Hizkuntza eta literatura ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Hizkuntza: Komunitate bateko kideen arteko komunikazioa ahalbideratzen duen tresna edo bitartekoa. Giza talde jakin batekoak garela adierazten duen zeinua.

Hizkuntza komunitatea: Hizkuntza bera erabiltzen duten gizakiek osatutako taldea.

Hiztun elebakarra: Hizkuntza bakar bat ezagutu eta erabiltzen duen pertsona. (Euskal herrian % 75)

Hiztun elebiduna: Bi hizkuntza ezagutu eta erabiltzen dituen pertsona. (%25)

Hiztun eleanitza: Hiru hizkuntza edo gehiago ezagutzen eta erabiltzen dituen pertsona.

Diglosia: Komunitate batean bi hizkuntza sistema, bakoitzak bere helburuak asetzen dituztenak.

Pidgina: Hizkuntza bat sinplifikatuz eta beste hizkuntzen ezaugarriak hartuz, hizkuntza berri bat sortzen denean.

Ama-hizkuntza: Haur batek lehendabizi bereganatu

...

JUNTADURAZKOAK.

Emendiozkoak:eta.Hautaariak:edo,edota,ala,nahiz,zein.Aurkariak:baina,baizik,baino,ezpada.Alborakuntzazkoa:alde batetik..bestetik.ez..ez.

MENDERAKUNTZAZKOA.

Konpetiboak:ZER.-(e)la,-(e)nik,-t(z)ea,-t(z)earik,-t(z)eko.Zehargaldera:ZER.-(e)n,ea..-(e)n,-(e)n ala ez.Erlatibozkoak:-(e)n,-tako,-(r)iko.Denborazkoak:bainolehen,aurreik,ondoren,-takoan,-eneko,bezain laster,-enean,-tzean,-en bakoitzean.Moduzkoak: -(e)n bezala,-(e)n legez,-moduan,arabera.Konparaziozkoak:bezain(adj.),beste(cant.),baino..-ago,bainogehiago/gutxiago.Helburuzkoak:Zertara/zertarako.Kausazkoak:-(e)lako,...eta,bait-...,-(e)la eta,-(e)nez gero,-t(z)eagatik.Baldintzazkoak:baldin ba-,-(e)z gero,-t(z)ekotan.Kontzekutiboak:Hain/hainbeste..non/ezen..bait-/-(e)n.Hain/hainbeste....

HIZKUNTZA UKIPENA ETA DIGLOSIA:Ahaztu ezinezko gorabehera da Euskal herrian euskararekin batera erdararen bat edo gehiago bati erabili izana, dela latina, dela erromantzeren bat.Nafarroan erabili izana, gaztelania aipatu gabe. Beraz, Euskara gabeko jendearik inoiz ez falta izan Euskal herriaren eremuetan, ez da elebidun multzoak ere, euskaldun elebakar jendetza handiagoren ondoan.Bi hizkuntza erabiltzen diren gurea bezalako egoerari hizkuntza-ukipen esaten zaio.Hizkuntza-ukipenak elebitasuna edo bilinguismoa sortzen du. Elebitasuna, bi hizkuntza hitz egiten duen egoera da.Ñabardura premiaz gertatzen gara, ordea, hemen: elebitasuna eta diglosia kontzeptuak bereiztu beharrez, alegia. Elebitazunas ari garenean, pertsona edo gizatalde batek ezagutzen...

Auzo-elkarteko burua naiz eta denen izenean eta Gutun honen bidez, auzokideok daukagun arazo baten berri eman nahi dizut. Hurrengo lerroetan gure arazoa ahalik eta argien azaltzen saiatuko naiz Lehenengo, esan behar dizut idazki honen bidez ekarpen positiboa egin nahi diedala Gorago esan dudanez, nire ekarpena positiboa izatea nahi dut; beraz, hona hemen zer proposatzen dizuedan: ez hartu txartzat hemen esandakoa, asmo konstruktiboz egin dut eta Ez dugu ahaztu behar , bestalde, Eta neure ikuspuntua besterik ez bada ere,esango nuke jende asko iritzi berekoa dela Argi dago usadioak aldatu egin direla azken urteetan Urteak pasatu ahala, moda berriak sortzen dira eta desberdin bizi gara. Nahiz eta abantailak egon, ezin diogu pentsatzeari utzi gurea...

Naiz(nauk/naun)

1 - Ahalera:
Datorren hilean zuek oporretan joan ZINTEZKETE
Niri telefonoz dei DAKIDAKE
Atzo zetorrenari merienda eder bat presta ZIEZAIOKET
Ez dut uste iaz, dirurik jokatu gabe, berari... ZEKIOKEEN
Zu bihar guri bisita egitera etorri ZENKIZKIGUKE
Lehengusua atzo zuri etxean agertu ZEKIZKIZUKEEN
Guk zuek herriko futbol taldeko bazkide egin ZAITZAKETEGU
Zuk gu orain bakean utz GAITZAKEZU
Zuek txakur txikia etxean har DEZAKEZUE
Nik hari atzo eskua eman NIEZAIOKEEN
Langileek bihar nagusiari... LIEZAIOKETE
Zuk bihar niri laguntza eskain ZENEZADAKE
2 - Ahalera:
Gurasoak etxean gera LITEZKE
Niri frontoian pilotak beti gal DAKIDAKE
Zu atzo guri bisita egitera etor ZINKIZKIGUKEEN
Lehengusua orain zuri etxean ager DAKIZUKE
Nik zu dantzatzera gonbida ZAITZAKET
Zuek gu...

2)eskuararen hastapenak. ez datoz jatorri kontuak soilik. gure hizkuntzaren gorazarre sutsua dugu, eta, hegoaldeko apologistek ez bezala, euskaraz moldatua. 3) euskarazko hastapenak latina ikasteko. euskaldunak, baina, gaztelerazko edo frantsezesko ikasbideetara jo behar izan zuen latinaz jabetzeko. zergatik ez ikasi latina euskararen bidez.4)bazen, ordea, laugarren liburu bat ere: hiztegia , euskaraz, latinez, frantsesez eta gazteleraz atondua. larramendik ezagutu eta erabili zuen, baina badirudi betiko galdu dela. / bizi izan artean, lehenego liburuxka bakarrik kaleratu zuen etxeberrik. bigarrena eta hirugarrena lotan egon ziren mendeetan, hauek XX. menderarte ez dira aurkitu. prosa erlijiosoa: aurreo mendeko tradizioaren jarraipen gisa,...

Unibertsala:Ezaugarriak:Era natural edoarrntean hartzen duen egitura da. Ez du bete behar neurri eta erritmo araurik. Motak: Utilitarioa: helburu jakina duena: erlijioa eta politika-testuak// Artistikoa: hiru genero dadude:narrazioa (herri-ipuinak,nobela edo eleberria) Oratorioa (itzaldietan egiten dena) Historia ( gutunak, memoriak,kronikak...). Grezia mendebaldeko literaturaren sorburu, poesia adierazpide nagusia, pixkanaka, prosa helburu artistikora urbildu. Historia: G. generoak: historiografia,filosofia, nobela...//Erretorikak: ongi hitz egiteko artea, erretorikak sortutako prosak, eragin handia is¡zan ondorengoengan. Gero eremu berriak hartu. Espainian " El lazarillo de tormes" eleberriarekin, Cervantesekin eta Quevedorekin maila gorena.

...

lauaxeta(1905-1937): bizkaiko laukizen jaio.durangon egin zuen batxiyerra eta loiolan jarraitu. gernikan, kazetari moduan zebiltzala, faxistak atxilotu egin zuetn eta gastizen fusilatu
obra:ez zituen soilik poemak egiten.kazetaritza eta antzerkia ere landu zituen, eta politikan sartu zen.olerkia ez zen izan bere arlorik emankorrna, gainera oso gazte il egin zen.bi olerki liburu: bide barrijak (1931) eta arrats beran (1935)

BIOG ETA TEST HIST: Platon Atenasen jaio zen ka 427.urtean Eta garai zailak bizi izan zituen filosofo honek. Izan ere, Perikles hil eta Berehala V.Mendean, Atenasek krisi garaia bizi izan zuen. Hainbat faktore izan Ziren eragileak.

...