Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Egungo Periferia: Biztanleak eta Jarduera Ekonomikoak

Biztanleak eta jarduera ekonomikoak periferiarantz hedatzen ari dira, leku urrunagoetara. Hiria lurraldean zehar hedatzen ari da, hiri zaharkitu gabe bat sortuz. Hiriaren eta landa-inguruaren artean barruti suburbanoak sortzen ari dira.

Periferia Egoitzen Auzoak

a) Auzo Marjinalak

Kalitate txarreko etxeak edo txabolak aurkitzen dira bertan, hirigintza antolaketarik gabe. Etxeek gabezia larriak dituzte zimentuetan eta materialetan, eta oinarrizko zerbitzuak falta zaizkie. 50eko hamarkadan izan zuten gorakada, eta 60ko hamarkadan oinarrizko zerbitzuak ezarri ziren. Gaur egun, gizarteratze-laguntzako etxebizitzak eraikitzen ari dira.

b) Sustapen Ofizialeko Etxebizitza Auzoak

40 eta 60 hamarkaden...

EAEko Hiri Sistemaren Analisia

Lurraldeen Hiri Sistemak

Bizkaia

Bizkaian, hiri-sistema desorekatuagoa da Gipuzkoarekin alderatuta, industria-hiri nagusiak Bilbo Metropolitarrean kontzentratzen baitira (adibidez, Durango, Gernika, Elorrio).

Gipuzkoa

Gipuzkoan, sistema orekatuagoa da. Industria-hiriak Donostialdeako neurri ertaineko hirien multzoan eta gainerako lurraldean modu nahiko homogeneoan kokatuta daude (Azpeitia, Azkoitia, Eibar, Arrasate).

Araba

Barruko azpisistema Gasteizen inguruan antolatzen da. Hiriburuak probintziako biztanleria osoaren % 75 biltzen du; beraz, biztanleria modu oso desorekatuan banatuta dago eta sistema makrozefalikoa da. Hiriburutik kanpo, Laudio eta Amurrio bakarrik nabarmendu behar dira, eta horien menpekotasun funtzionalak...

Espainiako Hiri-Hierarkia: Christallerren Sistema

Espainiako mapa hierarkikoaren iruzkina, Christallerren sistemarekin eta ardatz ekonomikoekin bat datorrena.

Maparen Sailkapena eta Irakurketa

• Sailkapena: Mapa politiko eta tematikoa, isopleta eta figuraduna. Proiekziorik gabea, eskala grafikoa du eta Espainiako hiri-hierarkiaren legenda dauka.
• Irakurketa: Espainiako mapa Christallerren sistemarekin eta ardatz ekonomikoekin bat dator.

Hiri-Kontzeptuak eta Aglomerazioak

• Hiria: Populazio dentsitate altua duen urbanizazio-gune bat da.
• Aglomerazioak: Hirien eta kanpoaldearen arteko komunikazioen bidez lotzen dira. Metropoliak irekitzen dira, baina nukleoak du agintea. Madril, Bilbo eta Bartzelona garatzen hasten dira. 60ko hamarkadan beste hiri batzuetara

Biztanleriaren banaketa azaltzen duten faktoreak

Biztanleriaren banaketa hainbat faktorek baldintzatu dute historian zehar:

a) Industria aurreko aldia

Ekonomiaren oinarria nekazaritza zen, eta faktore naturalek pisu handia zuten. Hori dela eta, dentsitate handienak erliebe lauko eta negu leuneko kostaldeetan zeuden, eta txikienak Iberiar Penintsularen barrualdeko ordoki garaian, negu hotzak zituztenez. Giza faktoreek ere eragina zuten: XVI. mendean Amerika aurkitzeak Gaztelari oparotasun ekonomiko handia ekarri zion, eta Iberiar Penintsularen barruan biztanle gehien zituen ingurua bihurtu zen. XVII. mendean, krisi ekonomiko eta demografikoen eraginez, biztanleria periferiarantz mugitu zen, eta horren ondorioz, egoerak buelta eman zuen.

b) Industria

Demografiak garrantzia handia du gure gizartean. Soziologiak demografian oinarritu behar du hainbat azalpen baieztatzeko, eta etorkizuneko datuak aurreikusteko nahiko erabilgarria eta eraginkorra da.

Herrialde Azpigaratuak

Herrialde azpigaratuetan jaiotza-tasa altua eta heriotza-tasa altua (gaixotasunengatik eta goseteagatik) izan ohi dira. Hala ere, 1950. urtetik heriotza-tasa asko jaitsi da, eta jaiotza-tasa handia izaten jarraitzen du; horrek leherketa demografikoa eragin du.

Herrialde Garatuak

Herrialde garatuetan, jaiotza-tasa baxua eta heriotza-tasa baxua dira nagusi, eta hirugarren adineko pertsona gehiago daude. Herrialde bakoitzaren egoeraren arabera, politika desberdinak aplikatzen dira egoera hau kontrolatzeko. Gizabanako bakoitzak gizarte...

Jarraian, hirigintzan eta hiri-plangintzan funtsezkoak diren hainbat kontzeptu azaltzen dira:

Alde Zaharra

Hiriaren jatorrizko edo hasierako aldea da, industrializazio garaia arte urbanizatutako espazioa. Alde zaharren ezaugarri nagusiak hauek dira: plano irregularra, etxe txikiak eta bilbe itxia. Industrializazioaren hazkundearekin, planoek aldaketak izan zituzten, harresiak bota eta espazio berriak sortuz. Gaur egungo hirietan, alde zaharrek azalera txikia hartzen dute eta berritze prozesuan daude.

Zabalgunea

XIX. mendean, Alde Zaharretik kanpo sortutako auzo berria da. Hiria haztean emandako erantzun planifikatua da, ezaugarri hauekin:

• Plano ordenatua
• Kale zabalak
• Berdeguneak
• Zerbitzuak
• Burgesiaren gunea

CBD (Merkataritza eta Negozio Gune Nagusia)

Espainiako Hirigintza Prozesua

Urbanizazio-prozesua eta bere etapak:

Industria Aurreko Hiria (XIX. mendea arte)

Ezaugarriak:

• Hiriko biztanleriaren ehunekoa urria eta egonkorra.
• Hirien batez besteko neurria: 5.000-10.000 biztanle.
• Urbanizazio faktoreak: ekonomiko-militarrak, politiko-administratiboak, ekonomikoak, erlijiosoak eta kulturalak.

Etapak:

Antzinaroa (K.a. IX-VIII. mendeak)

• Feniziar eta greziarrak: Lehenengo hiriak agertu ziren, baliabide mineralak, nekazaritzakoak eta eskulangintzakoak ustiatzeko (adibidez, Cádiz eta Empúries).

Erromanizazioa (III. mendea)

• Hiri garrantzitsuak sortu ziren: Bartzelona, Tarragona, Sevilla, Valentzia, Zaragoza.
• Eginkizun politiko-militarrak, administratiboak eta ekonomikoak zituzten.
• Erromatarrek bidez lotutako

Biztanleria Piramidearen Ezaugarriak

Piramidea kutxatila itxurakoa da, biztanleria zaharkitua dagoelako. Oinarria barrurantz estutzen da, jaiotza-tasa txikia delako, eta adinekoen ehunekoa handia da, bizi-itxaropena luzatu delako.

Jaiotza-tasa txikia eta bizi-itxaropena handia direnez, piramide honek biztanleria garatua duen herrialde bati egiten dio erreferentzia.

Egitura Demografikoa: Adina eta Sexua

Jarraian, piramidearen adin- eta sexu-egitura aztertuko dugu, gertaera historiko-demografikoen arabera:

Gertaera Historiko-Demografikoak Adin-Tarteka

1. 80 urtetik gora (1928 arte): Sartunea

   Adin-tarte honetan sartune bat aurkitzen dugu. Emakumeen bizi-itxaropena gizonena baino handiagoa dela ikus daiteke. Gainera, heriotza-tasa nahiko handia da, bizi-

Enpresaren neurriari dagokionez, % 98 baino gehiago ETEak dira, gehienak sei langiletik beherakoak. ETEak aldaketen aurrean malguagoak dira eta krisi-egoerak hobeto jasaten dituzte. Aitzitik, lehiatzeko zailtasunak dituzte, finantzaketa lortzeko, berritzeko eta nazioarrera zabaltzeko mugak dituzte. Industria-politikak helburu hauek ditu ETEei lotuta: Enpresentzat neurri egokia lortzea, enpresa-taldeak eta enpresa-lankidetza sustatuz. Enpresa-taldeak 70etik gora, gizarte-egoitza EAE dute eta enpresa filialak atzerrikoillerkatuetan, hala nola Latinoamerikan. 1990eko hamarkadatik berrikuntzaren esparruan sustatzen da (INNOVA-lankidetza programa). ETEen lehiakortasuna hobetzea finantzaketa, berrikuntza eta nazioartera zabaltzea erraztuz. ETEek...

Turismoaren Garapen Faktoreak

Turismo-Eredu Tradizionala

1960ko hamarkadan ezarritako turismo-eredua masen turismoa izan zen. Turismo-eskaintza ugaria eta merkea zen, eskari homogeneo eta masiboari zuzendua. Udan pilatzen zen, Mediterraneoan, Kanarietan eta Balearretan.

1960ko eredua sendotu zuten faktoreak:

• Kanpokoak: Bigarren Mundu Gerraren ostean Mendebaldeko eta Hegoaldeko Europan izandako garapen ekonomikoa. Garraioen aurrerapena, joan-etorriak erraztu zituena.
• Barnekoak:
  • Espainia Europako bezeroengandik hurbil egotea.
  • Baliabide natural bikainak (eguzkia eta hondartza).
  • Kultura-baliabideak.
  • Kostu txikia (pezetak balioa galdu zuen).
  • Azpiegitura eta zerbitzuak eskariarentzat.
  • Estatu-politikak nazioarteko harremanak normalizatu zituen, Espainia jomuga