Beste ikastaroak mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

XIX. mendea Hego Euskal Herrian

XIX. mendea Hego Euskal Herrian gerra, borroka eta altxamenduen sasoia izan zen.

Frantziako Iraultzaren ondorioak

• Konbentzio Gerraren aurreko mendearen azken hamarkada.
• Napoleon I.aren okupazio garaia.

Hirurteko Konstituzionala

1. Monarkia absolutista baztertu eta Cadizen onartutako konstituzio liberala ezarri nahi izan zen Espainian. Porrota izan zen hasieran.
2. Fernando VII.aren heriotzarekin liberalak agintera iritsi ziren, baina ez bakea: Lehen Karlistada (1833-1839).

Bergarako Besarkada

Euskal Herrian, foruen arazo konpongaitza zegoen pil-pilean, horrelako antolamendu politiko-administratiborik liberalek ez baitzuten nahi.

Industria Iraultza eta gizarte aldaketak

Industria Iraultzak Bizkaian eta Gipuzkoan ekarpen ugari...

Sabino Aranaren Ekarpena eta Euskal Nazionalismoaren Hastapenak

Lehenengo taldetik atera ziren euskal nazionalismoaren bultzatzaileak, Sabino Aranaren aitzindaritzapean. Hasieran, euskal abertzaletasunari "Bizkaitarrismoa" esaten zitzaion, Bizkaiari lotutako alderdiekin hasi baitzen. Baina, geroagoko aldarrikapenetan, euskal lurralde guztiak sartuko dira. 1918tik aurrera, Gipuzkoan ere abertzaletasunak karlismo zaharrari ordezkatuko dio; Araban, II. Errepublika garaian. Nafarroan, ostera, karlismo tradizionala nagusituko da.

Sabino Aranaren Oinarri Ideologikoak

Euskal abertzaletasunaren ideologo nagusia Sabino Arana izan zen. Ikuspegi foruzale tradizionalean oinarritu zen, euskaldun izaeraren "muina" goraipatuz: arraza, hizkuntza, herri bizimodua,

Euskal sozialismoaren bilakaera politikoa

XX. mendearen bigarren hamarkadaz gero, euskal sozialismoaren joera politikoa eta estrategia aldatu ziren. Perezaguaren erradikalismoaren ondoan, moderantismo eta pragmatismo politikora jo zuen alderdiak, Indalecio Prietoren eskutik. Horrela, hasierako ezaugarriak (gizartea iraultzaz aldatzea, mobilizazioa, presioa) leundu zituen.

Estrategia berria eta hauteskunde-arrakasta

Sozialismora heltzeko estrategia berriaren oinarriak demokrazia eta parlamentuaren bideak izan ziren eta, testuinguru honetan, errepublikarrekiko lankidetza garatu zuten. Perezagua alderditik bidali zuten. Estrategia horrek hauteskundeetan oso ondorio onuragarriak ekarri zituen:

• Prieto gorteetako diputatu hautatu zuten hogei urtez, etenik

II. Mundu Gerra

Hasiera eta iraupena

Hasiera: 1939ko irailaren, Alemania Polonia inbaditu zuenean hasi zen.

Iraupena: ia 6 urte — 1939etik 1945era amaitu zen.

Bandoak eta nazioak

Hasieran bi bando nagusi zeuden: Aliatuak eta Ardatzeko potentziak.

• Aliatuen artean: Erresuma Batua eta Frantzia.
• Beste bandoan: Alemania eta Italia.

1941ean: beste herrialde batzuk sartu ziren: Sobietar Batasuna eta Estatu Batuak (aliatuekin) eta Japonia (ardatzen).

Zergatiak — Kausa nagusiak

• Versaillesko bakea: Bakea sinatu zenetik alemaniarrak irainduta sentitu ziren, eta Hitlerrek etekina atera zuen egoeratik. Oraindik, Alemaniak gerra-indemnizazioak ordaindu behar izan zituen (I. Mundu Gerran Alemaniak sinatutako bakearen ondorioz), gerraagatik kalteak dirutan ordaindu

Gerra Hotza: ezaugarriak

1. Zatiketa blokeetan (NATO — erakunde militar kapitalista / Varsoviako Ituna — erakunde militar sozialista)
2. Mesfidantzaren psikologia
3. Etengabeko armamentu norgehiagoka
4. Propaganda ideologikoa
5. Subertsioa eta espioitza — aurkako blokearen kontrako jarduerak, zerbitzu sekretuen bidez
6. Presio politiko eta ekonomikoa
7. Inguruko lurraldeetan tokian-tokiko gerra

Sionismoa

XX. mendeko kontzeptua da. Judutarrak haien antzinako estatura itzuli ziren. Arabiarrek ez zuten hori onartu eta, palestinarrek egindako erasoen ondorioz, juduek kontraerasoak egin zituzten. Juduek populazio palestinoa beldurtu zuten eta, ondorioz, milaka pertsona alde egin zuten, batez ere Jordaniara. 1948an gatazkak areagotu ziren eta inguruko herrialdeek sortu...

Garapen ekonomikoa eta gizarte-eraldaketak

1957-1959 artean, autarkia politikaren porrota ikusita, gobernuko teknokrata berriek —Opus Deirekin lotutako ministroek— ekonomia liberalizatzeko neurriak hartu zituzten. 1959ko Egonkortze Planaren bidez, gastu publikoa murriztu, kredituak kontrolatu, pezeta debaluatu eta inportazioei zein atzerriko inbertsioei ateak ireki zitzaizkien.

Desarrollismoa eta hazkunde ekonomikoa

Hasieran ondorio sozial gogorrak izan ziren, baina epe ertain eta luzera garapen ekonomikoa bultzatu zuen, 1960ko hamarkadako “desarrollismoa” deritzona. 1962tik 1975era bitartean, BPGa eta biztanleko errenta bikoiztu egin ziren.

• Hazkundearen arrazoiak: Liberalizazioa, turismoaren gorakada, industria-planifikazioa eta lan-indar

Frankismo berantiarraren krisia

Frankismoaren azken urteetan istiluak areagotu ziren, garapen ekonomikoak erregimenaren aldeko atxikimendurik ekarri ez zuelako. Oposizioa indartu egin zen, grebak ugarituz eta askatasun politiko zein sindikalaren aldeko eskariak eginez. Eliza ere frankismotik urruntzen hasi zen, gotzainek Konkordatua berritzeko eskatuz eta auzo pobreetan lan soziala bultzatuz.

Gatazka politikoak eta errepresioa

1970eko Burgosko epaiketan, ETAko kideen aurkako heriotza-zigorrek nazioarteko presioa eragin zuten. Aldi berean, frankismoaren barruan haustura sortu zen: irekiagoak eta ultra kontserbadoreak. 1973an, ETAk Carrero Blanco hil zuen, krisi politikoa larriagotuz. Arias Navarroren gobernuak, hasierako liberalizazio agintzaren...

Garapen Ekonomikoa eta Gizarte Aldaketak

1957 eta 1959 artean, Nazioarteko Moneta Funtsaren zuzendaritzapean, erregimen frankistak ekonomia eraberritzeko lege-multzo bat onartu zuen. Prozesu honen helmuga nagusia 1959ko Egonkortze Plana izan zen. Aldaketa honen gidariak 1957ko gobernu berrian sartutako teknokratak izan ziren, Opus Deiko kideak, hala nola Navarro eta Ullastres. Hauek eraginkortasun tekniko eta ekonomikorantz bideratutako politika neoliberalak ezarri zituzten.

Helburu ekonomikoak eta liberalizazioa

Helburu nagusiak atzerriko kapitala erakartzea eta gastu publikoa nahiz inflazioa murriztea ziren. Horretarako, pezetaren bihurgarritasuna ezarri zen, soldatak eta gastu publikoa izoztu ziren inflazioa kontrolatzeko, eta estatu-interbentzionismoa...

Frankismoaren testuinguru historikoa

TESTUINGURUA

Frankismoaren testuingurua ulertzeko, beharrezkoa da Espainiako Gerra Zibilaren amaierara jotzea. 1939an gerra bukatu zenean, bando nazionala garaile atera zen eta Francisco Francok boterea eskuratu zuen. Herrialdea egoera tamalgarrian zegoen: azpiegiturak suntsituta, ekonomia hondoratuta, milaka hildako eta preso, eta beste hainbeste erbesteratu. Testuinguru horretan ezarri zen 1975era arte iraungo zuen diktadura pertsonal eta autoritarioa. Francok estatu totalitarioa antolatu zuen, botere guztiak bere esku bilduz eta askatasun politiko zein sozialak ezabatuz.

Nazioarteko isolamendua eta errepresioa

Frankismoaren lehen urteak nazioarteko isolamenduak eta barneko errepresioak markatu zituzten. Bigarren...