Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Espainiako Hiri Hierarkia

Sarrera

• Espainiako hiri sistema

  Hiriak sistema bat dira, herrialdeko hiri multzoak eta haien arteko harremanek osatua. Espazioan, hiri-sistemak nodoz eta lerroz osatutako sareak marrazten ditu.

• Hiri sistemaren antolaketa

  Sistema osatzen duten hiriak hierarkikoki antolatuta daude, eta dinamismo eta integrazio-maila desberdineko hiri-ardatzak eratzen dituzte. Ardatz hauek garai industrialetik, 1980ko hamarkadatik aurrera izandako aldaketekin, autonomien estatua ezartzearekin eta Espainia nazioarteko testuinguruan sartzearekin lotuak daude gehienbat.

Hirien hierarkizazioan bereizten diren bost kategoriak

• Metropoli nazionalak

  Madrilen eta Bartzelonaren metropoli-inguru handiak dira. Biztanleria milioi batetik gorakoa da. Eginkizun

-XX. mendeko lehen urteetan, Euskal Autonomia Erkidegoa eskualde emigratzailea izan zen. Arrazoi nagusia lurraren jabetza-egitura eta oinordetza besterendu izana izan zen. Familiako ustiategien banaketa eragoztean, seme-alaben zati batek ez zuen emigratzea beste aukerarik ikusten. Gehienbat ozeaoz bestealdeko emigrazioa izan zen, Latinoamerika izanik helmuga nagusia. Aipatutakoa gorabehera, Euskadiko biztanleriaren hazkunde gehiena barruko immigranteak iritsi izana izan zen.

-1911. urtearen eta 1975eko krisiaren artean, Euskal Autonomia Erkidegoa immigrazio handiko eskualde bihurtu zen, batez ere 1950-1975 garaian. Arrazooi hauen egon ziren tartean: goiz industrializatzea eta desarrollismo garaian industria goraldian egotea. Industrialde nagusiek...

URBANIZAZIO INDUSTRIALA

Industrazioaren hasieratik 1975eko krisi ekonomikora arte ● Urbanizazio tasan hazkunde handia izan zen ● Faktoreak:​ Administratiboak,​ 1833an egindako probintzia banaketa berriak hiriburu izateko hautatutako hirien hazkundea bultzatu zuen.​ Ekonomiko sozialak,​ industria modernoa hirietan sortu eta garatu izana. ● Espazioaren ikuspegitik,​ hiri handietan kontzentratu zen demografia hazkundea; gainera, hiriak espazioan hedatu ziren eta periferia zabalak heddatu zituzten. ● Etapak:​ XIX. mendearen erdialdera arte, ​hirietako demografia kontzentrazioa txikia izan zen ➔ XIX. mendearen erdialdetik Espainiako Gerra Zibilera arte (1936)​, hiri hazkundea nabarmena izan zen. Honen faktore nagusia industria...

2. gaia: Espainiako hirigintza prozesuaren sintesia

Kanpo migrazio tradizionalak: XIX. mendearen erdialdetik 1975eko krisi ekonomikoraino

Emigrazio kopuru handienak XIX. mendearen erdialdearen eta 1975eko krisi ekonomikoaren artean izan ziren.

Ozeanoz haraindiko migrazioak

Latinoamerikara asko, Estatu Batuetara eta Kanadara gutxiago, eta Australiara are gutxiago.

• a) XIX. mendearen erdialdetik Lehen Mundu Gerrara arte: Latinoamerikak jendea behar zuen. Espainiak trabak kendu zituen, langabeziaren irtenbidearentzat.
• b) Bi mundu gerren artean emigrazioak behera egin zuen: Lehen Mundu Gerrak emigrazioa eten zuen. 1929ko krisi ekonomikoaren ondorioz, Latinoamerikan langabezia handitu zen. Espainiako Gerra Zibilak irteera zaildu zuen.
• c) 1945 eta 1960 artean:

Biztanleriaren Datu Demografiko Nagusiak

Errolda

Zentsua nazio bateko biztanleen kopurua da. Hamarkada bakoitzean berritzen da, eta bost urtero eguneratzen da. Datu demografikoak, ekonomikoak eta sozialak agertzen dira, analisiak egiteko eta erabaki politikoak hartzeko. Datuak lortzeko udal-erroldak erabiltzen dira. Errolda, udaletxe batek egiten duen biztanleen zerrenda da, datu berberekin. Bertan, eskubidezko biztanleak agertzeaz gain, "de facto" biztanleak ere agertzen dira.

Biztanleriaren Dentsitatea

Azalera eta biztanleen kopuruaren arteko erlazioa adierazten duen indizea da. Espainian 91 biztanle/km²-koa da, baina banaketa oso desorekatua da. Gainpopulatutako zonaldeak eta basamortuak daude. Azken horiek ozta-ozta iristen dira 25 biztanle/...

Akuikultura: Akuikultura uretan animaliak, landareak eta algak hazteko jardueren multzoa da, teknika eta ezagutza egokiak erabiliz. Itsasertzean, ibaietan, aintzira eta urmaeletan garatzen da.

Industria: Lehengaiak eraldatuz produktuak ekoizten dituzten jarduera eta prozesuen multzoa da. Ekoitzitako produktuak zein diren, industria-jarduera mota ezberdinak daude.

Enpresa: Ekonomiaren oinarrizko unitatea da. Produkzio faktoreak erabiliz (lurra, lana eta kapitala), ondasun eta zerbitzuak ekoizten dituen erabaki gunea da. Beraz, ondasun nahiz zerbitzuen produkzioaren arduraduna enpresa dugu.

Holding: Jarduera nagusitzat beste enpresa batzuetako akzioak edukitzea duten enpresak dira, enpresa haiek kontrolatu edo haietatik errentagarritasuna eskuratze...

Espainiako gaur egungo industrian hiru sektore hauek azpimarratu daitezke: teknologia txikia duten industria-sektore helduek pisu handia dute gaur egun; sektore dinamikoetan atzerriko kapital ugari dago; eta goi-teknologiako sektoreak Europako beste herrialde batzuetan baino gutxiago ezarri dira.

1. Industria-Sektore Helduak

Bertan sektore hauek daude:

1. Industria Siderurgikoa

   Industria siderurgiko integralak altzairua burdin mineraletik lortzen du labe garaian. Birmoldatze-prozesu gogor baten ostean, Asturiasen bakarrik mantentzen da. Siderurgia ez integralak altzairua txatarretik lortzen du labe elektrikoan, eta neurri txikiagoko enpresetan ezartzen da EAEn, Katalunian…

   Eraldatu Metalikoen Industria

   Eraldatu metalikoen industriak produktu metalikoak

Hego Isurialdea

Hego isurialdean zehar hedatzen da, Arabako lurralde ia osoan, mendi ertain eta lautadaz osaturiko erliebearekin. Hegoalderantz egiten den neurrian, klima aldatuz doa, mediterraneoarreranzko trantsiziotik mediterraneo kontinentalizaturantz, euriak urrituz eta udako lehortearekin. Orokorrean, nekazaritzarako egokitasuna du, kalitate oneko lurzoruekin. Horregatik, bi zona bereiztu ahal dira: trantsizioko klima mediterraneodun Araba eta klima mediterraneo kontinentalizatua duen Araba. Bietan, baserritik bizi den biztanleria aktibo kopurua EAEko batez bestekoa baino altuagoa da, % 4, estatuko batezbestekoaren antzekoa, lurralde honetan industrializazio prozesua beranduago eta indar gutxiagorekin garatu zelako.

Trantsizioko Klima Mediterraneodun