Batxilergoa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Bizkaian eta Gipuzkoan kontzertu ekonomikoak ezeztatzeko lege dekretua(1937-06-23): Testu juridiko bat da,non Euskal Autonomia Erkidegoko probintziak diren Gipuzkoa eta Bizkaiari,ekonomia arloan duten pribilegio deuseztatzen zaien.Hau da,aurez indarrean egondako kontzertu ekonomikoak bertan behera gertatzen diren.1937.urtean,Francisco Franco jeneralak,euskal herritarrei bereziki zuzendutako dekretua da./Testua bi zatitan banatzen da bereziki.Batetik,sarrera bat egiten da,non erabakia hori hartzearen arrazoiak azaltzen diren.Bestetik,hartutako erabakia azaltzen da.Bertan,kontzertu ekonomikoen eskubidea deuseztatzen da.Lege dekretua onartzearen zergati esanguratsuena,Euskal Autonomia Erkidegoak,gerra zibila hastean matxinatuen aurka egin izana...

8. TESTUA. JOAQUIN COSTAREN OLIGARQUÍA Y CACIQUISMO LANAREN PASARTEA (1901)

Sarrera: Testu hau “Oligarquía y Caciquismo” obratik atera da. Obra honen idazlea Joaquin Costa izan zen eta bertan, Cánovas del Castillok ipiniko sistemaren funtzionamendurako mekanismoak salatzen ditu, hala nola, caciquismoa eta hauteskundeen faltsutzea.

 Testuaren analisia: Esan dezakegu, Joaquin Costaren ustez, sistema murriztuta eta mugatuta zegoen hiru elementuetan. Lehenik eta behin, oligarkak zeuden, aberatsak, boteretsuak eta arrakastatsuak ziren. Bigarren maila batean, caciqueak  kokatzen ditu Costak, Herrialdeko probintzia guztietan banandurik, manipulatzen dute bizitza soziala, ekonomikoa eta politikoa dio Joaquinek. Horretaz gain, gobernuarekin...

Aurrrean dugun testua, 1814. urtean, Independentzia Gerraren amaitzean eta Fernando VII.aren  itzuleraren ondoren, argitaraturiko testu politikoa da eta, manifestu bat denez publikoa, pertsiarren manifestua izenekoa. Egileak, Fernando VII.rantz zuzentzen diren garai hartako diputatu absolutista multzo bat izan ziren, testuaren bidez Cádizeko Gorteek idatziriko 1812. urteko konstituzioa ezabatu eta absolutismoa berrezarri nahi izan zutenak.

Testua, monarkia absolutua justifikatzeko saiakera bat da, despotismo ilustratuarekin parekatuz, honen berrezarpena eskatzen amaituz, 1812ko konstituzioarekin jaiotako erregimen liberalaren kalterako.

Arazo historikoa, Fernando VII.aren monarkia absolutistaren berrezarpena da, 1812ko Konstituzioaren...

BAIONAKO ABDIKAZIOAK:

aurkezpena: publikoa, historikoa, politiko edo juridiko-politikoa. Ez egilerik. Aipuak

analisia: bi paragrafo, bi ideia. 1-bere subiranotasunaren azken ekintza tronua Frantziako emperadoreari uztea. 2-tronoa uzteak bi baldintza: a)batua eta independente mantenduko zirela Espainia eta Indietako lurrak. b)Erlijio katolikoa izango zela erlijio bakarra lurralde horietan. Azkenean beste ideia aurrekoa justifikatzeko. altzamenduek eta gatazkek hondamendak ekartzen dituzte.

testuinguru historikoa: Erregimen zaharraren krisian eta Iraultza burgesaren hasieran. Frantzian 1789an egondako iraultza irteraren seinalea izan zen Europatik zabalduko ziren iraultza burgesete¡arako, eta Espainiakoa testu honen ondorioz izango da. Napoleonen...

 VICENTE BLASCO IBÁÑECEN "EL INTRUSO" ELEBERRIAREN PASARTEA (1904).Kokapena.Lehen mailako iturri historikoa,zuzeneko informazioa eta garaikidea ematen baitu.Textu narratiboa formagatik eta soziala edukiengatik.ublikoa liburu bat delako,edonor irakurdezakelako. eatzarien bizi baldintzak azaltzen ditu.Egilea Vicente Blasco Ibáñez, idazle,kazetari eta politikari espainiarra izan zen.alentziako unibertsitatean zuzenbide ikasketak egin zituen baina ez zuen inoiz horretaz lan egin. Los Cuatro Jinetes del Apocalipsisen lanarekin fama handia lortu zuen. El intruso eleberria 1904an argitaratu zuen, Alfontso XIIIaren erregealdian (1902-1931).Garai horretan industrializazioaren fenomenoa garatu zen Bizkaian,hasieran matzekin lotuta.Bizkaiaren industrializazioagatik,

LIZARRAKO ESTATUTUA

           Testu hau Lizarran idatzi zen 1931ko ekainaren 14an. Alkate nazionalistek eta karlistek batzarrera deitu zuten eta  bildu ziren udalek Eusko Ikaskuntzaren proiektuan oinarritutako Estatutua onartu behar zutela-eta. Hasieran Iruñean egiteko asmoa bazuten ere, Lizarrara aldatu zuten azkenean. Puntuz puntu eztabaidatu zuten eta bilera honetan hainbat aldaketa erabaki ziren, Estatutuari kutsu nazionalista, eskuindar eta konfesionala emango ziotenak. Horrela sortu zen Lizarrako estatutua.

              Testu hau idatzi zenean, Espainian behin-behineko gobernua zegoen agintean, 1931ko apiriletik urrirarte egon baitziren. 1931ko apirilaren 14an aldarrikatu zuten, Alfontso XIII.a Espainiako boteretik

MENDIZABALEN DESAMORTIZAZIOA:

aurkezpena: publika, historikoa, 2maila, politikoa egilea. aipuak.

analisia: bi paragrafo, bi ideia: 1-emandako itza betetzeaz gain, desamortizazioa honekin herriak instituzioekin eta Isabel 2arekin tronuarekin identifikatzego egin zen. 2-zor publiko handiaren kopurua murriztu, eta jabe berri batzuk sortu egiten direla beraien (isabel 2aren gobernua) instituzioaren alde egongo direnak.

Testuinguru historikoa: Estatu liberalaren eraikuntzaren asiera, jabetza eraldaketa, gerra karlistak....

Iruzkin bera: Mendizabalek Mª Kristinari (1833) adierazten dio gutun honen bidez desamotizazioaren dekretua ezarriko duela. Horrez gain, desamortizazioaren beharra eta dakartzan alde onak azaltzen ditu. Horrez gain, desamortizazio...

9. TESTUA. FEDERICO ECHEVARRIAREN HITZALDIA LIBREKANBISMOA ETA PROTEKZIONISMOARI BURUZ

 Sarrera:  Hasteko, testu hau Federico Echevarriak emandako hitzaldi baten pasarte txiki bat da, 1893. urteko abenduaren bederatzian izandakoa, hain zuzen ere. Hala ere, Federicoren hitzaldi honen gaitza protekzionismoa babestea eta defendatzea zen.

 Testuaren analisia: Esan beharko dugu, Federico Echevarriaren ustez,protekzionismoa beharrezkoa zela, izan ere, produkzioa behera egin zuen teknologikoki  atzeratuta zeudeako, batik bat. Horrez gainera, burdingintzak jaitsi zuen merkatuaren arazorengatik, hau da, ez zuelako lortu Espainiako merkatuan ere lehiakorrak izatea, hortaz, ez  zuten izango arrakasta nazioarteko merkatuan, noski. Arazo hau zuzentzeko,...