Lizardi (Jose Maria Agirre)

Zarautzen jaio arren, Tolosan eman zituen bizitzako urterik gehienak. Gaztaroan erdi galduta zeukan euskara berreskuratu zuen. Bere garaiko euskaltzale saiatuenetako bat izan zen, propaganda eginez eta antolamendurako dohainak erakutsiz.

Hainbat aldizkarik eta egunkarik izan zuten lankide (kazetaria), bai euskaraz, bai erdaraz. Euskara eta euskal kulturaren inguruko gaiak landu zituen. Hizlari gisa ere ospe handia lortu zuen. 37 urte bete baino lehen hil zen.

Luma eta lan nagusiak

Luma dotorea zuen prosan, Itz-lauz edo Kazetari-lanak lanetan antzeman daitekeen bezala. Antzerkian ere egin zituen saioak, baina poesian lortu zituen emaitzarik onenak.

Bere lan nagusiak:

• Bizi zela: Biotz-begietan (poema liburua).
• Hil ondoren:

Kazetaritza eta Literatura: Funtzioen Hurbiltzea

Kazetaritzaren zeregina interes publikoa duten albisteak hartzea, lantzea eta komunikabideetan hedatzea da, hartzaileak informatzeko. Literaturaren egitekoa, aldiz, mundua ikertzea da; errealitatea eta fantasia barne biltzen dituen ikuspegi hori hitz ederrez azaltzea da.

Kazetaritzaren eta literaturaren funtzioak desberdinak dira, baina biak hurbildu egiten dira kazetaritzan balio estetikoa gailentzen denean. Kazetaritza-lan bat literarioa dela esan ohi dugu informazioa lantzeaz gain, irizpide eta balio estetikoek ere aparteko presentzia dutenean bertan.

Kazetaritzaren Genero Literario Nagusiak

Oinarrizkoena albistea dugu (gertakariei buruzko informazioa ematen du modu labur eta zehatzean). Hona...

Bernardo Atxaga (Joseba Irazu Garmendia)

Bernardo Atxaga, benetako izenez Joseba Irazu Garmendia, Ateasun (Gipuzkoa) jaio zen 1951ko uztailaren 27an. Gaur egungo Euskal literaturako idazlerik ezagunenetakoa da.

Ikasketak eta hastapenak

Batxilergoa Donostian egin zuen, eta Ekonomia Zientzietan lizentziatu zen Bilboko Unibertsitatean. Garai hartan, Bilbon zenbait euskal idazle ezagutu zituen, haien artean Gabriel Aresti; honek haren lanak argitara eramaten lagundu zion.

Hainbat lanbide izan zituen, besteak beste:

• Euskarako irakaslea
• Irratiko gidoilaria
• Liburu saltzailea
• Ekonomilaria, etab.

Laurogeiko hamarkadaren hasieran, literaturari bete-betean ekitea aukeratu zuen.

Lanak eta arrakasta

Literaturaren mundura egindako lehen ekarria Valladolideko El Norte

MESOPOTAMIA:

K.a. 3500 - K.a. IV. mendea

Sumer-eko kultura

Hiriak sortu ziren hegoaldean: Ur, Uruk, Lagash, Eridu...

Garrantzi handia zuten tenpluen inguruan.

Gatazkak ugariak ziren eta egitura politikoak ez ziren luze irauten, buruzagi politiko baten agintea soilik.

Akadeko Sargon erregeak lehen inperioa sortu zuen.

Babilonia eta Asiria

Sumerarren azken estatua desagertu ondoren, Mesopotamiako hiri askok beren nagusitasuna lortu zuten.

K.a. VI. mendean persiarrek Babilonia bereganatu zutenean amaitu zen.

Persiarren inperioa

Mesopotamiako ekialdean (Iranen) sortu zen K.a. VI. mendean.

Mazedoniarrek eta Alexandro erregeak konkistatu zuten.

EGIPTO

K.a. 4000 - K.a. 525

Dinastiaren aurreko aldia

Neolito garaitik, Nilo ibaiaren ertzean herri garrantzitsu eta nortasun...

Manuel Larramendi eta bere ondarea

Diccionario trilingüe del castellano, bascuence y latín

Manuel Larramendiren lanik erraldoiena da, bi tomotan argitaratua. Hiztegian, gaztelaniazko hitza dator lehenik, euskarazko ordaina ondoren, eta latinezkoa azkenik. Batzuetan, euskarazko hitz egokirik aurkitzen ez duenean, neologismoak (hitz berriak) asmatzen ditu; dena, ordea, ez da asmatua.

Larramendik ez zuen euskaraz lan luzerik taxutu. Hala ere, beste lanetan utzi dizkigun euskarazko zatiek gure hizkuntzan ere idazle handia izan zitekeela frogatzen digute.

Larramendiren eragina

Andoaindarraren lan teorikoek uste izan den baino zabalkunde handiagoa izan zuten. Nabariki, Kardaberaz eta Mendiburu bere ordenakide batzuei eragin zien arren, Iparralderaino...

Idazle Gipuzkoar Baten Ibilbidea

Lehen ikasketak Asteasun eta Andoainen egin zituen. Batxilergoa, berriz, Donostian. Garai horretan irabazi zituen bere lehen sariak, eskola-umeentzat eratutako literatur lehiaketetan. Bilbon, ekonomian lizentzia lortu zuen, eta zenbait euskal idazle ezagutu zituen; haien artean, Gabriel Aresti, honek haren lehen lanak argitara ematen lagundu ziola.

Idaztetik bizitzeko erabakia hartu, eta banku batean zeukan lana laga zuen. Pott Bandaren partaide zela, talde hori argitaletxe moduan antolaturik, Etiopia poema-antologia argitaratu zuen. Taldea sakabanatu zela, Bartzelonara joan zen filosofia-ikasketak egitera. Euskal Herrira itzuli eta, hainbeste sari, mirespen eta itzulpen irabazitako Obabakoak argitaratu zuen....

Perpausa eta Sintagmak

Perpausa esanahi osoa duen hizketako atalik txikiena da, eta bi osagai nagusi ditu: izen-sintagma eta aditz-sintagma. Normalean, izen-sintagmak subjektu-funtzioa izan ohi du perpausean, hau da, ekintzaren egilea adierazten du. Aditz-sintagmak, berriz, predikatu-funtzioa betetzen du.

Izen-sintagmaren Elementuak

Izen-sintagman agertzen diren elementuak, funtsean, hiru sailetakoak dira:

• Ardatz-elementuak
• Elementu Atributiboak
• Elementu Determinatzaileak

Elementuen Funtzioak

• Ardatz-elementuak: Izen-sintagmaren ardatza osatzen dute.
• Elementu Atributiboak: Elementu hauek izena kalifikatzen eta definitzen dute.
• Elementu Determinatzaileak: Izena mugatzen eta determinatzen dute.

Jatorria Adierazten duten Atzizkiak

Atzizki hauek nolabaiteko...

Testu Azalpen Motak eta Argudiaketaren Ezaugarriak

Azalpen Limurtzailea

Azalpen mota honen helburua hartzailea konbentzitzea da.

Ezaugarriak

• Normalean, mota honetako azalpenetan egia biribilak esaten dira.
• Arrazoiak garbiak eta zehatzak dira, edonork ulertzeko modukoak.
• Azalpena egiten duenak zuzenean hitz egiten die hartzaileei, batzuetan haien izena aipatuz, komunikazioa zuzenagoa izan dadin.
• Hizlariak nolabaiteko nagusitasuna izan ohi du entzuleengan.

Baliabideak

• Maiz galdera erretorikoak eta aginterako formak erabiltzen dira.
• Konparazioak eta adibideak erabiltzen dira, kontrasteak azpimarratzeko.
• Gauza asko puztu egiten dira, oinarrian egia badira ere.
• Euskaraz, horrelakoetan, plural hurbila erabiltzen baita sarri askotan.

Azalpen Zirraragarria

Testu...

Santurtziko bizilaguna (zure enpresako langile bat )nauzu eta gutun honen bidez zure laguntza eskatu nahi nizuke kezkatzen nauen arazoa konpontzeko soldata aurrerapena

(izena) izenako musika dendan

baina ustekabe galanta jaso nuen tarari ailegatutakotan ,hau dena gutxi balitz

Jaso dugun materiala (tratua) dela eta, gure kexa adierazi behar dizugu

Horrenbetez,zuregana jotzea erabaki dut (gertatutakoa argitzeko)(asmotan

honekin batera doakizu faktura Honekin batera eskatutako datuak bidaltzen dizkizut.

Nire kexa(ezkaera) kontuan izango duzulakoan eta aldez aurretik eskerrak emanez Har ezazu nire agurrik adiskidekorrena

Espero dut nire kexa kontuan hartzea eta nire dirua bueltatzea

Zure/zuen berri laster izango dudalakoan/dugulakoan

Zure/zuen erantzunaren

Santurtziko bizilaguna (zure enpresako langile bat )nauzu eta gutun honen bidez zure laguntza eskatu nahi nizuke kezkatzen nauen arazoa konpontzeko soldata aurrerapena

Horrenbetez,zuregana jotzea erabaki dut (gertatutakoa argitzeko)(asmotan

honekin batera doakizu faktura

Nire kexa(ezkaera) kontuan izango duzulakoan eta aldez aurretik eskerrak emanez agurtzen zaitut

Har ezazu nire agurrik adiskidekorrena

Espero dut nire kexa kontuan hartzea eta nire dirua bueltatzea

Zure/zuen erantzunaren zain geratzen naiz/gara adeitasunez, Izpta:

Zure/zuen berri laster izango dudalakoan

Hemen doazkizu eskatutako datuak

Barka iezadazu berandutzeagatik baina ezin izan dut lehenago idatzi,oso lanpetuta egon bainaiz.
azken aldi honetan oso urduri nago,azken azterketak