Testamentu Berria" izan zen; Joana Albretekoa Nafarroako erreginak agindu zion Leizarragari. Gaur egun, programa informatikoek automatikoki egiten...