DBH mailako Plastika eta arte hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Baladak: Narratzailea eta Ezaugarriak

• Narratzailea: Ezkutuan.
• Estiloa: Esaldi motz eta adierazgarriak.
• Pertsonaiak: Ez dira deskribatzen, ekintzen bidez agertzen dira; ez da haien ezaugarri fisiko edo moralik ematen.
• Lekua eta denbora: Oso modu orokor eta azalekoan zehazten dira. Eszenen arteko aldaketak bat-batekoak eta ezustekoak dira.

Baliabide Estilistikoak

• Baliabide gramatikalak:
  • Errepikapena: Hitzak edo ideiak indartzen ditu.
  • Paralelismoa: Egitura errepikatuz.
• Baliabide fonikoak: Soinuen bidez efektu bereziak sortzen dira.
  • Errima: Sinplea da, antzeko hotsen bidez sortua, entzuleari atsegin egiteko.

Maite Kantuak

Irakaspena: Kantuaren muina.

• Baliabide fonikoak: Errima erabiltzen da, kantuari musikalitatea emateko.
• Baliabide semantikoak:
  • Metaforak: Izarra

Bat-bateko Bertsolaritzaren Historia

1960 baino lehenagoko dokumenturik ia ez dago; horregatik, aurreko guztia bat-bateko bertsolaritzaren historiaurretzat jo daiteke.

Entzuleria homogeneoko bertsogintza (1960-1979)

• Bizi-iraupeneko aldia (1960-1973)

  Azpillaga, Lazkao Txiki, Xalbador, eta abar.

• Erresistentziazko bertsogintza (1973-1979)

  Lopategik eta Azpillagak ordezkatzen dute, eta eduki politikoa nabarmena da.

Entzuleria anizkuneko bertsogintza (1980-1998)

• Berrikuntza aroa (1980-1990)

  Autonomia Estatuaren ostean, bertso entzuleak estrategia politiko kontrajarrietan banatzen dira, gero eta argiago. Txapelketak dira oraindik ere bertsogintzaren euskarri nagusiak, eta hedabideek ez diote hainbesteko oihartzunik ematen. (Amunizak bertso eskalak sortu zituen

Itzulpena: Hizkuntzen arteko zubia

Itzultzea hizkuntza batean esanda edo idatzita dagoena beste hizkuntza batera pasatzeari dagokio. Itzultzaileak jatorrizko hizkuntzako modura ahalik eta zehatzen egokitu behar du, ahaztu gabe testua ulergarri eta naturala geratu behar dela. Itzulpenak oso garrantzitsuak dira hainbat arlotan: zientzietan, merkataritzan, literaturan eta abarretan. Literatura-testuak itzultzeko, itzultzaileak ahalegin handia egin behar du jatorrizko testuan sortzen diren hizkuntza-efektuen antzekoak lortzeko.

Euskal itzulpenaren mugarriak

Lehen euskal itzulpena "Iesus Christ Gure Iaunaren Testamentu Berria" izan zen; Joana Albretekoa Nafarroako erreginak agindu zion Leizarragari. Gaur egun, programa informatikoek automatikoki egiten...

Hiztegi txikia: hitz-parak eta itzulpenak

Ondorengo zerrenda originaleko edukia mantendu da; formatu, ortografia eta puntuazio zuzenketak egin dira, eta elementuak irakurtzeko errazago egituratu ditugu.

Hitz-parak (itxuraz jasoak, zuzentzen lagundu direnak)

• absurdu: zentsugabea
• adokin: harritxikizkogaltzada
• aitatu: aipatu
• ale: unitate
• antxeta: kaioa
• antzu: idorra
• apailatzaile: prestatzailea
• apeta: guraria
• arraiadun: marraduna
• arrats: iluntzea
• arrotz: ezezaguna
• asaldatu: larritu
• atarramendu: ondorioa
• ater tu: euriaegitengelditu
• auzi: asuntoa
• aztarren: aztarna
• bebarru: entreplanta
• bederen: behintzat
• berme: garantia
• berritsu: hizketanamaigabearitzendena
• bertute: ontasuna
• berun: plomoa
• bilkura: batzarra
• burnizko: burdinazko
• burutu: gauzatu
• corpus: multzoa
• danbateko: kolpezaratatsua
• debozio:

Bertsolaritzaren bilakaera historikoa

Bertsolaritza: Hizkuntza lehenengo mintzatua izan zen; idatzizko hizkuntza askoz geroago sortu zen. Herri guztiek dute ahozko literatura, herri kanta, bertso, ipuin, esaera eta abarrek osatzen dutena. Bertsolaritza XIX. mendetik aurrera garatu zen Euskal Herrian. Lehenengo bertsolari ezaguna Fernando Amezketarra izan zen, Bilintx, Iparragirre eta Etxahun adar-jotzaile ospetsuekin batera. Jose Maria Iparragirrerena da Gernikako Arbola ospetsua.

1876-1935: Abertzaletasuna eta kulturaren defentsa

Tarte horretan ere zabala da bertsolari taldea. Garai horretan, bertsolariak egoera berrietara moldatu behar izan zuen, eta Euskal Herriko kulturaren bilakaeran protagonismoa hartzen hasi ziren. Euskararen defentsa eta...

Euskarazko Sinonimoen Zerrenda

Jarraian, euskarazko hitz eta haien sinonimoen zerrenda aurkituko duzu, alfabetikoki ordenatuta eta zuzenduta:

• Egiaztatu: ziurtatu, frogatu
• Eginahaletan: ahaleginetan, saioetan
• Egokitu: aurkitu, gertatu, suertatu
• Egoskorra: burugogorra, kaskagogorra, setatia, setatsua
• Egotzi: aurpegiratu, bota, leporatu
• Egundokoak: ikaragarriak, itzelak, izugarriak
• Ekiditu: saihestu, galarazi
• Elkorrean: lehorrean, idorrean, antzuan, agorrean
• Eltzea: lapikoa, pertza, tupina, marmita
• Emeki: poliki, astiro
• Emendakinik: zuzenketarik, aldaketarik
• Erabakia: ebatzia
• Eragotzi: oztopatu, galarazi
• Eralgitzen: gastatzen, xahutzen
• Erantzukizuna: ardura
• Erbesteko: atzerriko, kanpoko, deserriko
• Erdeinatu: arbuiatu, mesprezatu, gutxietsi
• Erdeinua: destaina, mesprezua
• Erdiesteko:

Txirrita: Bertsolari Pikaroren Irudia

Gaiak eta Pentsamoldea

Gai sozialak lantzen zituen bertsoetan, garai hartako herri-klaseen pentsamolde eta sentimenduen berri ematen da. Jendeak Txirritaren kontrako bertso-paperak jartzeko eskatzera joaten zen. Bertso-sorta horietako gai nagusiak, besteak beste, desamodio kontuak eta mota guztietako arrazoiengatik sortutako ezinikusiek ziren.

Txirrita Euskal Iruditerian

Hargin mutil bertsolari, mutilzahar, parrandazale eta pikaroaren prototipoa bihurtu da Txirrita euskal iruditerian.

Alfabetizazioa eta Bertsoen Diktaketa

Eskolarik gabea zen; inprentako hizkiak irakurtzeko gai bazen ere, ez zekien idazten, eta bertsoak ilobari diktatzen zizkion.

Txapelketetako Omenaldia

Maialen Lujanbioren aitona Txirrita Handia...