Espainiako Industria: Historia, Oinarriak eta Motak

Espainiako Industria

Industriaren Oinarriak

Lehengaiak

Industriak lehengaiak eraldatzen ditu produktu elaboratuak edo erdi-elaboratuak sortzeko. Hiru mota nagusi daude:

• Mineralak:
  • Metalikoak: Burdina, beruna, kobrea, zinka, manganesoa, nikela... Hertziniar zokaloaren inguruan (Galiziako Mendigunea, Kantabriar Mendikateko sektore paleozoikoa, Goi Lautadako zokaloa, Sierra Morenan) eta jatorri alpetarreko mendikateen ertzean (Euskal-Kantauriar Mendikateak, Iberiar Sistema, Mendikate Betikoak) aurkitzen dira nagusiki.
  • Ez-metalikoak: Feldespatoak, itsas gatza, potasak, fosfatoak, ikatza... Material paleozoikoetan eta tertziarioetan kokatzen dira.
• Begetalak: Linoa, kotoia, erremolatxa, mahatsa, egurra, etab.
• Animalienak: Larrua, artilea, zeta, esnea, etab.

Energia Iturriak

Industriak energia behar du funtzionatzeko. Espainiak energia-iturriekiko mendekotasun handia du kanpoaldetik.

• Energia iturriak berriztagarriak (eguzkia, haizea, ura...) edo berriztaezinak (ikatza, petrolioa, gas naturala, uranioa) izan daitezke.

Industrializazioaren Bilakaera Espainian

XIX. mendearen hasiera: Industrializazio motela

Espainiako industrializazioa motela eta berantiarra izan zen Europako beste herrialde batzuekin alderatuta. Hainbat faktorek eragin zuten:

• Kolonien galera.
• Gobernu ezegonkorrak eta ezegonkortasun politikoa (karlistadak...).
• Nekazaritzaren nagusitasuna.
• Enpresa-tradizio eta inbertsio-ahalmen urria.
• Kalitate gutxiko eta erauzteko zailak ziren ikatz-baliabideak.

1855etik aurrera: Lehenengo garapena

• Asturiasko siderometalurgia garatzen hasi zen.
• Bizkaian eta Gipuzkoan ere industria garrantzitsuak sortu ziren (siderurgia, metalurgia).

1920ko hamarkada: Modernizatzearen zantzuak

Aurrerapenak eta modernizazioaren lehen zantzuak agertu ziren, faktore hauei esker:

• Lehen Mundu Gerran (LMG) borrokan ari ziren herrialdeetara egindako esportazioak.
• Gerra ostean izandako ekonomia-goraldia.
• Primo de Riveraren diktadurak bultzatutako politika:
  • Azpiegituretan inbertsio handiak.
  • Protekzionismoa.
  • CAMPSAren eta Telefónicaren sorrera.
• Kontsumo pribatuaren hazkundea.

Gerra Zibila eta Gerraostea: Geldialdia (1936-1959)

Gerra Zibilak (1936-1939) eta ondorengo autarkia ekonomikoak industriaren garapena eten zuten.

• Autarkia ekonomikoa: Kanpoarekiko harremanak mugatu ziren.
• INI (Instituto Nacional de Industria): 1941ean sortua, sektore estrategikoak eta industria militarra kontrolatzeko. INIk lehendik tradizioa zuten eta garatuta zeuden guneetan indartu zuen industria-politika.
• Hiru gune nagusi gailendu ziren: Katalunia, Euskadi eta Madril.

1959-1975: Hazkunde bizkorra (Desarrollismoa)

Hazkunde ekonomiko eta industrial handiko garaia izan zen.

• Egonkortze eta Liberalizazio Plana (1959): Autarkia amaitu eta ekonomia kanpora ireki zen.
• Garapen Planak (Planos de Desarrollo): Teknokraten gobernuak bultzatuak, industria deszentralizatzeko eta garapen-gune berriak sortzeko. Lau plan egon ziren (azkena, 1975-79koa, ez zen ia martxan jarri krisiaren ondorioz).
• Garapen-guneak (Polos de Desarrollo) sortu ziren hainbat hiritan: A Coruña, Vigo, Oviedo, Valladolid, Burgos, Logroño, Zaragoza, Granada, Huelva, Kordoba, etab.

1975-1985: Industriaren krisia eta birmoldaketa

1973ko petrolioaren krisiak eta trantsizio politikoak industriaren krisi sakona eragin zuten. Birmoldaketa prozesu gogorra hasi zen.

• Premiazko Berrindustrializazio Eremuak (ZUR): Krisiak gogorren jotako eremuak laguntzeko sortuak. Eremu horien ezaugarriak:
  • Hirugarren sektoreko jarduera gutxi.
  • Enpresa handien nagusitasuna (askotan sektore helduetan).
  • Industria- eta meatzaritza-kultura sendoa.
  • Kanpoarekiko mendekotasun teknologiko eta ekonomiko handia.
  • Industria-instalazio zaharkituak eta herriguneetatik gertu.
  • Ingurumenaren hondatze larria.

1986-2007: Hirugarren Industria Iraultza eta EBn sartzea

Espainia Europako Ekonomia Erkidegoan (gaur egun Europar Batasuna) sartzeak (1986) eta globalizazioak aldaketa handiak ekarri zituzten:

• Lehiakortasun handiagoa, protekzionismotik liberalizaziora igaroz.
• Dualismo-egoera: birmoldaketa behar zuten industria tradizionalak eta teknologia berriekin (I+G+b) ziharduten industria berriak batera existitzen ziren.
• Parke teknologikoak indartu ziren, hiri nagusien inguruan eta ondo komunikatutako guneetan.
• Kanpoko enpresen (multinazionalak) inbertsioak handitu ziren.
• ETEentzako (enpresa txiki eta ertainak) laguntzak bideratu ziren, autonomia-erkidegoetatik eta Espainiako Gobernutik.

2007tik gaur egun arte: Krisia eta erronka berriak

2008an hasitako finantza-krisiak eta ondorengo krisi ekonomikoak gogor jo zuten industria. Horren ondorioz, enpresa askok ateak itxi zituzten, langabezia handitu zen, eta bizi-maila eta kontsumoa jaitsi ziren. Gaur egun, industriak erronka berriei aurre egin behar die: digitalizazioa, energia-trantsizioa, nazioarteko lehiakortasuna...

Industria Motak Espainian

Oinarrizko industria edo industria astuna

Lehengaiak produktu erdi-elaboratu bihurtzen ditu beste industria batzuek erabiltzeko.

• Siderurgia (altzairua).
• Metalurgia (burdina ez diren metalak).
• Makineria elektrikoaren industria.
• Industria kimiko astuna (ongarriak, plastikoak...).
• Ontzigintza.
• Zementugintza.

Kontsumo-ondasunen industria edo industria arina

Kontsumitzailearentzako produktu bukatuak sortzen ditu.

• Kimika arina (botikak, kosmetikoak...).
• Ehungintza eta jantzigintza.
• Larrugintza.
• Oinetakogintza.
• Elikagaien industria.
• Altzarigintza.
• Automobilgintza.
• Etxetresna elektrikoak.