Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Turismoa eta haren garrantzia

Pertsonek, negozioengatik edo beste arrazoi batzuengatik beren ohiko ingurunetik kanpo eta etxean baino gutxiagoz egiten dituzten jardueren multzoa da turismoa. 24 ordutik beherako egonaldia txangozaletzat hartzen da, eta 24 ordutik gorako egonaldia, turistatzat.

Turismoaren eta hari lotutako faktoreen bilakaera

Turismo-eredu tradizionala eta hari lotutako faktoreak (1960-1975)

1960ko hamarkadara arte, turismo gutxi izan zen Espainian Francoren erregimenaren isolazioagatik. 1960 eta 1975 artean, Espainiako turismoak hazkunde bortitza izan zuen. Faktoreak kanpokoak eta barnekoak izan ziren:

Kanpo-faktoreak:

• Mendebaldeko eta Ipar Europako garapen ekonomikoak, klase ertaina haztea eta langileek denbora eta dirua izatea

EAEko Industria Espazioak: Sektore Nagusiak

EAEko industria-ekoizpena oso espezializatuta jarraitzen du sektore hauetan: metalurgia, petrolioa, energia eta ur-industriak eta makineria. Beraz, etorkizunerako industria-politikak aukera gehiago dituzten sektoreen berregituraketa du helburu.

Industria-enpresen kokapenak ez du aldaketa handirik izan 1960ko industrializaziotik. Hala ere, aldaketa batzuk gertatzen ari dira: hiri batzuetan industriak behera egin du, eta industriak utzitako lekuetan hirugarren sektoreko jarduerak edo bizitegi-funtzioak daude.

EAEko industriaren banaketa espazialak ezaugarri oso desberdinak ditu lurralde historiko bakoitzean, eta horien artean hainbat korridore daude. Industria-politika eremu berrietan ezartzea da helburua....

Arrantza

Itsaso, ibai, aintzira eta uretako beste animalia batzuk arrantzatzea da, adibidez, arrainak eta moluskuak.

Arrantza motak

Kostaldeko arrantza

Kostaldean egiten da, ontzi txikietan eta artisau-metodoekin. Ordu 1 iraun dezake.

Itsasbazterreko arrantza

Kostaldetik gertu egiten da, ontzi txiki edo ertainetan. Arrantzaldiak 1-3 egun iraun ditzake.

Itsas zabaleko arrantza

Itsas zabalean egiten da, ontzi handiekin, faktoria ontziak barne. 3-5 hilabete iraun ditzake.

Kalak

Arrantza-espezieak biltzen diren eremuak dira, itsaslaster hotz eta beroen guneetan, 370 km-ra arteko eremuan.

Planktona

Organismo txikiz osatuta dago, eta arrain askoren elikagaia da.

Akuikultura

Uretako animalia- eta landare-organismoak itxian haztea da.

Natura Baliabideak eta Energia

Gizakiontzat...

Euskadiko industria mapa (2018)

Industria-dentsitatea eskualdeka

A) Industria-dentsitate handiko eskualdeak:

Bilbo Handia, Durangoaldea, Donostia, Debako harana, Goierri eta Arabako lautada.

Sektore nagusiak: Metalurgia eta metalezko artikuluen ekoizpena.

Enpresa garrantzitsuak: Babcock, Aceralia, Sidenor, Fagor...

Euskal Herriko 2 enpresarik handienak Gasteizen daude: Mercedes-Benz eta Michelin (3000 langile baino gehiago ditu bakoitzak).

B) Dentsitate industrial ertaineko eskualdeak:

Arabako kantauriar eskualdea (Laudio/Amurrio), Plentzia-Mungia, Tolosa eta Urola Kosta.

Sektoreak: Makinen fabrikazioa, paper-fabrikak, metalurgia, altzarien fabrikazioa...

Enpresa garrantzitsuak: TUBOS Reunidos, Tubacex, Vidrala...

C) Industria-dentsitate txikiko eskualdeak:

Industriaren Gaur Egungo Egitura

Espainiako industriak hainbat arazo ditu. Orokorrean, Alemaniarekin konparatuta, Espainiako industriak garrantzi gutxiago du; baina, Euskal Herriarekin alderatuta, garrantzitsuagoa da.

Eskulanaren Aldaketak

• Industriako lanpostuak gutxitu egin dira: makinek langileak ordezkatu dituztelako, eta hirugarren sektorea garatu delako, besteak beste.
• Industriako lanpostuen prestakuntza eta hirugarren sektorearen garrantzia areagotu egin dira. "Lepoko urdineko" langileak (buzoekin lan egiten zutenak, eskuak zikinduz produkzioan aritzen zirenak) gutxitu dira. Gaur egun, langile askok bata zuriarekin lan egiten dute; izan ere, produkzioaren arlo asko makinek egiten dituzte. Hirugarren sektoreko lanpostuek garrantzi handiagoa

Hiria

Hiria: Biztanle asko dituen gune bat da (Espainian 10.000 biztanletik gora), dentsitate handikoa eta mota guztietako eraikinen kontzentrazio handiago edo txikiago batez osatua. Hirian jarduera ekonomiko nagusiak industria eta zerbitzuak izaten dira. Hiriak sailkatzeko hainbat irizpide erabiltzen badira ere, erabiliena funtzioen sistema da. Funtzio nagusia kontuan izaten da, nahiz eta beste erabilpen batzuekin bateragarria izan: logela-hiriak, hiri industrialak, komertzialak, administratiboak, turistikoak…

Hiri-hierarkia

Hiri-hierarkia: Eskualde bateko hirien sailkapena da. Hiri-sisteman hiriek antolaketa hierarkikoa izaten dute, hirien tamaina, eginkizunak eta eragin esparruaren arabera. Hiri-hierarkia horretan hiri-maila ezberdinak izaten...

Itsasaldeko klima mediterraneoa

Kokapena

Iberiar penintsularen kosta mediterraneotik (hego-ekialdea izan ezik), Andaluziako kostatik, Balearretatik eta Ceuta eta Melillatik hedatzen da.

Prezipitazioak

Urte osoko prezipitazio-kopurua 300-800 mm artean dago.

• Kosta mediterraneoan: Prezipitazioak urriak dira, borraska atlantikoek Iberiar penintsula eta kosta mediterraneoaren paraleloak diren eremu menditsuak zeharkatzean hezetasuna galtzen dutelako. Maximoak udazkenean izaten dira, honako arrazoiengatik: itsasoaren tenperatura beroaren eta lurreko tenperatura hotzaren arteko kontrastea, eta altuerako tanta hotzen eragina.
• Andaluziako kostan: Ugariak dira, borraska atlantikoek eragin handiagoa dutelako. Maximoak neguan eta udazkenean izaten dira.

Tenperatura

Batez...

Itsasaldeko Klima Mediterraneoa: Ezaugarri Nagusiak

Kokapena

Iberiar Penintsularen kosta mediterraneotik (Hego-ekialdea izan ezik), Andaluziako kostatik, Balearretatik eta Ceuta eta Melillatik hedatzen da.

Prezipitazioak

• Urte osoko prezipitazio kopurua 300-800 mm artean dago.
• Kosta mediterraneoan prezipitazioak urriak dira, borraska atlantikoek hezetasuna galtzen dutelako Iberiar Penintsula eta kosta mediterraneoaren paraleloak diren mendi-eremuak zeharkatzean.
  • Maximoak udazkenean izaten dira:
    • Itsasoaren tenperatura beroaren eta lurreko tenperatura hotzaren kontrastearen ondorioz.
    • Altuerako tanta hotzen eraginez.
• Andaluziako kostan ugariak dira, borraska atlantikoek eragin handiagoa dutelako.
  • Maximoak neguko eta udazkeneko hilabeteetan izaten dira.

Tenperatura

• Batez

Sarrera: Frankismoaren Krisialdia eta Garapena

Historiako aldaketa sakonetakoen garaia izan zen, demografikoki eta ekonomikoki, «Espainiar miraria» izenez ezaguna. Askatasun demokratikorik ez zegoenez, oposizioa handitu zen, eta horrek Frankismoaren krisialdia eta heriotza ekarri zituen.

Ekonomia-garapena eta Hazkundea

Autarkiaren Porrota eta 1957ko Krisia

1957an, ekonomiaren kolapsoa eta finantza-porrota gertatzeko arriskua zegoen. Egoera horren arrazoiak honako hauek ziren:

• Nekazaritza eta industria ekoizpen urria.
• Ordainketa-balantza negatiboa.
• Urre-erreserben falta.
• Inflazioak eta bizitza kostuak gora egin zuten, eta gizarte-protestak areagotu ziren.

Egoera horren aurrean, laguntza eskatu zitzaien ELGEri (Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundea)...

Euskal Herriko Industria: Definizioak eta Eskualdeak

Oinarrizko Definizioak

• Abeltzaintza Intentsiboa: Denbora gutxienean ekoizpen handiena ziurtatzen duen hazkuntza-sistema. Inbertsio handiak eskatzen ditu azpiegituran, teknologian, eskulanean eta abereen elikaduran. Abereek ez dute ingurune naturalarekin harremanik (leku itxietan hazten dira).
• Abeltzaintza Estentsiboa: Ingurune naturalarekin lotuta dagoen hazkuntza-sistema. Abereak kanpoan aske bizi dira, kontrol zorrotzik gabe; bazka landareak ematen zaizkie.
• Goi-teknologiako Industria: Berrikuntza teknologiko etengabea duen industria mota, zientziaren eta ingeniaritzaren partaidetza eta ahalegin ekonomiko handiak behar dituena. Azken hamarkadetan sortutako industrigune berriekin (parke teknologikoak)